<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://dainiknavajyoti.com/health/category-8" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>Dainik Navajyoti Rising Rajasthan RSS Feed Generator</generator>
                <title>स्वास्थ्य - Dainik Navajyoti Rising Rajasthan</title>
                <link>https://dainiknavajyoti.com/category/8/rss</link>
                <description>स्वास्थ्य RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>25 अगस्त से 8 सितंबर तक मनाया जाएगा 41वां राष्ट्रीय नेत्रदान पखवाड़ा, जागरूकता कार्यक्रमों के जरिए बढ़ेगी जनभागीदारी</title>
                                    <description><![CDATA[41वां राष्ट्रीय नेत्रदान पखवाड़ा 25 अगस्त से 8 सितंबर तक जयपुर प्रथम जिले में मनाया जाएगा। चिकित्सा संस्थानों में जागरूकता और संकल्प शिविर लगाए जाएंगे। स्कूलों में विद्यार्थियों व शिक्षकों को नेत्रदान के प्रति जागरूक किया जाएगा। रेडियो, टीवी और सोशल मीडिया से संदेश प्रसारित। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/41st-national-eye-donation-fortnight-will-be-celebrated-from-25th/article-163126"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-08/111200-x-600-px)-(6)10.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। राष्ट्रीय अंधता एवं दृष्टिहीनता नियंत्रण कार्यक्रम के तहत 41वां राष्ट्रीय नेत्रदान पखवाड़ा 25 अगस्त से 8 सितंबर तक जयपुर प्रथम जिले में मनाया जाएगा। इस दौरान आमजन को नेत्रदान के महत्व के प्रति जागरूक करने और अधिक से अधिक लोगों को नेत्रदान का संकल्प लेने के लिए विभिन्न कार्यक्रम आयोजित किए जाएंगे। पखवाड़े के तहत जिले के चिकित्सा संस्थानों में नेत्रदान जागरूकता एवं संकल्प शिविर लगाए जाएंगे। रेडियो, टीवी और सोशल मीडिया के माध्यम से नेत्रदान के महत्व और इसके सामाजिक सरोकार से जुड़े संदेशों का प्रचार-प्रसार किया जाएगा।</p>
<p>विद्यालयों में विद्यार्थियों और शिक्षकों को भी नेत्रदान के प्रति जागरूक किया जाएगा। ब्लॉक एवं ग्राम स्तर तक सोशल मीडिया व अन्य माध्यमों से जागरूकता संदेश पहुंचाए जाएंगे। चिकित्सा संस्थानों में नेत्रदान एवं कॉर्निया प्रत्यारोपण से जुड़ी जानकारी साझा करने के साथ जरूरत के अनुसार जागरूकता कार्यक्रम भी होंगे। मुख्य चिकित्सा एवं स्वास्थ्य अधिकारी जयपुर प्रथम डॉ. रवि शेखावत ने कहा कि मृत्यु के बाद किया गया नेत्रदान किसी दृष्टिबाधित व्यक्ति के जीवन में रोशनी ला सकता है। उन्होंने आमजन से नेत्रदान का संकल्प लेने की अपील की। उन्होंने चिकित्सा संस्थानों को अधिकाधिक जनभागीदारी सुनिश्चित करने के निर्देश दिए।</p>
<p> </p>
<p> </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/41st-national-eye-donation-fortnight-will-be-celebrated-from-25th/article-163126</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/41st-national-eye-donation-fortnight-will-be-celebrated-from-25th/article-163126</guid>
                <pubDate>Mon, 17 Aug 2026 15:53:42 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-08/111200-x-600-px%29-%286%2910.png"                         length="424599"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>कमर दर्द को नजरअंदाज करना पड़ सकता है भारी : डॉ. डीपी शर्मा</title>
                                    <description><![CDATA[आधुनिक जीवनशैली, लंबे समय तक बैठने और शारीरिक गतिविधि की कमी से 20-40 वर्ष के लोगों में कमर दर्द बढ़ रहा। एसडीएमएच के न्यूरोसर्जन डॉ. डीपी शर्मा के अनुसार, गलत पोश्चर, भारी वजन, स्लिप डिस्क, साइटिका और पोषक तत्वों की कमी प्रमुख कारण। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/ignoring-back-pain-can-prove-costly-dr-dp-sharma/article-162799"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-08/111200-x-600-px)-(4)16.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। आधुनिक जीवनशैली, लंबे समय तक बैठकर काम करने और शारीरिक गतिविधियों की कमी के कारण कमर दर्द अब केवल बढ़ती उम्र की समस्या नहीं रह गया है। अब 20 से 40 वर्ष की उम्र के लोग भी तेजी से इसकी चपेट में आ रहे हैं। एसडीएमएच के वरिष्ठ न्यूरोसर्जन डॉ. डीपी शर्मा ने बताया कि कमर के निचले हिस्से में हड्डियों, मांसपेशियों, लिगामेंट्स और नसों में किसी तरह की समस्या दर्द का कारण बन सकती है। गलत पोश्चर में लंबे समय तक बैठना, अचानक झुकना, भारी वजन उठाना, नियमित व्यायाम नहीं करना और मांसपेशियों में खिंचाव कमर दर्द के प्रमुख कारण हैं। इसके अलावा स्लिप डिस्क, बढ़ती उम्र के साथ रीढ़ की हड्डी में होने वाले बदलाव, नस दबने से होने वाला साइटिका, मोटापा त्और विटामिन-डी एवं कैल्शियम जैसे पोषक तत्वों की कमी भी समस्या को बढ़ा सकती है।</p>
<p><strong>ये है बचाव :</strong></p>
<p>डॉ. शर्मा ने बताया कि बचाव के लिए काम करते समय सही एर्गोनॉमिक्स अपनाना जरूरी है। रीढ़ को सहारा देने वाली कुर्सी का इस्तेमाल करें और हर 45 मिनट में उठकर 2-3 मिनट टहलें। नियमित हल्का व्यायाम और स्ट्रेचिंग कमर की मांसपेशियों को मजबूत बनाने में मदद कर सकती है। संतुलित आहार, दूध व डेयरी उत्पाद, हरी सब्जियां और पर्याप्त धूप भी हड्डियों के स्वास्थ्य के लिए महत्वपूर्ण हैं।</p>
<p>यदि दर्द 2-3 सप्ताह से अधिक बना रहे, आराम के बावजूद ठीक न हो या पैरों तक दर्द जाए, साथ में सुन्नपन, कमजोरी या झनझनाहट हो तो इसे नजरअंदाज नहीं करना चाहिए। ऐसे लक्षणों में न्यूरोसर्जन या विशेषज्ञ चिकित्सक से परामर्श लेना जरूरी है।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/ignoring-back-pain-can-prove-costly-dr-dp-sharma/article-162799</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/ignoring-back-pain-can-prove-costly-dr-dp-sharma/article-162799</guid>
                <pubDate>Thu, 13 Aug 2026 11:06:28 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-08/111200-x-600-px%29-%284%2916.png"                         length="1854863"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>75 वर्षीय महिला की गर्दन से निकाली 25×25 सेंटीमीटर की विशाल गांठ, एसएमएस में दुर्लभ ऑपरेशन सफल</title>
                                    <description><![CDATA[एसएमएस मेडिकल कॉलेज एवं अस्पताल के चिकित्सकों ने 75 वर्षीय महिला की गर्दन से 25×25 सेंटीमीटर आकार और करीब डेढ़ से दो किलो वजन की विशाल गांठ सफलतापूर्वक निकाली। जटिल सर्जरी के बाद महिला की हालत स्थिर और चौथे दिन छुट्टी दे दी।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/huge-25x25-cm-lump-removed-from-neck-of-75-year/article-162639"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-08/111200-x-600-px)-(8)1.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सवाई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मानसिंह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मेडिकल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कॉलेज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अस्पताल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सकों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 75 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्षीय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">महिला</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गर्दन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करीब</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 25×25 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सेंटीमीटर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आकार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डेढ़</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किलो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वजन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विशाल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गांठ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सफलतापूर्वक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निकालकर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जटिल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सर्जरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अंजाम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऑपरेशन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बाद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मरीज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हालत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्थिर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उसे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चौथे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अस्पताल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">छुट्टी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गई।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">महिला</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गर्दन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लंबे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">समय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गांठ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">थी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">धीरे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">-</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">धीरे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बढ़ती</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गई।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इसके</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कारण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उसे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गर्दन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कंधा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">घुमाने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">साथ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दैनिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गतिविधियों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">परेशानी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">होने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लगी।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऑपरेशन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लंबे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">समय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपचार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बचती</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रही।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बाद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एसएमएस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अस्पताल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जांच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दौरान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बायोप्सी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सहित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आवश्यक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">परीक्षण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सर्जरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निर्णय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सकों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अनुसार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गांठ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गर्दन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बेहद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संवेदनशील</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षेत्र</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">थी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जहां</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">महत्वपूर्ण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नसें</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रक्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वाहिकाएं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गुजरती</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हैं।