<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://dainiknavajyoti.com/%C2%A0/tag-52557" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>Dainik Navajyoti Rising Rajasthan RSS Feed Generator</generator>
                <title> development - Dainik Navajyoti Rising Rajasthan</title>
                <link>https://dainiknavajyoti.com/tag/52557/rss</link>
                <description> development RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>राइजिंग राजस्थान और निवेश अनुकूल नीतियों से प्रदेश में स्थापित हो रहे नए उद्योग, रीको ने पिछले 10 वर्षों का किया सर्वाधिक भूमि अधिग्रहण</title>
                                    <description><![CDATA[रीको ने 2025-26 में निवेश और औद्योगिक विकास के रिकॉर्ड आंकड़े दर्ज। 2,072 भूखंड आवंटित, 21 नए औद्योगिक क्षेत्र स्थापित और 10,440 एकड़ भूमि का अधिग्रहण। आधारभूत सुविधाओं पर 539 करोड़ रुपये खर्च।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/new-industries-are-being-established-in-the-state-due-to/article-153246"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-05/1111200-x-600-px)49.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राज्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सरकार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">द्वारा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आयोजित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राइजिंग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राजस्थान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सहित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अन्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नीतियों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">योजनाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कारण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रदेश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लगातार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निवेश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बढ़</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उद्योग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्थापित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रहे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हैं।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रीको</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">द्वारा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पिछले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वित्तीय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्ष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भूखण्ड</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आवंटन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भूमि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अधिग्रहण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भूमि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बिक्री</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">औद्योगिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षेत्र</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जुड़े</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आंकड़े</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बढ़ते</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निवेश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रमाण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हैं।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पिछले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 10 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्षों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आंकलन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाए,</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वित्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्ष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 2025-26 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रीको</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">द्वारा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सर्वाधिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">औसतन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 6 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भूखण्ड</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आवंटित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हैं।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कुल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 2,072 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भूखण्ड</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आवंटित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पिछले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्ष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मुकाबले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 135 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रतिशत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अधिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अवधि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 21 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">औद्योगिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षेत्र</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खोले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हैं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">यानि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 17 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">औसतन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">औद्योगिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षेत्र</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पिछले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 10 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्षों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सर्वाधिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">साथ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्ष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 2025-26 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निवेश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हेतु</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">औद्योगिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षेत्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्थापना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उद्देश्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 10,440 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एकड़</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भूमि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अधिग्रहण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पिछले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 10 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्षों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सर्वाधिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आधारभूत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सुविधाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 539 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करोड़</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रुपये</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खर्च</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रीको</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">द्वारा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निवेशकों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सुविधा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">औद्योगिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षेत्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आधारभूत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सुविधाएं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विकसित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ध्यान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वित्तीय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्ष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 2025-26 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सड़क</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बिजली</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पानी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सहित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अन्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सुविधाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करीब</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 539 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करोड़</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रुपये</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खर्च</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हैं।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/new-industries-are-being-established-in-the-state-due-to/article-153246</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/new-industries-are-being-established-in-the-state-due-to/article-153246</guid>
                <pubDate>Sat, 09 May 2026 17:01:39 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-05/1111200-x-600-px%2949.png"                         length="798814"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>मुख्यमंत्री भजनलाल शर्मा के नेतृत्व में ऊर्जा आत्मनिर्भरता की ओर बढ़ता राजस्थान, 2 वर्षों में 12,647 करोड़ यूनिट हरित ऊर्जा उत्पादन का रिकॉर्ड</title>
                                    <description><![CDATA[राजस्थान मुख्यमंत्री भजन लाल शर्मा के नेतृत्व में गैर-पारंपरिक ऊर्जा क्षेत्र में देश का “एनर्जी इंजन” बना। राज्य ने 2 वर्षों में 12,647 करोड़ यूनिट हरित ऊर्जा उत्पादन। सौर, पवन व बायोमास ऊर्जा में वृद्धि। स्थापित सौर क्षमता 41 हजार मेगावाट से अधिक पहुंची जिससे राजस्थान “सोलर कैपिटल ऑफ इंडिया” बना।
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/under-the-leadership-of-chief-minister-bhajanlal-sharma-rajasthan-is/article-153005"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-05/bhajan-lal-sharma041.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मुख्यमंत्री</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भजन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लाल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">शर्मा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नेतृत्व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राजस्थान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गैर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">-</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पारंपरिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऊर्जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उत्पादन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षेत्र</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">देश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> “</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एनर्जी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इंजन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">” </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बनकर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उभरा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राज्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विगत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वित्तीय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्षों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 12 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हजार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 647 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करोड़</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">यूनिट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अधिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हरित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऊर्जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उत्पादन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऊर्जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आत्मनिर्भरता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिशा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मजबूत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कदम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बढ़ाए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हैं।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रदेश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सौर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऊर्जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उत्पादन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">देश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अग्रणी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्थान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हासिल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करते</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हुए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> “</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सोलर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कैपिटल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऑफ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इंडिया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">” </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रूप</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अपनी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पहचान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मजबूत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्ष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 2024-25 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राजस्थान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 4 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हजार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 910 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करोड़</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">यूनिट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अधिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सौर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऊर्जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उत्पादन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हुआ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जबकि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 2025-26 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">यह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आंकड़ा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बढ़कर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 5 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हजार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 992 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करोड़</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">यूनिट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अधिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पहुंच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सौर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऊर्जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">साथ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">-</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">साथ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पवन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बायोमास</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हाइड्रो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऊर्जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उत्पादन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उल्लेखनीय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वृद्धि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दर्ज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पश्चिमी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राजस्थान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जैसलमेर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बाड़मेर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जोधपुर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षेत्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पवन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऊर्जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उत्पादन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तेजी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बढ़ा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राज्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सरकार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">द्वारा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निवेश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रोत्साहन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सोलर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पार्क</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विस्तार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्रांसमिशन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इंफ्रास्ट्रक्चर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मजबूत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जैसी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नीतियों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सकारात्मक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">परिणाम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सामने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रधानमंत्री</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कुसुम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">योजना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रधानमंत्री</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सूर्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">घर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मुफ्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बिजली</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">योजना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जैसी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">केंद्र</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सरकार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">योजनाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रभावी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्रियान्वयन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राजस्थान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्थापित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सौर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ऊर्जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षमता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 41 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हजार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मेगावाट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अधिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"> </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/under-the-leadership-of-chief-minister-bhajanlal-sharma-rajasthan-is/article-153005</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/under-the-leadership-of-chief-minister-bhajanlal-sharma-rajasthan-is/article-153005</guid>
                <pubDate>Thu, 07 May 2026 14:20:07 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-05/bhajan-lal-sharma041.png"                         length="580826"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title> मुख्यमंत्री भजनलाल शर्मा ने बंबोरी गांव में पैदल भ्रमण कर ग्रामीणों से किया संवाद, स्वास्थ्य सुविधाओं और स्वरोजगार योजनाओं की ली जानकारी</title>
                                    <description><![CDATA[भजनलाल शर्मा ने प्रतापगढ़ के बंबोरी गांव में पैदल भ्रमण कर ग्रामीणों से संवाद और जनकल्याणकारी योजनाओं की जमीनी स्थिति जानी। बच्चों, महिलाओं और बुजुर्गों से शिक्षा, स्वास्थ्य, पेंशन व स्वरोजगार पर चर्चा। मुख्यमंत्री ने गांव विकास को विकसित राजस्थान की नींव बताते हुए मंदिरों में दर्शन-पूजन कर प्रदेश की खुशहाली की कामना।
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/bhajanlal-sharma-visited-bambori-village-on-foot-and-interacted-with/article-152972"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-05/1111200-x-600-px)35.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। मुख्यमंत्री भजनलाल शर्मा ने गुरुवार सुबह प्रतापगढ़ के बंबोरी गांव में पैदल भ्रमण कर ग्रामीणों से आत्मीय संवाद किया और जनकल्याणकारी योजनाओं की जमीनी स्थिति का फीडबैक लिया। मुख्यमंत्री ने गांव की गलियों में आमजन से मुलाकात करते हुए बच्चों से पढ़ाई, स्कूल और होमवर्क को लेकर बातचीत की तथा उन्हें चॉकलेट्स वितरित कर उत्साहवर्धन किया। इस दौरान उन्होंने बुजुर्गों से स्वास्थ्य सुविधाओं और पेंशन योजनाओं के लाभ के बारे में जानकारी ली, वहीं महिलाओं से राजीविका समूहों से जुड़ाव और स्वरोजगार गतिविधियों पर चर्चा की।</p>
<p>मुख्यमंत्री ने कहा कि राज्य सरकार गांवों के समग्र विकास के लिए प्रतिबद्ध है और विकसित गांव ही विकसित राजस्थान की मजबूत नींव बनेंगे। भ्रमण के दौरान मुख्यमंत्री ने लक्ष्मीनाथ मंदिर एवं चारभुजानाथ जी मंदिर में दर्शन कर प्रदेश की खुशहाली की कामना की। इसके बाद मुख्यमंत्री ने बंबोरी स्थित गंगेश्वर महादेव मंदिर में सपत्नीक पूजा-अर्चना कर भगवान शिव का आशीर्वाद लिया। मुख्यमंत्री के दौरे को लेकर ग्रामीणों में विशेष उत्साह दिखाई दिया।</p>
<p> </p>
<p> </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/bhajanlal-sharma-visited-bambori-village-on-foot-and-interacted-with/article-152972</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/bhajanlal-sharma-visited-bambori-village-on-foot-and-interacted-with/article-152972</guid>
                <pubDate>Thu, 07 May 2026 11:26:00 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-05/1111200-x-600-px%2935.png"                         length="1650689"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>इस तरह बुन रहे हैं फुटवियर में भारत का भविष्य</title>
                                    <description><![CDATA[आत्मनिर्भर भारत का मतलब सिर्फ उत्पादन में आत्मनिर्भरता ही नहीं, बल्कि वैश्विक मूल्य श्रृंखलाओं में नेतृत्व भी हासिल करना है।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/opinion/this-is-how-indias-future-is-weaving-in-footwear/article-152696"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-05/1111200-x-600-px)19.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">आत्मनिर्भर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मतलब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिर्फ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आत्मनिर्भरता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वैश्विक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मूल्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रृंखलाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नेतृत्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हासिल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कुछ एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षेत्रों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवसर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तरह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्पष्ट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपयोग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोजमर्रा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जिंदगी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">काम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वस्तुओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसका</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस्तेमाल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्कूली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बच्चों</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">लंबी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पाली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">काम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कामगारों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगातार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भागम-भाग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डिलीवरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वालों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपनी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शारीरिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सीमाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आगे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एथलीट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विश्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दूसरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बावजूद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वैश्विक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्यात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हमारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हिस्सेदारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बहुत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अंतर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षमता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कमी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मटेरियल</span> (<span style="font-family:Mangal, serif;">सामग्री</span>), <span style="font-family:Mangal, serif;">डिजाइन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रदर्शन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दृष्टिकोण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदलने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आवश्यकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदलाव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केंद्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रेणी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जिस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अक्सर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोगों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ध्यान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाता</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">वह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">तकनीकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वस्त्र</span> (<span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्निकल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्सटाइल</span>)<span style="font-family:Mangal, serif;">।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मैंने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हाल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपनी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आगरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यात्रा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दौरान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्पष्टता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समझा।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आगरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जूतों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चप्पल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वहां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समूहों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घूमते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्माताओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बातचीत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्पष्ट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वहां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इनके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नवाचार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इकाइयां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामग्रियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपयोग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">थीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बहुत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आरामदायक</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">टिकाऊ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नरम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जूते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इनमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कइयों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इन्हें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्निकल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्सटाइल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बताया।