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऐसे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रक्तस्राव</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नसों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नुकसान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जोखिम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">था।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इसके</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बावजूद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">टीम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सावधानीपूर्वक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पूरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गांठ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निकाल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दी।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऑपरेशन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऋचा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जैन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नेतृत्व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मोहित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">टीम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इसमें</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हनुमान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खोजा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">फारुख</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिनेश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अक्षिता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सहित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अन्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सकों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एनेस्थीसिया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">टीम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सुनील</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भाटी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कंचन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इंदु</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सहयोग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रहा।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मोहित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">शरीर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लंबे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">समय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मौजूद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">या</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लगातार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बढ़</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किसी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गांठ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नजरअंदाज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नहीं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चाहिए।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">समय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जांच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आवश्यक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">होने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बायोप्सी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कराना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बेहद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जरूरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/huge-25x25-cm-lump-removed-from-neck-of-75-year/article-162639</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/huge-25x25-cm-lump-removed-from-neck-of-75-year/article-162639</guid>
                <pubDate>Tue, 11 Aug 2026 15:33:25 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-08/111200-x-600-px%29-%288%291.png"                         length="1284908"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>महात्मा गांधी अस्पताल : 4 साल की बच्ची का सफल लिवर ट्रांसप्लांट, दुर्लभ बीमारी से जूझ रही बच्ची को मिली नई जिंदगी</title>
                                    <description><![CDATA[महात्मा गांधी अस्पताल में 4 वर्षीय बच्ची का सफल लिवर ट्रांसप्लांट। 7.5 किलो वजन की बच्ची PFIC नामक दुर्लभ आनुवंशिक बीमारी से पीड़ित थी। डॉ. नैमिष एन. मेहता के नेतृत्व में माइक्रोसर्जिकल तकनीक से जटिल ट्रांसप्लांट। बच्ची की मां ने लिवर का एक हिस्सा दान किया। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/successful-liver-transplant-of-4-year-old-girl-at-mahatma/article-162377"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-08/111200-x-600-px)-(2)26.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">महात्मा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गांधी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अस्पताल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षेत्र</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बड़ी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपलब्धि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हासिल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करते</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हुए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">महज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">4</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्ष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बच्ची</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सफल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिवर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्रांसप्लांट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अस्पताल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अनुसार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 7.5 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किलो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वजन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">यह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बच्ची</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपलब्ध</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जानकारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आधार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राजस्थान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अब</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सबसे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उम्र</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सॉलिड</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऑर्गन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्रांसप्लांट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्राप्तकर्ता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बच्ची</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रोग्रेसिव</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">फैमिलियल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इंट्राहेपेटिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कोलेस्टासिस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> (PFIC) </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नामक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दुर्लभ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आनुवंशिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बीमारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पीड़ित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">थी।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इसके</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चलते</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उसे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लगातार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पीलिया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अत्यधिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खुजली</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पोषक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तत्वों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अवशोषण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कमी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">समस्या</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">थी।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बीमारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बढ़ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिवर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सिरोसिस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विकसित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">4</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्ष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उम्र</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उसका</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वजन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">महज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 7.5 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किलो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सकों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मुताबिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उसके</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिवर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्रांसप्लांट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपचार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एकमात्र</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विकल्प</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बचा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">था।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सेंटर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">फॉर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डाइजेस्टिव</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">साइंसेज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चेयरमैन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिवर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्रांसप्लांट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विशेषज्ञ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नैमिष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मेहता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नेतृत्व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">यह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जटिल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रक्रिया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गई।