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इन्हें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिर्फ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बेहतर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आदानों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देखा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपभोक्ताओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदलती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जरूरतों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">भारतीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाजार :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">दिल्ली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संघ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बैठक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दौरान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समझ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गहरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुई।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उद्योग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जगत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हितधारकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपभोक्ताओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदलती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपेक्षाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बताया</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जैसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपभोक्ता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हलके</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बेहतर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कुशनिंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाले</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">हवादार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टिकाऊ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जूते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पसंद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ये</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महंगे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विशेषताएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गई</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ज़रूरतें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">थीं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चर्चा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दौरान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मेरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विभाग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महत्वपूर्ण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बिंदु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रकाश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डाला</span>: <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उद्योग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्निकल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्सटाइल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यापक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपयोग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">भले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">औपचारिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मान्यता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अहसास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चर्चा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वरूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिया।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वैश्विक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्तर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उद्योग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सालाना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगभग</span> 23.9 <span style="font-family:Mangal, serif;">बिलियन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जोड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जूतों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जिसका</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाजार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आकार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करीब</span> 500 <span style="font-family:Mangal, serif;">बिलियन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अमरीकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डॉलर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वैश्विक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगभग</span> 12.5 <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिशत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">योगदान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">फिर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्यात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हिस्सेदारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> 2 <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिशत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आंकड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हमारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षमता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वैश्विक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थिति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्पष्ट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अंतर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर्शाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">दुनिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगभग</span> 86 <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिशत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> '<span style="font-family:Mangal, serif;">नॉन</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">लेदर</span>' (<span style="font-family:Mangal, serif;">गैर</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">चमड़ा</span>) <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जबकि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उद्योग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परंपरागत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चमड़े</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केंद्रित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थिति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तेजी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साल</span> 2025 <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारतीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाजार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आकार</span> 20.67 <span style="font-family:Mangal, serif;">बिलियन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अमरीकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डॉलर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहुंच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपभोक्ता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदलती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रवृत्तियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर्शाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">हालांकि</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">औसत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारतीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अभी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगभग</span> 2 <span style="font-family:Mangal, serif;">जोड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जूते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खरीदता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जबकि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वैश्विक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">औसत</span> 7 <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> 8 <span style="font-family:Mangal, serif;">जोड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जैसे</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">जैसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खरीदने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षमता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ेगी</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">उपभोक्ताओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पसंद</span> '<span style="font-family:Mangal, serif;">आराम</span>' <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> '<span style="font-family:Mangal, serif;">बेहतर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रदर्शन</span>' <span style="font-family:Mangal, serif;">होगी।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देखते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घरेलू</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाजार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विस्तार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यापक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उम्मीद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बिंदु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जहां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तकनीकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वस्त्र</span> (<span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्निकल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्सटाइल</span>) <span style="font-family:Mangal, serif;">विकास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अगले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महत्वपूर्ण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वस्त्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मंत्रालय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परिवर्तन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> '<span style="font-family:Mangal, serif;">स्मार्ट</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">टिकाऊ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्बाध</span>' <span style="font-family:Mangal, serif;">फ्रेमवर्क</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माध्यम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आगे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ाया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> '<span style="font-family:Mangal, serif;">स्मार्ट</span>' <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span>' <span style="font-family:Mangal, serif;">तकनीक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डिजाइन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एकीकरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर्शाते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डिजिटल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टूल्स</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">एआई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधारित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मॉडलिंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्कैनिंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माध्यम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़े</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पैमाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यक्तिगत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जरूरतों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुरूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समाधान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संभव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रुझान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यापक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपभोक्ताओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जरूरतों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फैशन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुरूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्ष</span> 2025 <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> 28.9 <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलियन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्मार्टवॉच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बिक्री</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर्ज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गई</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जिससे</span> 780 <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलियन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अमरीकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डॉलर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राजस्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्राप्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुआ।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पसंद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर्शाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दैनिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपयोग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुरूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हों।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्नीकर</span> (<span style="font-family:Mangal, serif;">हलके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रबड़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जूते</span>) <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रेणी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जूते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदलाव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्पष्ट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिखाते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुमान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्ष</span> 2024 <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> 3.2 <span style="font-family:Mangal, serif;">बिलियन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अमरीकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डॉलर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़कर</span> 2030 <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगभग</span> 6 <span style="font-family:Mangal, serif;">बिलियन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अमरीकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डॉलर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहुंच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जायेंगे</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जिसमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मात्रा</span> 55 <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलियन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जोड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़कर</span> 70 <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलियन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जोड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाएगी।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपभोक्ता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्पष्ट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खरीद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जो</span> '<span style="font-family:Mangal, serif;">आरामदायक</span>' <span style="font-family:Mangal, serif;">हों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> '<span style="font-family:Mangal, serif;">देखने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुन्दर</span>' <span style="font-family:Mangal, serif;">हों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> '<span style="font-family:Mangal, serif;">तकनीकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वस्त्र</span>' <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्णायक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भूमिका</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निभाते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिस्पर्धात्मकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वैश्विक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नेतृत्व :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">संवहनीयता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्णायक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पुनर्चक्रित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पीईटी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्लास्टिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> '<span style="font-family:Mangal, serif;">बायोडिग्रेडेबल</span>' <span style="font-family:Mangal, serif;">फाइबर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जैसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पदार्थ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">धीरे</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">धीरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मुख्यधारा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रवेश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर्यावरणीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनिवार्यता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वैश्विक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाजारों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खुद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संवहनीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामग्री</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आपूर्तिकर्ता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थापित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रणनीतिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवसर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तरह</span>, '<span style="font-family:Mangal, serif;">निर्बाध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विनिर्माण</span>' <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिशा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कदम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परिवर्तनकारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साबित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> 3<span style="font-family:Mangal, serif;">डी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बुनाई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उन्नत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्माण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जैसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तकनीकें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कचरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">दक्षता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुधार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चक्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तेज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इससे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्माता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निरंतरता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुणवत्ता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रखते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपभोक्ता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदलती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मांगों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रभावी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ढंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सक्षम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदलाव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मज़बूत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौजूदा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इकोसिस्टम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पैमाना।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उद्योग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> 20 <span style="font-family:Mangal, serif;">लाख</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ज़्यादा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोगों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोज़गार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुआ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जिसमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगभग</span> 50 <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिशत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महिलाएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वजह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समावेशी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोज़गार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ज़रिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगभग</span> 2.9 <span style="font-family:Mangal, serif;">अरब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जोड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जूतों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सालाना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रमिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगभग</span> 4 <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> 5 <span style="font-family:Mangal, serif;">जोड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिदिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तुलना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">वैश्विक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ज़्यादा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दक्षता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देखने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जहां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मज़दूर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिदिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगभग</span> 17 <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> 20 <span style="font-family:Mangal, serif;">जोड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जूते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आगरा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कानपुर</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">चेन्नई</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">रानीपेट</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">अंबूर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कोलकाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थापित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्लस्टर्स</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केंद्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षेत्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपनी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दक्षता</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिस्पर्धात्मकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वैश्विक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नेतृत्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऊंचाइयों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्निकल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्सटाइल :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्निकल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्सटाइल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ओर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदलाव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उद्योग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौजूदा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उद्योग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षमता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उजागर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आगरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यात्रा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिल्ली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चर्चाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरल,</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रभावशाली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अंतर्दृष्टि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्निकल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्सटाइल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कोई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उभरती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवधारणा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उद्योग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हिस्सा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चुपचाप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तैयार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बेहतर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">योगदान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आगे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">काम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एकीकरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहचानना</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्थित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसका</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विस्तार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षेत्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्निकल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्सटाइल्स</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इकोसिस्टम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दायरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ज़्यादा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्पष्ट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नवाचार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ावा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्यात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उच्च</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुणवत्ता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोज़गार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवसर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पैदा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इससे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मैन्युफैक्चरिंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षमताओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वैश्विक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मांग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रुझानों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">खासकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नॉन</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">लेदर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परफॉर्मेंस</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">आधारित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रेणियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">तालमेल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बिठाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मदद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वैश्विक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विनिर्माण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षेत्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अग्रणी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यात्रा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्भर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करेगी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पारंपरिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उद्योगों</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">उन्नत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामग्रियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधुनिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डिजाइन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संगम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कितनी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रभावी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ढंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लाभ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उठाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फुटवियर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संगम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> '<span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्निकल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टेक्सटाइल</span>' <span style="font-family:Mangal, serif;">वह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सूत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवसर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वैश्विक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सफलता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कहानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पिरोने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मदद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">-गिरिराज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिंह</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">केंद्रीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वस्त्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मंत्री</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">(यह लेखक के अपने विचार हैं) </span></strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>ओपिनियन</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/opinion/this-is-how-indias-future-is-weaving-in-footwear/article-152696</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/opinion/this-is-how-indias-future-is-weaving-in-footwear/article-152696</guid>