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बच्ची</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बेहद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बारीक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रक्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वाहिनियों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">माइक्रोसर्जिकल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तकनीक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जोड़ा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वजन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">शरीर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रक्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मात्रा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कारण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऑपरेशन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बेहद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चुनौतीपूर्ण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">था।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बच्ची</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मां</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वेच्छा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अपने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिवर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हिस्सा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्रांसप्लांट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बाद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मां</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बेटी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दोनों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्थिति</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संतोषजनक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उन्हें</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अस्पताल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डिस्चार्ज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गया।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"> </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/successful-liver-transplant-of-4-year-old-girl-at-mahatma/article-162377</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/successful-liver-transplant-of-4-year-old-girl-at-mahatma/article-162377</guid>
                <pubDate>Sat, 08 Aug 2026 17:31:27 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-08/111200-x-600-px%29-%282%2926.png"                         length="930273"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>बारिश में जायका पड़ सकता है सेहत पर भारी, खुले में बिक रहीं बीमारियां</title>
                                    <description><![CDATA[मानसून में खुले में बिक रहे स्ट्रीट फूड से फूड पॉइजनिंग और पेट संबंधी संक्रमण के मामले बढ़े। दूषित पानी, बर्फ, नमी और मक्खियों से संक्रमण का खतरा बढ़ता है। एसएमएस अस्पताल की रोजाना 10-12 हजार ओपीडी में 300-400 मरीज फूड पॉइजनिंग संबंधी शिकायतों के पहुंच रहे। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/taste-of-rain-can-take-a-toll-on-health-diseases/article-162335"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-08/111200-x-600-px)39.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">जयपुर।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सीजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगातार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फूड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पॉइजनिंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पेट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संबंधी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीमारियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मामलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ोतरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देखी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वजह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सड़क</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किनारे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खुले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्ट्रीट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फूड।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सीजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खतरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चिकित्सकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुसार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौसम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सड़क</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किनारे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खुले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बिकने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चाट</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">गोलगप्पे</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सैंडविच</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कटे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फल</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">ज्यूस</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">समोसे</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कचौरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अन्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्ट्रीट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फूड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नमी</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">गंदा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">मच्छर</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">मक्खियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संख्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लंबे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खुले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रखा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बैक्टीरिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वायरस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पनपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुकूल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वातावरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तैयार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौसम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लापरवाही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फूड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पॉइजनिंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वजह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एसएमएस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सहित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अन्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्पतालों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ओपीडी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फूड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्वाइजनिंग</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">उल्टी</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">दस्त</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पेट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर्द</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बुखार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डिहाइड्रेशन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मरीजों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संख्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डॉक्टर्स</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खुले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">दूषित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फैलता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ज्यादा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण </span>: </strong><span style="font-family:Mangal, serif;">चिकित्सकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुसार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दौरान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ठेलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दुकानों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस्तेमाल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्रोत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यदि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बर्फ</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">चटनी</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बर्तनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सफाई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दूषित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खतरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">ये</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्पतालों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आंकड़ा </span>: </strong><span style="font-family:Mangal, serif;">मौसमी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीमारियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देखते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एसएमएस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्पताल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोजाना</span> 10 <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> 12 <span style="font-family:Mangal, serif;">हजार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ओपीडी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इनमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> 300 <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> 400 <span style="font-family:Mangal, serif;">मरीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गेस्ट्रोलॉजी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मेडिसिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विभाग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ओपीडी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फूड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्वाइजनिंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समस्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कावंटिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्पताल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिनों</span> 80 <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> 100 <span style="font-family:Mangal, serif;">मरीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पीड़ित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहुंच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जयपुरिया</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">गणगौरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अन्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निजी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्पतालों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मरीजों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अच्छी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खासी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संख्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">इन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीमारियां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खतरा </span>:</strong> <span style="font-family:Mangal, serif;">फूड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्वाइजनिंग</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">उल्टी</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">दस्त</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">हैजा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">टाइफाइड</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पेचिश</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">हेपेटाइटिस</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">ए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ई</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पीलिया</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">क्यों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण </span>: </strong><span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नमी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बैक्टीरिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तेजी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खुले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मक्खियां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बैठकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कीटाणु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फैलाती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दूषित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बर्फ</span><span>  </span><span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपयोग।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जलभराव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंदगी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खतरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ना।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">गर्म</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ताजा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकल्प :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">बरसात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौसम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ताजा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गर्म</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकल्प</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाहर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पड़े</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साफ</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">सुथरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विश्वसनीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिष्ठानों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चयन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करें।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खुले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रखे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पदार्थ</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कटे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फल</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बिना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ढके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पेय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पदार्थ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लंबे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तैयार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बचना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चाहिए।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong>-<span style="font-family:Mangal, serif;">डॉ</span>. <span style="font-family:Mangal, serif;">श्याम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुंदर</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">एचओडी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मेडिसिन</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">ईएसआई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मॉडल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हॉस्पिटल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जयपुर।</span></strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/taste-of-rain-can-take-a-toll-on-health-diseases/article-162335</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/taste-of-rain-can-take-a-toll-on-health-diseases/article-162335</guid>
                <pubDate>Sat, 08 Aug 2026 11:41:35 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-08/111200-x-600-px%2939.png"                         length="2096131"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>जयपुर में विश्व स्तनपान सप्ताह की शुरुआत, स्वास्थ्य विभाग करेगा विशेष कार्यक्रम</title>
                                    <description><![CDATA[जयपुर प्रथम जिले में शनिवार से विश्व स्तनपान सप्ताह की शुरुआत हुई। 1 से 7 अगस्त तक चिकित्सा संस्थानों, आंगनबाड़ी केंद्रों और एमसीएचएन सत्रों के माध्यम से जागरूकता अभियान चलाया जाएगा। स्वास्थ्य विभाग गर्भवती और धात्री माताओं को जन्म के पहले घंटे में स्तनपान, छह माह तक केवल मां का दूध तथा सही स्तनपान तकनीक की जानकारी देगा।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/health-department-will-organize-a-special-program-to-start-world/article-161686"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-08/111200-x-600-px)3.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। विश्व स्तनपान सप्ताह (1 से 7 अगस्त 2026) का शुभारंभ आज से जयपुर प्रथम जिले में हो गया। सप्ताहभर जिले के सभी चिकित्सा संस्थानों, एमसीएचएन सत्रों, आंगनबाड़ी केंद्रों तथा ग्राम स्वास्थ्य, स्वच्छता एवं पोषण समितियों के माध्यम से स्तनपान को बढ़ावा देने के लिए व्यापक जागरूकता गतिविधियां आयोजित की जाएंगी। मुख्य चिकित्सा एवं स्वास्थ्य अधिकारी, जयपुर प्रथम डॉ. रवि शेखावत ने बताया कि अभियान के दौरान गर्भवती एवं धात्री माताओं को जन्म के प्रथम घंटे में शिशु को स्तनपान कराने तथा पहले छह माह तक केवल मां का दूध पिलाने के महत्व के बारे में जागरूक किया जाएगा।</p>
<p>उन्होंने कहा कि मां का दूध शिशु के संपूर्ण विकास, बेहतर पोषण और रोग प्रतिरोधक क्षमता के लिए सबसे प्रभावी आहार है। उन्होंने बताया कि सप्ताहभर स्वास्थ्यकर्मी माताओं को स्तनपान की सही तकनीक, शिशु एवं मातृ स्वास्थ्य पर इसके सकारात्मक प्रभाव तथा छह माह बाद ऊपरी आहार के साथ दो वर्ष या उससे अधिक समय तक स्तनपान जारी रखने के बारे में भी परामर्श देंगे। इस वर्ष विश्व स्तनपान सप्ताह की थीम Breastfeeding for a Sustainable Start in Life: Strengthen What Works रखी गई है। इसी थीम के अनुरूप जिले में जनजागरूकता रैलियां, परामर्श सत्र, एमसीएचएन दिवस, संगोष्ठियां एवं अन्य गतिविधियां आयोजित की जाएंगी, ताकि अधिक से अधिक माताएं स्तनपान के महत्व को समझें और अपने शिशुओं को जीवन की स्वस्थ शुरुआत दे सकें।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/health-department-will-organize-a-special-program-to-start-world/article-161686</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/health-department-will-organize-a-special-program-to-start-world/article-161686</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Aug 2026 18:00:50 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-08/111200-x-600-px%293.png"                         length="812141"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur PS]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>विश्व स्तनपान सप्ताह :  चिकित्सा संस्थानों और आंगनबाड़ी केंद्रों पर जागरूकता कार्यक्रम होंगे आयोजित</title>
                                    <description><![CDATA[विश्व स्तनपान सप्ताह (1-7 अगस्त) के तहत जयपुर प्रथम जिले में व्यापक जनजागरूकता अभियान। चिकित्सा संस्थानों, आंगनबाड़ी केंद्रों और एमसीएचएन सत्रों में माताओं को जन्म के पहले घंटे में स्तनपान और 6 माह तक केवल मां का दूध देने के महत्व की जानकारी। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/world-breastfeeding-week-%C2%A0awareness-programs-to-be-organized-at-medical/article-161597"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-07/111200-x-600-px)-(3)20.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विश्व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्तनपान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सप्ताह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> (1 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 7 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अगस्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">) </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तहत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रथम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जिले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्तनपान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बढ़ावा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">देने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">व्यापक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जनजागरूकता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अभियान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चलाया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाएगा।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दौरान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जिले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सभी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संस्थानों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एमसीएचएन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सत्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आंगनबाड़ी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">केंद्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तथा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ग्राम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वच्छता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पोषण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">समितियों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">माध्यम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विभिन्न</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जागरूकता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्यक्रम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आयोजित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाएंगे।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मुख्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अधिकारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रथम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रवि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">शेखावत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बताया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जन्म</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पहले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">घंटे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नवजात</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्तनपान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कराना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पहले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">छह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">माह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">केवल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मां</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दूध</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">देना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">शिशु</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वस्थ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विकास</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उचित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पोषण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रोग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रतिरोधक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षमता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बेहद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जरूरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उन्होंने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सप्ताहभर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चलने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वाले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अभियान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दौरान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्यकर्मी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गर्भवती</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">धात्री</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">माताओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्तनपान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">महत्व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तकनीक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तथा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मां</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">शिशु</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इसके</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सकारात्मक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रभावों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जानकारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">देंगे।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उन्होंने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बताया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्ष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विश्व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्तनपान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सप्ताह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">थीम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> Breastfeeding for a Sustainable Start in Life: Strengthen What Works </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रखी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">थीम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अनुरूप</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">परामर्श</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सत्र</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एमसीएचएन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिवस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संगोष्ठियां</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सामुदायिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जागरूकता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गतिविधियां</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आयोजित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाएंगी।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सीएमएचओ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आमजन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अभियान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सक्रिय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भागीदारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निभाने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रत्येक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नवजात</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जीवन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वस्थ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">शुरुआत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिलाने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सहयोग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अपील</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> </span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/world-breastfeeding-week-%C2%A0awareness-programs-to-be-organized-at-medical/article-161597</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/world-breastfeeding-week-%C2%A0awareness-programs-to-be-organized-at-medical/article-161597</guid>
                <pubDate>Fri, 31 Jul 2026 19:02:16 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-07/111200-x-600-px%29-%283%2920.png"                         length="797328"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>एसएमएस अस्पताल ने रचा इतिहास, रोबोटिक तकनीक से भोजन नली के कैंसर का पहला सफल ऑपरेशन </title>
                                    <description><![CDATA[जयपुर के एसएमएस अस्पताल ने पहली बार रोबोटिक असिस्टेड थोरैसिक सर्जरी से भोजन नली के कैंसर मरीज का सफल ऑपरेशन कर नया कीर्तिमान बनाया। वरिष्ठ सर्जन डॉ. राजेंद्र बागड़ी के नेतृत्व में टीम ने कैंसरग्रस्त हिस्सा हटाकर जटिल सर्जरी सफलतापूर्वक की। मुख्यमंत्री चिरंजीवी स्वास्थ्य बीमा योजना के तहत मरीज का निशुल्क उपचार किया।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/sms-hospital-creates-history-first-successful-operation-of-esophageal-cancer/article-161531"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-07/111200-x-600-px)-(7)5.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। सवाई मानसिंह (एसएमएस) अस्पताल ने चिकित्सा क्षेत्र में एक नई उपलब्धि हासिल करते हुए पहली बार रोबोटिक असिस्टेड थोरैसिक सर्जरी के जरिए भोजन नली (इसोफेगस) के कैंसर से पीड़ित मरीज का सफल ऑपरेशन किया है। अस्पताल प्रशासन के अनुसार यह एसएमएस ही नहीं, बल्कि राजस्थान में भी इस प्रकार की पहली सफल रोबोटिक थोरैसिक इसोफेजेक्टॉमी मानी जा रही है। सर्जरी विभाग की यूनिट-5 के वरिष्ठ सर्जन डॉ. राजेन्द्र बागड़ी के नेतृत्व में चिकित्सकों की टीम ने मरीज की भोजन नली में करीब 7 सेंटीमीटर लंबे कैंसरग्रस्त हिस्से को हटाकर रोबोटिक तकनीक की मदद से छाती के भीतर भोजन नली और पेट से तैयार स्टमक ट्यूब को अत्यंत सटीकता से जोड़ दिया।</p>
<p>यह पूरा उपचार मुख्यमंत्री चिरंजीवी स्वास्थ्य बीमा योजना के तहत मरीज को निशुल्क उपलब्ध कराया गया। विशेषज्ञों ने बताया कि रोबोट की 360 डिग्री गतिशीलता, उच्च परिशुद्धता और सूक्ष्म नियंत्रण के कारण जटिल थोरैसिक सर्जरी अधिक सुरक्षित और प्रभावी ढंग से संभव हो सकी। ऑपरेशन में डॉ. रामबाबू, डॉ. बी.आर. बाराला, डॉ. रेनुका, डॉ. राहुल, डॉ. स्नेहिल, डॉ. अर्पित, डॉ. ऋषभ, डॉ. राजीव और डॉ. आरुषि सहित पूरी सर्जिकल टीम ने महत्वपूर्ण भूमिका निभाई। एनेस्थीसिया विशेषज्ञों और ऑपरेशन थिएटर के नर्सिंग स्टाफ के समन्वित प्रयासों से यह जटिल सर्जरी सफलतापूर्वक संपन्न हुई।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/sms-hospital-creates-history-first-successful-operation-of-esophageal-cancer/article-161531</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/sms-hospital-creates-history-first-successful-operation-of-esophageal-cancer/article-161531</guid>
                <pubDate>Fri, 31 Jul 2026 12:30:35 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-07/111200-x-600-px%29-%287%295.png"                         length="1285463"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur PS]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>मोतियाबिंद ऑपरेशन के बाद 5 मरीजों की आंखों में गंभीर संक्रमण, एसएमएस अस्पताल में भर्ती </title>
                                    <description><![CDATA[डीडवाना-कुचामन के कुचामन सिटी सरकारी अस्पताल में मोतियाबिंद ऑपरेशन के बाद पांच मरीजों की आंखों में गंभीर संक्रमण फैल गया। सभी मरीजों को जयपुर के एसएमएस अस्पताल रेफर, जहां विशेषज्ञों की निगरानी में उपचार जारी। अस्पताल प्रशासन ने मेडिकल बोर्ड गठित कर इलाज शुरू किया है और मरीजों की रोशनी बचाने के प्रयास किए जा रहे हैं।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/after-cataract-operation-in-kuchaman-serious-infection-in-the-eyes/article-161403"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-05/sms-hospital.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। डीडवाना-कुचामन जिले के कुचामन सिटी स्थित सरकारी अस्पताल में मोतियाबिंद (कैटरेक्ट) ऑपरेशन के बाद पांच मरीजों की आंखों में गंभीर संक्रमण फैलने का मामला सामने आया है। संक्रमण इतना गंभीर था कि मरीजों की आंखें सफेद पड़ गईं और उनकी रोशनी पर खतरा मंडरा गया। सभी मरीजों को बुधवार रात जयपुर के सवाई मानसिंह (एसएमएस) अस्पताल रेफर किया गया, जहां उनका विशेषज्ञों की निगरानी में उपचार जारी है। एसएमएस मेडिकल कॉलेज के प्राचार्य डॉ. दीपक माहेश्वरी ने बताया कि सभी मरीजों का मोतियाबिंद ऑपरेशन 28 जुलाई को कुचामन सिटी अस्पताल में हुआ था। ऑपरेशन के करीब 24 घंटे बाद उनकी आंखों में संक्रमण के लक्षण दिखाई देने लगे।</p>
<p>स्थिति बिगड़ने पर घासीराम (65), हीराराम (73), गोकुल (70), मीरा देवी (68) और नारायणी (67) को बुधवार रात करीब 9:30 बजे एसएमएस अस्पताल लाया गया। मामले की गंभीरता को देखते हुए एसएमएस अस्पताल प्रशासन ने तत्काल नेत्र रोग विभागाध्यक्ष डॉ. नगेन्द्र सिंह शेखावत की अध्यक्षता में चार विशेषज्ञ डॉक्टरों का मेडिकल बोर्ड गठित किया। बोर्ड की निगरानी में सभी मरीजों का मानक चिकित्सा प्रोटोकॉल के अनुसार इलाज शुरू कर दिया गया है। डॉक्टरों का कहना है कि मरीजों की आंखों की रोशनी बचाने के लिए हरसंभव प्रयास किए जा रहे हैं। घटना के बाद चिकित्सा विभाग भी सतर्क हो गया है।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/after-cataract-operation-in-kuchaman-serious-infection-in-the-eyes/article-161403</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/after-cataract-operation-in-kuchaman-serious-infection-in-the-eyes/article-161403</guid>
                <pubDate>Thu, 30 Jul 2026 13:24:34 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-05/sms-hospital.png"                         length="944235"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur PS]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>गर्भवतियों को अब बिना रिप्लेसमेंट मिलेगा खून, मातृ मृत्यु रोकने के लिए स्वास्थ्य विभाग का बड़ा फैसला</title>