                <pubDate>Tue, 05 May 2026 11:15:58 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-05/1111200-x-600-px%2919.png"                         length="1457504"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>विकास का सहभागी है मजदूर</title>
                                    <description><![CDATA[आज मजदूर दिवस है। विश्व भर में इसे बड़े जोश-खरोश के साथ मनाया जाता है। हमारे देश में भी इस अवसर पर अनेक कार्यक्रमों के आयोजन होते हैं। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/opinion/laborers-are-partners-in-development/article-152292"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-05/1111200-x-600-px)-(13).png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">आज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजदूर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिवस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विश्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़े</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जोश</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">खरोश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मनाया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हमारे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवसर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनेक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्यक्रमों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आयोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आखिर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रमिकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समाज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अर्थव्यवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टिकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केंद्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राज्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकारों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपेक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रमिकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वेतन</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सामाजिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जुड़े</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिकारों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कामकाज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बेहतर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परिस्थितियां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपलब्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कराने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निरंतर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रयास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहें।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">असंगठित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजदूर :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">वर्ष</span> 2025 <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केंद्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ओर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कराए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सर्वेक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुसार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियमित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वेतन</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">भविष्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निधि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पेंशन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जैसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामाजिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सेवा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्यबल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करीब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तेईस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फीसदी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">था।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्सी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नब्बे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फीसदी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कामगार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अभी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">असंगठित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षेत्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जुड़े</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिकांश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ठेकेदारों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधीन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">काम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोजगार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जुड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तमाम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जरूरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सहूलियतों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वंचित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जीवन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अलग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जोखिमों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">स्वप्न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुविधाएं :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">उनके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वेतन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वृद्धि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मुश्किल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फीसदी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संख्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजदूरों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिखित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुबंध</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वास्थ्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीमा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पेंशन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्यस्थल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोजगार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुणवत्ता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उसकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थिरता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अभी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चिंताजनक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तमाम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मुश्किलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बावजूद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तुलना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजदूरों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दशा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कुछ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुधार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जीवन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्तर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपेक्षाकृत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदलाव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पाया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">चार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संहिताएं :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">मौजूदा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केंद्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रमिकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोजगार</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सामाजिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">न्यूनतम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वेतन</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">डिजिटल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पंजीकरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कानूनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुधार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करीब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उनतीस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पुराने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कानून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलाकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संहिताएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लागू</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इनमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वेतन</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सामाजिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">औद्योगिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संबंध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्यस्थलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शामिल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इनका</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उद्देय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियमों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रमिकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दायरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लाना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हालांकि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रमिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संगठनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कुछ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आशंकाएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जताई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">ई</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">श्रम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐप :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ओर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ध्यान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिलाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मकसद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गिग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्कर्स</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ओर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यापी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आंदोलन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">छेड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">था।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केंद्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डिजिटल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्लेटफार्म</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जैसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ई</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">श्रम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जरिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">असंगठित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षेत्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करोड़ों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रमिकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राष्ट्रीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डेटाबेस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तैयार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">ताकि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उन्हें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कल्याण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जुड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">योजनाओं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बीमा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कौशल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोजगार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवसरों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जोड़ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मदद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिले।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कदम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">असंगठित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजदूरों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहचान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिशा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सराहनीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कदम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">श्रम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कल्याण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">योजनाएं :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">केंद्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोजगार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सृजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दृष्टि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> '<span style="font-family:Mangal, serif;">प्रधानमंत्री</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकसित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोजगार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">योजना</span>', <span style="font-family:Mangal, serif;">ईपीएफ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पंजीकृत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर्मचारियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियोक्ताओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रोत्साहन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देने</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सामाजिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परियोजनाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजबूत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एम्प्लाइज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रोविडेंट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फंड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आर्गेनाइजेषन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जरिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दावों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तेजी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लाने</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पीएम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">योगी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मान</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">धन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">योजना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जरिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">असंगठित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रमिकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पेंशन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देने</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रधानमंत्री</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विश्वकर्मा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">योजना</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">आयुष्मान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रधानमंत्री</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आवास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">योजना</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">विकसित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ग्रामीण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोजगार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">योजना</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">रेहड़ी</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">पटरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वालों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पीएम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वनिधि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">योजनाएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शुरू</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">जमीन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उतारना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होगा :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">योजनाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्रियान्वयन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जमीनी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्तर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उतारने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रवर्तन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तंत्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निगरानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजबूती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देने</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">वेतन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नीति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सावधानीपूर्वक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समायोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">लघु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मध्यम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उद्योगों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सहयोग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रोत्साहन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देने</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सामाजिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कवरेज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विस्तार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुदृढ़ीकरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">नीति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्माताओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सीमा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधारित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विसंगतियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दूर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुधारों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कौशल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकास</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">मानव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूंजी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निवेश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">द्वारा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूरक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाने</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">विभिन्न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षेत्रों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नीतिगत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एवं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रशासनिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समन्वय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संस्थागत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एकीकरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुधार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जरूरत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">नोएड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आंदोलन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">झकझोरा :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">सरकार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजदूरों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कल्याण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अहम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">योजनाएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एवं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घोषणाएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हों</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पिछले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्तर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रदेष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नोएडा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शहर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अचानक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उग्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजदूर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आंदोलन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ध्यान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपनी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ओर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आकर्षित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आंदोलन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वेतन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वृद्धि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मांग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सीमित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">था</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौजूदा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">औद्योगिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ढांचे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जमा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">असंतोष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विस्फोट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">था।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">कड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मेहनत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बावजूद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मुफ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लसी :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">हालांकि,</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आंदोलन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शुरुआत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शांतिपूर्ण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ढंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुई</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उग्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टकराव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जिसमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पथराव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाहनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नुकसान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहुंचा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गिरफ्तारियां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुईं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आंदोलन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पीछे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वेतन</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महंगाई</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">लंबी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवधि</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">साप्ताहिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवकाश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देने</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">ओवरटाइम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भुगतान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">असुरक्षित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नौकरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जुड़े</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौजूदा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हालात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजदूरों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जितना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वेतन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजदूर</span> 18 <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> 20 <span style="font-family:Mangal, serif;">हजार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मासिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वेतन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मांग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">थे।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आंदोलन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महत्वपूर्ण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहलू</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संख्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रवासी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रमिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शामिल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">थे।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ये</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्तर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रदेश</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बिहार</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">झारखंड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अन्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राज्यों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोजगार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नोएडा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">वेतन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> 20 <span style="font-family:Mangal, serif;">फीसदी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वृद्धि :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महंगाई</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">मकान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किराया</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">परिवहन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रसोई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गैस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लागत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रमिकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जीवन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सीधा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">असर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डाला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इससे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपजे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तनाव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्तर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रदेश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्देष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गौतम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बुद्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नगर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गाजियाबाद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वेतन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजदूरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगभग</span> 20-21 <span style="font-family:Mangal, serif;">फ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ीसदी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वृद्धि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घोषणा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अकुशल</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">अर्धकुशल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कुशल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रमिकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दरें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लागू</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गईं।