                                    <description><![CDATA[राजस्थान में अब सरकारी अस्पतालों में प्रसव के लिए आने वाली गर्भवती महिलाओं को आपात स्थिति में बिना रिप्लेसमेंट डोनर के रक्त उपलब्ध कराया जाएगा। चिकित्सा एवं स्वास्थ्य विभाग ने मातृ मृत्यु दर कम करने के लिए यह व्यवस्था लागू की। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/pregnant-women-will-now-get-blood-without-replacement-a-big/article-161182"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-07/helath-department-4.png" alt=""></a><br /><p><span style="font-family:Mangal, serif;">जयपुर। प्रदेश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गर्भवती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महिलाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रसूताओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मामलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीरता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चिकित्सा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एवं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वास्थ्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विभाग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महत्वपूर्ण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्णय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्पताल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रसव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहुंचने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गर्भवती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महिला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यदि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तत्काल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रक्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आवश्यकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होगी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बिना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रिप्लेसमेंट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डोनर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बिना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इंतजार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ब्लड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्टोरेज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अथवा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ब्लड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बैंक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रक्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपलब्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कराया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाएगा। इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उद्देश्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आपात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थिति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रक्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपलब्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कराकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मातृ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मृत्यु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कमी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लाना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p><span style="font-family:Mangal, serif;">स्वास्थ्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विभाग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुसार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रदेश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हाल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्षों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रसूताओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मामलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समीक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संख्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौतों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एनीमिया</span> (<span style="font-family:Mangal, serif;">खून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कमी</span>) <span style="font-family:Mangal, serif;">तथा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रसव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दौरान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अत्यधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रक्तस्राव</span> (<span style="font-family:Mangal, serif;">पोस्ट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पार्टम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हेमरेज</span>) <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मामलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रक्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रिप्लेसमेंट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डोनर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थिति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गई।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देखते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विभाग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लागू</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्णय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p><span style="font-family:Mangal, serif;">नई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तहत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्पतालों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ब्लड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बैंक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ब्लड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्टोरेज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यूनिट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आपातकालीन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थिति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गर्भवती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महिला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्राथमिकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रक्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपलब्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कराया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाए।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परिजनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रिप्लेसमेंट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डोनर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनिवार्यता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होगी।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मरीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बचाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सर्वोच्च</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्राथमिकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाएगी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">औपचारिकताएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियमानुसार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाएंगी।</span></p>
<p><span style="font-family:Mangal, serif;">विभाग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रसव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दौरान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कुछ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिनटों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रक्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बहने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महिला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हालत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बेहद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मामलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रक्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपलब्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कराने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">थोड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जानलेवा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साबित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसलिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्पतालों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ब्लड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बैंक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर्याप्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मात्रा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रक्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपलब्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रखने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आपातकालीन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिक्रिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रणाली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजबूत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाए।</span></p>
<p><span style="font-family:Mangal, serif;">स्वास्थ्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विभाग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मातृ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मृत्यु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कमी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हाई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रिस्क</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गर्भवती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महिलाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहचान</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">नियमित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जांच</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">एनीमिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियंत्रण</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">संस्थागत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रसव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ावा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जननी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक्सप्रेस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सेवा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हाल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शुरू</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रसव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सखी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जैसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">काम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बिना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रिप्लेसमेंट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रक्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपलब्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कराने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रृंखला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महत्वपूर्ण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p><span style="font-family:Mangal, serif;">अधिकारियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कहना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्णय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विशेष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दूरदराज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ग्रामीण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षेत्रों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गर्भवती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महिलाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लाभ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलेगा।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गरीब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परिवार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तत्काल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रक्तदाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पाते</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जिससे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपचार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लागू</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परिस्थितियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मरीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तत्काल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रक्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चढ़ाया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकेगा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जिससे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मामलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माताओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बचाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मदद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलेगी।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वास्थ्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विभाग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियमित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निगरानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करेगा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ताकि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रदेश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सभी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्पतालों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसका</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रभावी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्रियान्वयन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुनिश्चित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सके।</span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/pregnant-women-will-now-get-blood-without-replacement-a-big/article-161182</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/pregnant-women-will-now-get-blood-without-replacement-a-big/article-161182</guid>
                <pubDate>Tue, 28 Jul 2026 16:51:03 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-07/helath-department-4.png"                         length="1289209"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>वर्ल्ड हेपेटाइटिस डे : राजस्थान में हेपेटाइटिस के साइलेंट केस बढ़े, हाई-रिस्क ग्रुप में 3.2 प्रतिशत तक पॉजिटिविटी</title>
                                    <description><![CDATA[राजस्थान में हेपेटाइटिस-बी और सी के बढ़ते मामलों ने चिंता बढ़ा दी। सरकारी स्क्रीनिंग में हेपेटाइटिस-बी की संक्रमण दर 1.23% और हाई-रिस्क समूहों में 3.2% तक दर्ज। विशेषज्ञों ने कहा कि बीमारी लंबे समय तक बिना लक्षण रहती है।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/world-hepatitis-day-silent-cases-of-hepatitis-increase-in-rajasthan/article-161175"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-07/111200-x-600-px)-(1)9.png" alt=""></a><br /><p><span style="font-family:Mangal, serif;">जयपुर।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राजस्थान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हेपेटाइटिस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जैसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर,</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अक्सर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नजरअंदाज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीमारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हाल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्षों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चिंताजनक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तस्वीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राज्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विशेष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्क्रीनिंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अभियानों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जेलों</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">आश्रय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गृहों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अन्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हाई</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">रिस्क</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समूहों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हेपेटाइटिस</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">बी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पॉजिटिविटी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर</span> 3.2 <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिशत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर्ज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विशेषज्ञों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कहना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संख्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मरीजों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीमारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लंबे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बिना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जिससे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चलता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दूसरों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फैल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">चौंकाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आंकड़े </span>:</strong> <span style="font-family:Mangal, serif;">उस्वास्थ्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विभाग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">द्वारा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कराई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्क्रीनिंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> 7.19 <span style="font-family:Mangal, serif;">लाख</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोगों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हेपेटाइटिस</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">बी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जांच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> 8826 <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिले</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">यानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर</span> 1.23 <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिशत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वहीं</span> 4.70 <span style="font-family:Mangal, serif;">लाख</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोगों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हेपेटाइटिस</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">सी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जांच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> 2459 <span style="font-family:Mangal, serif;">मरीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पॉजिटिव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पाए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गए</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जिससे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर</span> 0.52 <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिशत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही।</span></p>
<p><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">साइलेंट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इंफेक्शन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चुनौती </span>: </strong><span style="font-family:Mangal, serif;">महात्मा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गांधी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्पताल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सीनियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गैस्ट्रोएंट्रोलॉजिस्ट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डॉ</span>. <span style="font-family:Mangal, serif;">संदीप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निझावन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बताया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हेपेटाइटिस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मामले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साइलेंट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इंफेक्शन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यक्ति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्षों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीमारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चलता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दौरान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वायरस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लीवर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगातार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नुकसान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहुंचाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियमित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जांच</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपचार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हेपेटाइटिस</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">बी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टीकाकरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रभावी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बचाव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p><span style="font-family:Mangal, serif;">बच्चों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वयस्कों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ओर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हेपेटाइटिस</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">ए </span>: <span style="font-family:Mangal, serif;">सीनियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गैस्ट्रोएंट्रोलॉजिस्ट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डॉ</span>. <span style="font-family:Mangal, serif;">मुकेश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कल्ला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बताते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पिछले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दशक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हेपेटाइटिस</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">ए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वरूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीमारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मुख्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बच्चों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">थी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मामले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">युवाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वयस्कों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बेहतर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वच्छता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बचपन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्राकृतिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिरक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकसित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पाती।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वयस्क</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिवर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक्यूट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिवर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फेलियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खतरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p><span style="font-family:Mangal, serif;">गर्भवती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महिलाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खतरनाक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हेपेटाइटिस</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">ई </span>: <span style="font-family:Mangal, serif;">सीनियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गैस्ट्रोएंट्रोलॉजिस्ट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डॉ</span>. <span style="font-family:Mangal, serif;">हर्ष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उदावत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुसार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हेपेटाइटिस</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">ई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गर्भावस्था</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">विशेषकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अंतिम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तिमाही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अत्यंत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिवर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फेलियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मातृ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मृत्यु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जोखिम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p><strong><span> </span><span style="font-family:Mangal, serif;">हेपेटाइटिस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रमुख</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लक्षण :</span></strong></p>
<p><span> </span><span style="font-family:Mangal, serif;">लगातार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">थकान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कमजोरी</span></p>
<p><span> </span><span style="font-family:Mangal, serif;">भूख</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगना</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">मतली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उल्टी</span></p>
<p><span> </span><span style="font-family:Mangal, serif;">आंखों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">त्वचा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पीला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पड़ना</span></p>
<p><span> </span><span style="font-family:Mangal, serif;">गहरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पेशाब</span></p>
<p><span> </span><span style="font-family:Mangal, serif;">पेट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दाहिने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हिस्से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर्द</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सूजन</span></p>
<p><span> </span><span style="font-family:Mangal, serif;">बुखार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शरीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर्द</span></p>
<p><span> </span><span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मामलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिवर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फेलियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लक्षण</span></p>
<p><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बचाव :</span></strong></p>
<p><span style="font-family:Mangal, serif;">हेपेटाइटिस</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">बी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टीका</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगवाएं।</span></p>
<p><span style="font-family:Mangal, serif;">हमेशा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वच्छ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उबला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फिल्टर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुआ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पिएं।</span></p>
<p><span style="font-family:Mangal, serif;">साफ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुथरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ताजा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाएं।</span></p>
<p><span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जांचा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुआ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रक्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चढ़वाएं।</span></p>
<p><span style="font-family:Mangal, serif;">डिस्पोजेबल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिरिंज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चिकित्सा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपकरणों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपयोग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करें।</span></p>
<p><span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यक्ति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रेजर</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">टूथब्रश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साझा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करें।</span></p>
<p><span style="font-family:Mangal, serif;">गर्भवती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महिलाएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियमित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वास्थ्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जांच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कराएं।</span></p>
<p><span style="font-family:Mangal, serif;">जोखिम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोगों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हेपेटाइटिस</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">बी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जांच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवश्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चाहिए।</span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/world-hepatitis-day-silent-cases-of-hepatitis-increase-in-rajasthan/article-161175</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/world-hepatitis-day-silent-cases-of-hepatitis-increase-in-rajasthan/article-161175</guid>
                <pubDate>Tue, 28 Jul 2026 12:32:17 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-07/111200-x-600-px%29-%281%299.png"                         length="1195830"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>टीबी मुक्त भारत 100 दिवसीय अभियान : राजस्थान में 35.86 लाख लोगों की टीबी स्क्रीनिंग, 49 हजार मरीज मिले</title>
                                    <description><![CDATA[टीबी मुक्त भारत के 100 दिवसीय अभियान में राजस्थान में 35.86 लाख लोगों की स्क्रीनिंग कर 49,703 टीबी मरीजों की पहचान की गई। 9,949 आयुष्मान आरोग्य शिविरों में जांच हुई। 14 जुलाई से शुरू राज्य स्तरीय विशेष अभियान के तहत अब तक 28.91 लाख लोगों की घर-घर स्क्रीनिंग हो चुकी है, जो 7 अगस्त तक जारी रहेगी।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/tb-screening-of-3586-lakh-people-49-thousand-patients-found/article-161051"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-07/111200-x-600-px)-(3)1.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। टीबी मुक्त भारत संकल्प के तहत 24 मार्च से 5 जुलाई तक संचालित टीबी मुक्त भारत 100 दिवसीय अभियान में प्रदेश में 35.86 लाख लोगों की टीबी स्क्रीनिंग हुई है, जिसमें से 49 हजार 703 टीबी मरीज मिले हैं। प्रदेशभर में 9949 आयुष्मान आरोग्य शिविरों में यह स्क्रीनिंग हुई।<br /> जांच सुनिश्चित करने के लिए 31.91 लाख चेस्ट एक्स रे तथा 2.31 लाख जांचें की गईं। इनमें 13461 ऐसे मरीज भी शामिल थे, जिनमें टीबी के कोई स्पष्ट लक्षण नहीं थे लेकिन सक्रिय जांच से उनकी पहचान हुई।</p>
<p>चिकित्सा मंत्री गजेन्द्र सिंह खींवसर ने बताया कि 15.64 लाख संवेदनशील व्यक्तियों का चेस्ट एक्स रे कवरेज सुनिश्चित किया गया, जबकि 28,473 मरीजों का डिफरेंशिएटेड टीबी केयर के तहत चिकित्सकीय आंकलन किया गया। संक्रमण की रोकथाम के लिए 23436 घरेलू संपकार्ें को टीबी प्रिवेंटिव ट्रीटमेंट दिया गया। 2,795 नए निक्षय मित्र जुड़े तथा उनके सहयोग से 51695 फूड बास्केट टीबी मरीजों तक पहुंचाई गईं। अभियान के दौरान 7,997 विद्यालयों, 1597 महाविद्यालयों, 38970 स्वयंसेवकों तथा 13670 जनप्रतिनिधियों ने जागरूकता गतिविधियों में सक्रिय भागीदारी निभाई। वर्ष 2025 में प्रदेश की 6547 ग्राम पंचायतें टीबी मुक्त घोषित की गई है।</p>
<p><strong>7 अगस्त तक प्रदेश में विशेष अभियान</strong><br />प्रमुख सचिव गायत्री राठौड़ ने बताया कि 14 जुलाई से राज्य विशिष्ट सक्रिय क्षय रोग खोज अभियान प्रारम्भ किया गया है। सक्रिय क्षय रोग खोज अभियान के तहत अब तक 28.91 लाख से अधिक व्यक्तियों की घर-घर स्क्रीनिंग की जा चुकी है। उच्च जोखिम वाले परिवारों, 60 वर्ष से अधिक आयु के नागरिकों, मधुमेह एवं एचआईवी संक्रमित व्यक्तियों, पूर्व टीबी रोगियों, कुपोषित व्यक्तियों, प्रवासी श्रमिकों, आदिवासी क्षेत्रों, खनन एवं निर्माण स्थलों पर कार्यरत श्रमिकों, जेलों तथा शहरी मलिन बस्तियों में रहने वाले लोगों को प्राथमिकता के आधार पर शामिल किया जा रहा है।  </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/tb-screening-of-3586-lakh-people-49-thousand-patients-found/article-161051</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/tb-screening-of-3586-lakh-people-49-thousand-patients-found/article-161051</guid>
                <pubDate>Mon, 27 Jul 2026 11:02:46 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-07/111200-x-600-px%29-%283%291.png"                         length="1173039"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur PS]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        