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">कानूनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रभावी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पालना :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रश्न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुआ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वेतनवृद्धि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समस्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पाएगी</span>? <span style="font-family:Mangal, serif;">वास्तविक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मुद्दा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रमिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गरिमा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सामाजिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थाई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोजगार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कानूनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रभावी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पालन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यदि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कंपनियां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुबंध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधारित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोजगार</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वेतन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सीमित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुविधाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मॉडल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चलती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहेंगी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">असंतोष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बार</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">बार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उभरेगा।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">औद्योगिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मॉडल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रमिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हितों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केंद्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रखना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होगा।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आर्थिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रगति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तभी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थाई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होगी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रमिकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साधन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सहभागी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाए।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong>- <span style="font-family:Mangal, serif;">महेश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चंद्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शर्मा</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><strong>(<span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेखक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विचार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span>)</strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>ओपिनियन</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/opinion/laborers-are-partners-in-development/article-152292</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/opinion/laborers-are-partners-in-development/article-152292</guid>
                <pubDate>Fri, 01 May 2026 11:04:15 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-05/1111200-x-600-px%29-%2813%29.png"                         length="1909987"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>मुख्यमंत्री भजनलाल शर्मा के प्रयासों से संवर रहा प्रदेश के शहरों का बुनियादी ढांचा : 2026-27 में केन्द्र से योजना के बजट आवंटन में भारी बढ़ोतरी, मिलेंगे 2,341 करोड़</title>
                                    <description><![CDATA[अमृत 2.0 के तहत राजस्थान के 200 शहरों में 11,560 करोड़ रुपये की 363 परियोजनाएं तेजी से चल रही। सीवरेज, जलापूर्ति और जलाशय पुनरुद्धार शामिल। 2026-27 में केंद्र से 2,341 करोड़ रुपए का बढ़ा हुआ बजट मिलेगा। मुख्यमंत्री भजनलाल शर्मा के प्रयासों से शहरी बुनियादी ढांचे को मजबूती मिल रही।
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-infrastructure-of-the-cities-of-the-state-is-improving/article-151983"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-04/bhajan-lal-sharma045.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। अमृत 2.0 के तहत राजस्थान में चल रहे 11,560 करोड़ रुपए के काम 2026-27 में केन्द्र से योजना के बजट आवंटन में भारी बढ़ोतरी, मिलेंगे 2,341 करोड़ 200 शहरों में 363 परियोजनाएं जल एवं स्वच्छता क्षेत्र में लाएंगी क्रांति जयपुर। मुख्यमंत्री भजनलाल शर्मा के प्रयासों से राजस्थान में शहरी बुनियादी ढांचे को मजबूती देने का काम तेजी से आगे बढ़ रहा है।</p>
<p>अटल मिशन फॉर रिजुवेनेशन एंड अर्बन ट्रांसफॉर्मेशन (अमृत) 2.0 के अंतर्गत केंद्र सरकार की स्वीकृति के बाद 11 हजार 560 करोड़ रुपए की राशि से राज्य के 200 शहरों और कस्बों में 363 परियोजनाओं पर काम चल रहा है। अमृत 2.0 के तहत चल रही इन परियोजनाओं में 5 हजार 950 करोड़ रुपए की सीवरेज एवं सेप्टेज प्रबंधन, 5 हजार 99 करोड़ रुपए लागत की जलापूर्ति परियोजनाएं और 505 करोड़ रुपए की जलाशय पुनरुद्धार परियोजनाएं शामिल हैं।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-infrastructure-of-the-cities-of-the-state-is-improving/article-151983</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-infrastructure-of-the-cities-of-the-state-is-improving/article-151983</guid>
                <pubDate>Tue, 28 Apr 2026 16:50:14 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-04/bhajan-lal-sharma045.png"                         length="580826"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>सिलीगुड़ी (पश्चिम बंगाल) में मारवाड़ी कार्यक्रम : विकास अवरूद्ध होने से जनता परेशान, मुख्यमंत्री ने कहा- जनता ने बनाया मन, पश्चिम बंगाल में भारी बहुमत से जीतेगी भाजपा</title>
                                    <description><![CDATA[भजनलाल शर्मा ने पश्चिम बंगाल में तृणमूल कांग्रेस पर तुष्टीकरण और भ्रष्टाचार के आरोप लगाए। नरेन्द्र मोदी के नेतृत्व में विकास का दावा करते हुए कहा कि राज्य में भाजपा बहुमत से जीतेगी। शर्मा सिलीगुड़ी में एक कार्यक्रम को संबोधित कर रहे थे।
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/siliguri-public-upset-due-to-obstruction-in-development-of-marwari/article-150829"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-04/111200-x-600-px)-(3)13.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सिलीगुड़ी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">/</span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मुख्यमंत्री</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भजनलाल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">शर्मा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पश्चिम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बंगाल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तृणमूल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कांग्रेस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तुष्टीकरण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भ्रष्टाचार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">राजनीति</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जनता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">त्रस्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ममता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">नेतृत्व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पश्चिम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बंगाल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">विकास</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अवरूद्ध</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सरकारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">खजाने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लूटा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तथा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">घुसपैठियों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बढ़ावा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">दिया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">वहीं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भाजपा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">संकल्प</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">साफ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">नीयत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">स्पष्ट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">नीति</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तेज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गति</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">विकास।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रधानमंत्री</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कहना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> “</span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">खाऊंगा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">खाने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">दूंगा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">”</span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रधानमंत्री</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">यही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सोच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भाजपा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सुशासन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">असली</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पहचान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उन्होंने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">देश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">यशस्वी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रधानमंत्री</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">नरेन्द्र</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मोदी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">नेतृत्व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भारत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तेजी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">विकास</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पश्चिम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बंगाल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जनमानस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भाजपा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पक्ष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लिया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">यहां</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भाजपा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सरकार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बहुमत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जीतेगी।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">शर्मा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">शुक्रवार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पश्चिमी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बंगाल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सिलीगुड़ी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आयोजित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मारवाड़ी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्यक्रम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">संबोधित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रहे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">थे।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उन्होंने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">राजस्थान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">शक्ति</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भक्ति</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पावन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">धरा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">यहां</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मीरा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बाई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">महाराणा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रताप</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सूरजमल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जैसे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">महापुरूषों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अपने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बलिदान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">समर्पण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">वीरता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अद्भुत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मिसाल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पेश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/siliguri-public-upset-due-to-obstruction-in-development-of-marwari/article-150829</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/siliguri-public-upset-due-to-obstruction-in-development-of-marwari/article-150829</guid>
                <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 17:09:48 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-04/111200-x-600-px%29-%283%2913.png"                         length="1026547"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>मार्च 2027 तक केंद्रों की संख्या 25,000 करने का लक्ष्य, मुख्यमंत्री ने कहा- जन औषधि केंद्रों से सस्ती दवाइयों का लाभ, मध्यम वर्ग को ₹40 हजार करोड़ से अधिक की बचत</title>
                                    <description><![CDATA[मुख्यमंत्री भजनलाल शर्मा ने कहा कि प्रधानमंत्री भारतीय जन औषधि परियोजना के तहत देशभर में 17,990 से अधिक केंद्रों पर 50-80% कम कीमत में गुणवत्तापूर्ण दवाइयां मिल रही। प्रधानमंत्री जन औषधि केंद्रों से अब तक मध्यम वर्ग को 40,000 करोड़ रुपए से अधिक की बचत हुई। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-target-is-to-increase-the-number-of-centers-to/article-145556"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-03/bhajan-lal-sharma04.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। मुख्यमंत्री भजनलाल शर्मा ने कहा है कि प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी के जनहितैषी नेतृत्व में संचालित प्रधानमंत्री भारतीय जन औषधि परियोजना के माध्यम से देशभर में लोगों को सस्ती और गुणवत्तापूर्ण दवाइयां उपलब्ध कराई जा रही हैं।</p>
<p>मुख्यमंत्री ने सोशल मीडिया प्लेटफॉर्म के जरिए बताया किपीएम भारतीय जन औषधि परियोजना' के आज देशभर में 17,990 से अधिक केंद्रों पर 50-80% कम दाम में उच्च गुणवत्ता वाली दवाएं मिल रही हैं। प्रधानमंत्री जन औषधि केंद्रों के माध्यम से मध्यम वर्ग को अब तक ₹40,000 करोड़ से अधिक की बचत हुई है। राजस्थान सहित पूरे देश के जरूरतमंदों को लगभग ₹6,500 करोड़ की सस्ती दवाइयां उपलब्ध कराई गई हैं।</p>
<p>हमारा लक्ष्य है मार्च 2027 तक केंद्रों की संख्या 25,000 तक पहुंचाना है, ताकि किसी भी बुजुर्ग, मां या पिता को पैसों की कमी के कारण इलाज बीच में न छोड़ना पड़े।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-target-is-to-increase-the-number-of-centers-to/article-145556</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-target-is-to-increase-the-number-of-centers-to/article-145556</guid>
                <pubDate>Sat, 07 Mar 2026 10:57:23 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-03/bhajan-lal-sharma04.png"                         length="580826"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>राज्य के आंगनबाड़ी केंद्रों पर 16 करोड़ से पेयजल सुविधाओं का विकास, 9,519 केंद्र होंगे लाभान्वित</title>
                                    <description><![CDATA[उपमुख्यमंत्री दिया कुमारी के निर्देशन में राज्य के 41 जिलों के 9,519 आंगनबाड़ी केंद्रों पर 16.18 करोड़ रुपए से पेयजल सुविधाएं विकसित की जा रही। प्रत्येक केंद्र पर टंकियां, मोटर पंप और नल कनेक्शन लगाए जाएंगे। आईसीडीएस निदेशक वासुदेव मालावत ने बताया कि बजट आवंटित कर शीघ्र कार्य पूर्ण करने के निर्देश दिए गए।
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/development-of-drinking-water-facilities-at-anganwadi-centers-of-the/article-144592"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-02/1200-x-60-px)-(2)4.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। उपमुख्यमंत्री दिया कुमारी के निर्देशन में राज्यभर के आंगनबाड़ी केंद्रों पर पेयजल सुविधाओं को सुदृढ़ किया जा रहा है। सरकार द्वारा 16 करोड़ रुपए से अधिक की लागत से इन केंद्रों पर पेयजल व्यवस्था विकसित करने के कार्य करवाए जा रहे हैं।</p>
<p>निदेशक, समेकित बाल विकास सेवाएं (आईसीडीएस) वासुदेव मालावत ने बताया कि राज्य के सभी 41 जिलों में चिन्हित 9,519 आंगनबाड़ी केंद्रों पर पेयजल सुविधा विकसित करने के लिए कुल 16.18 करोड़ रुपए खर्च किए जाएंगे।</p>
<p>उन्होंने जानकारी दी कि प्रत्येक आंगनबाड़ी केंद्र पर 17 हजार रुपये की लागत से दो पानी की टंकियां (300 से 500 लीटर क्षमता), एक मोटर पंप तथा तीन नल कनेक्शन-रसोई, वॉश बेसिन और शौचालय स्थापित किए जाएंगे। इससे केंद्रों में स्वच्छ जल की उपलब्धता सुनिश्चित होगी और बच्चों तथा महिलाओं के लिए बेहतर बुनियादी सुविधाएं उपलब्ध हो सकेंगी।</p>
<p>निदेशक ने बताया कि इस कार्य के लिए सभी जिला उपनिदेशक, महिला एवं बाल विकास को आवश्यक बजट आवंटित किया जा चुका है तथा कार्य शीघ्र पूर्ण करने के निर्देश दिए गए हैं।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/development-of-drinking-water-facilities-at-anganwadi-centers-of-the/article-144592</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/development-of-drinking-water-facilities-at-anganwadi-centers-of-the/article-144592</guid>
                <pubDate>Wed, 25 Feb 2026 18:36:58 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-02/1200-x-60-px%29-%282%294.png"                         length="661187"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>मुख्य सचिव ने किया नाबार्ड के 'स्टेट फोकस पेपर 2026-27' का विमोचन, राजस्थान के विकास के लिए ऋण योजनाओं पर चर्चा</title>
                                    <description><![CDATA['स्टेट क्रेडिट सेमिनार' आयोजित किया गया, जिसमें मुख्य सचिव वी श्रीनिवास ने नाबार्ड का 'स्टेट फोकस पेपर 2026-27' जारी किया। पेपर में कृषि, एमएसएमई, शिक्षा, ऊर्जा, आवास और सामाजिक बुनियादी ढांचे के लिए ऋण आवश्यकताओं का आकलन है। सेमिनार में ऋण वितरण रणनीति और ग्रामीण-शहरी आर्थिक सशक्तिकरण पर चर्चा हुई।
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/chief-secretary-releases-nabards-state-focus-paper-2026-27-discusses-loan/article-143021"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-02/(12200-x-600-px)13.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। राजस्थान के आर्थिक विकास को गति देने और प्राथमिक क्षेत्रों में ऋण प्रवाह को सुदृढ़ करने के उद्देश्य सेजयपुर में 'स्टेट क्रेडिट सेमिनार' का आयोजन किया गया। कार्यक्रम में मुख्य सचिव वी श्रीनिवास ने नाबार्ड द्वारा तैयार किए गए 'स्टेट फोकस पेपर 2026-27' का विमोचन किया। रीको चेयरमैन और अतिरिक्त मुख्य सचिव उद्योग और वाणिज्य शिखर अग्रवाल भी उपस्थित रहे।</p>
<p>नाबार्ड के मुख्य महाप्रबंधक डॉ. आर रवि बाबु ने बताया कि इस दस्तावेज में आगामी वित्त वर्ष के लिए कृषि, एमएसएमई (MSME), शिक्षा, ऊर्जा, आवास और सामाजिक बुनियादी ढांचे जैसे प्राथमिकता वाले क्षेत्रों के लिए ऋण आवश्यकताओं का विस्तृत आकलन किया गया है।</p>
<p><strong>विकसित राजस्थान@2047 पर केंद्रित है ऋण योजना : </strong></p>
<p>इस वर्ष का स्टेट फोकस पेपर विशेष रूप से 'विकसित राजस्थान@2047' के विज़न को ध्यान में रखकर तैयार किया गया है। इसमें भारत सरकार, राज्य सरकार, भारतीय रिजर्व बैंक और नाबार्ड की नीतियों का समावेश किया गया है ताकि आधार स्तर पर संस्थागत ऋण के प्रवाह को बेहतर दिशा दी जा सके।</p>
<p><strong>सेमिनार की मुख्य बातें :</strong></p>
<p><strong>ऋण आकलन :</strong> राज्य की उपलब्ध संसाधनों और बुनियादी सुविधाओं के आधार पर ऋण की संभावनाओं को चिन्हित किया गया है।<br /><strong>समीक्षा : </strong>सेमिनार के दौरान पिछले और चालू वर्ष में बैंकों व नाबार्ड द्वारा की गई पहलों की समीक्षा की गई।<br /><strong>रणनीति : </strong>आगामी वित्त वर्ष में ऋण वितरण को प्रभावी बनाने के लिए विभिन्न हितधारकों और बैंक प्रतिनिधियों के साथ विस्तार से चर्चा की गई।</p>
<p>यह सेमिनार राजस्थान के ग्रामीण और शहरी क्षेत्रों में आर्थिक सशक्तिकरण की दिशा में एक महत्वपूर्ण कदम है।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/chief-secretary-releases-nabards-state-focus-paper-2026-27-discusses-loan/article-143021</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/chief-secretary-releases-nabards-state-focus-paper-2026-27-discusses-loan/article-143021</guid>
                <pubDate>Fri, 13 Feb 2026 15:42:51 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-02/%2812200-x-600-px%2913.png"                         length="810789"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>‘निरोगी एवं स्वस्थ राजस्थान’ का संकल्प धरातल पर तेजी से हो रहा साकार, भजनलाल शर्मा के नेतृत्व में प्रदेश की चिकित्सा सेवाएं हो रही और अधिक सुदृढ़ एवं बेहतर</title>
                                    <description><![CDATA[राजस्थान सरकार ने स्वास्थ्य क्षेत्र में 2026-27 के बजट में 32,526 करोड़ रुपए का प्रावधान किया, 2023-24 से 53% अधिक। 6.52 करोड़ आभा आईडी जारी, ई-संजीवनी से 20.33 लाख मरीजों को परामर्श। जे.के.लोन अस्पताल में 500 बेड आईपीडी टॉवर, पीडियाट्रिक न्यूरोलॉजी विभाग, अन्य मेडिकल कॉलेजों में स्वास्थ्य सुविधाओं का विस्तार, पीएचसी-सीएचसी क्रमोन्नयन।
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-resolution-of-healthy-and-healthy-rajasthan-is-rapidly-coming/article-143045"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-02/(12200-x-600-px)-(26).png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। मुख्यमंत्री भजनलाल शर्मा के नेतृत्व में राज्य सरकार प्रदेश में चिकित्सा व्यवस्थाओं के सुदृढ़ीकरण एवं आमजन को बेहतर चिकित्सा सुविधा उपलब्ध करवाने के लिए निरंतर कार्य कर रही है। इसी क्रम में राज्य बजट 2026-27 में स्वास्थ्य कल्याण के क्षेत्र में 32 हजार 526 करोड़ रुपए का प्रावधान किया गया है, जो वर्ष 2023-24 से 53 प्रतिशत अधिक है। यह राज्य सरकार की ‘निरोगी एवं स्वस्थ राजस्थान’ की अवधारणा को धरातल पर उतारने की प्रतिबद्धता को दर्शाता है। बजट में चिकित्सा क्षेत्र में बुनियादी ढांचे का विस्तार, डिजिटल नवाचार, मानसिक स्वास्थ्य, निःशुल्क उपचार सहित विभिन्न क्षेत्रों पर फोकस कर उल्लेखनीय पहल की गई है।</p>
<p><strong>6.52 करोड़ आभा आई.डी. जारी : </strong></p>
<p>आरजीएचएस योजना, आयुष्मान वय वंदन योजना, मुख्यमंत्री निःशुल्क निरोगी राजस्थान (दवा) योजना जैसी योजनाएं संचालित हैं, जो प्रदेश के प्रत्येक वर्ग को चिकित्सकीय सेवाएं उपलब्ध करवा रही हैं। राजस्थान डिजीटल स्वास्थ्य मिशन तथा आयुष्मान भारत डिजीटल मिशन के अंतर्गत 6.52 करोड़ आभा आई.डी. जारी की गई हैं, जिससे स्वास्थ्य सेवाओं की निर्बाध पहुंच सुनिश्चित हुई है। चिकित्सकीय क्षेत्र में नवाचारों के तहत ई-संजीवनी टेलीमेडिसन के माध्यम से 20.33 लाख मरीजों को परामर्श दिया गया।</p>
<p>मुख्यमंत्री की मंशा है कि प्रदेशवासियों को विश्व स्तरीय चिकित्सा सुविधाएं उपलब्ध कराने में संसाधनों की कमी नहीं आने दी जाए। इसके तहत इस बार के बजट में चिकित्सा एवं स्वास्थ्य विभाग को 12 हजार 195 करोड़ रुपए, राष्ट्रीय ग्रामीण स्वास्थ्य मिशन के लिए 4 हजार 853 करोड़, परिवार कल्याण विभाग को एक हजार 798 करोड़, चिकित्सा एवं शिक्षा विभाग को 2 हजार 995 करोड़, आयुष के लिए 787.67 करोड़ तथा खाद्य सुरक्षा एवं औषधि नियंत्रण सहित कुल 32 हजार 526 करोड़ रुपए राज्य की चिकित्सकीय सुविधाओं के विस्तार पर व्यय किया जाएगा।</p>
<p><strong>जे.के.लोन अस्पताल में बनेगा 500 बेड क्षमता का आईपीडी टॉवर :</strong></p>
<p>बजट के तहत जयपुर के मेडिकल कॉलेज में चिकित्सकीय सुविधाओं के उन्नयन के लिए 865 करोड़ रुपए व्यय किए जाएंगे। राज्य सरकार का लक्ष्य है कि सशक्त इमरर्जेंसी रेस्पॉन्स सिस्टम विकसित करते हुए शिशु मृत्यु दर को कम किया जाए। इस हेतु बच्चों को इलाज की बेहतर सुविधाओं के लिए जे.के.लोन अस्पताल में 500 बेड क्षमता के आईपीडी टॉवर की स्थापना की जाएगी। साथ ही, हॉस्पिटल में पीडियाट्रिक न्यूरोलॉजी विभाग बनाया जाएगा। इसके अतिरिक्त आरयूएचएस हॉस्पिटल में 200 बेड का पीडियाट्रिक आईपीडी मय निओनेटल आईसीयू भी विकसित किया जाएगा।</p>
<p><strong>मेडिकल कॉलेजों में स्वास्थ्य सुविधाओं का विस्तार :</strong></p>
<p>इस वर्ष के बजट में प्रदेश के अन्य मेडिकल कॉलेजों में भी स्वास्थ्य सुविधाओं का विस्तार किया गया है। बजट में जोधपुर चिकित्सा महाविद्यालय के लिए 461 करोड़ रुपये, उदयपुर चिकित्सा महाविद्यालय के लिए 333 करोड़, कोटा चिकित्सा महाविद्यालय 341 करोड़, अजमेर चिकित्सा महाविद्यालय के लिए 345 करोड़, बीकानेर चिकित्सा महाविद्यालय के लिए 276 करोड़ रुपए से अधिक का प्रावधान किया गया है। इससे इन कॉलेजों में मॉड्यूलर ऑपरेशन थियेटर, क्रिटिकल केयर तथा एमसीएच (ट्रोमा सर्जरी) के सुपर स्पेश्यलिटी कोर्स, अत्याधुनिक विश्राम गृह तथा स्वास्थ्य कर्मियों की क्षमता संवर्धन के लिए बेसिक लाइफ सपोर्ट ट्रेनिंग सेंटर की स्थापना सहित विभिन्न कार्य करवाए जाएंगे।</p>
<p><strong>पीएचसी, सीएचसी और उप स्वास्थ्य केंद्रों का किया जाएगा क्रमोन्नयन :</strong></p>
<p>राज्य सरकार प्रदेश के हर कोने में लोगों को मेडिकल सुविधाएं उपलब्ध करवा रही है। राज्य की आर्थिक समीक्षा के अनुसार वर्तमान में 267 अस्पताल, 849 सीएचसी, 2 हजार 875 पीएचसी, 15 हजार 292 उपकेन्द्र तथा 638 आयुष्मान आरोग्य मंदिर सहित विभिन्न आयुर्वेद, होम्योपैथिक अस्पताल कार्यरत हैं। राज्य सरकार द्वारा इस वर्ष के बजट में भी चिकित्सा संस्थानों की स्थापना, सीएचसी से उप जिला चिकित्सालय में क्रमोन्नयन, पीएचसी से सीएचसी में क्रमोन्नयन, उप स्वास्थ्य केंद्र से आयुष्मान आरोग्य मंदिर में क्रमोन्नयन, नवीन उपस्वास्थ्य केंद्र तथा शहरी प्राथमिक स्वास्थ्य केंद्र के निर्माण सहित विभिन्न कार्य करवाए जाएंगे।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-resolution-of-healthy-and-healthy-rajasthan-is-rapidly-coming/article-143045</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-resolution-of-healthy-and-healthy-rajasthan-is-rapidly-coming/article-143045</guid>
                <pubDate>Fri, 13 Feb 2026 15:03:53 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-02/%2812200-x-600-px%29-%2826%29.png"                         length="663370"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>नारी सशक्तिकरण, अवसंरचना और रोजगार पर जोर : 1.43 लाख भर्तियां, 400 सीएम राइज स्कूल, विकसित राजस्थान की दिशा में कदम</title>
                                    <description><![CDATA[उपमुख्यमंत्री डॉ. प्रेमचंद बैरवा ने 6.10 लाख करोड़ रुपए के राज्य बजट 2026-27 को विकसित राजस्थान की दिशा में महत्वपूर्ण बताया। बजट में शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, अवसंरचना और नारी सशक्तिकरण पर विशेष जोर है। 1.43 लाख भर्तियां, 400 सीएम राइज विद्यालय, 25 हजार करोड़ कृषि ऋण और यमुना परियोजना सहित कई घोषणाएं की गई हैं।
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/emphasis-on-women-empowerment-infrastructure-and-employment-143-lakh-recruitments/article-142936"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-02/(12200-x-600-px)-(2)11.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। उपमुख्यमंत्री डॉ. प्रेमचंद बैरवा और संसदीय कार्य मंत्री जोगाराम पटेल ने राज्य सरकार के तीसरे बजट को विकसित राजस्थान की दिशा में मजबूत और दूरदर्शी कदम बताया है। भाजपा प्रदेश कार्यालय में आयोजित प्रेस वार्ता में डॉ. बैरवा ने कहा कि मुख्यमंत्री भजनलाल शर्मा के नेतृत्व में वित्त मंत्री दिया कुमारी द्वारा प्रस्तुत वर्ष 2026-27 का बजट गरीब, युवा, अन्नदाता और नारी शक्ति के सर्वांगीण विकास को समर्पित है।</p>
<p>उन्होंने बताया कि 6.10 लाख करोड़ रुपए से अधिक के इस बजट का आकार वर्ष 2023-24 की तुलना में 41 प्रतिशत बढ़ा है। अवसंरचना विकास के लिए 53,978 करोड़ रुपये के पूंजीगत व्यय का प्रावधान किया गया है, जबकि चिकित्सा एवं स्वास्थ्य क्षेत्र को 32,526 करोड़ रुपये आवंटित किए गए हैं। शिक्षा क्षेत्र में 69 हजार करोड़ रुपए का प्रावधान करते हुए 400 विद्यालयों को ‘सीएम राइज विद्यालय’ के रूप में विकसित किया जाएगा। प्रतियोगी परीक्षाओं की पारदर्शिता के लिए राजस्थान स्टेट टेस्टिंग एजेंसी की स्थापना की घोषणा भी की गई है।</p>
<p>कृषि क्षेत्र में 7.59 प्रतिशत और ग्रीन बजट में 20.81 प्रतिशत की वृद्धि की गई है। किसानों को 25 हजार करोड़ रुपये के ऋण वितरण तथा 800 करोड़ रुपये ब्याज अनुदान का प्रावधान किया गया है। यमुना जल परियोजना के लिए 32 हजार करोड़ रुपये की योजनाएं शुरू की जाएंगी। युवाओं के लिए 1.43 लाख पदों पर भर्ती प्रक्रिया जारी है और 1 लाख पदों का भर्ती कैलेंडर जारी किया गया है।</p>
<p>नारी सशक्तिकरण के तहत 11 हजार अमृत पोषण वाटिकाएं, महिला बीपीओ, बीसी सखी और बैंक सखी जैसी योजनाएं शुरू की जाएंगी। जरूरतमंद विद्यार्थियों को टैबलेट, लैपटॉप व अन्य सुविधाएं डीबीटी के माध्यम से उपलब्ध कराई जाएंगी।</p>
<p>जोगाराम पटेल ने कहा कि यह बजट लोकलुभावन राजनीति से परे समग्र और सतत विकास का दस्तावेज है। जयपुर सहित संभाग के लिए विशेष प्रावधान किए गए हैं, जिनमें अवसंरचना, ड्रेनेज, नई सड़कें, स्वास्थ्य सुविधाएं और अरावली संरक्षण जैसी योजनाएं शामिल हैं। उन्होंने कहा कि वर्ष 2047 तक राजस्थान को 4.3 ट्रिलियन डॉलर की अर्थव्यवस्था बनाने की दिशा में यह बजट आधार स्तंभ साबित होगा।</p>
<p> </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/emphasis-on-women-empowerment-infrastructure-and-employment-143-lakh-recruitments/article-142936</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/emphasis-on-women-empowerment-infrastructure-and-employment-143-lakh-recruitments/article-142936</guid>
                <pubDate>Thu, 12 Feb 2026 17:42:36 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-02/%2812200-x-600-px%29-%282%2911.png"                         length="848987"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        