<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://dainiknavajyoti.com/%C2%A0/tag-52812" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>Dainik Navajyoti Rising Rajasthan RSS Feed Generator</generator>
                <title> festival - Dainik Navajyoti Rising Rajasthan</title>
                <link>https://dainiknavajyoti.com/tag/52812/rss</link>
                <description> festival RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>त्योहार पर मिलावटखोरों पर होगी सख्त कार्रवाई, जोखिम वाले खाद्य पदार्थों और क्षेत्रों पर विशेष निगरानी के निर्देश</title>
                                    <description><![CDATA[त्योहारों के दौरान मिलावटी और असुरक्षित खाद्य पदार्थों के खिलाफ सख्त कार्रवाई। प्रमुख शासन सचिव गायत्री राठौड़ ने अधिकारियों को जोखिम आधारित जांच, प्रभावी सैंपलिंग और समयबद्ध कार्रवाई के निर्देश। अधिक मिलावट आशंका वाले खाद्य पदार्थों पर विशेष निगरानी रखी जाएगी। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/strict-action-will-be-taken-against-adulterators-during-festivals-instructions/article-163152"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-08/111200-x-600-px)-(6)11.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर। त्योहारों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दौरान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आमजन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सुरक्षित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गुणवत्तापूर्ण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खाद्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सामग्री</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपलब्ध</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कराने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खाद्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पदार्थों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मिलावट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वालों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खिलाफ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सख्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्रवाई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाएगी।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रमुख</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">शासन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सचिव</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गायत्री</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राठौड़</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खाद्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सुरक्षा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">औषधि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नियंत्रण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आयुक्तालय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">समीक्षा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बैठक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अधिकारियों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जोखिम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आधारित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जांच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रभावी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सैंपलिंग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">समयबद्ध</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्रवाई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सुनिश्चित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निर्देश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिए।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राठौड़</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">त्योहारों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दौरान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जिन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खाद्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पदार्थों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मिलावट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आशंका</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अधिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रहती</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विशेष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निगरानी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रखी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाए।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खाद्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सुरक्षा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अधिकारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मैदानी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्तर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सक्रिय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रहकर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मिलावटी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अथवा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">असुरक्षित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खाद्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पदार्थ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मिलने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तत्काल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नियमानुसार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्रवाई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करें।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सैंपल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लेने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बाद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उनकी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जांच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निर्धारित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">समय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पूरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ताकि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मिलावट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पाए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संबंधित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">व्यक्ति</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">या</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रतिष्ठान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खिलाफ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्रवाई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">देरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">न</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हो।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बिना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर्ची</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वाली</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दवाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">होगी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सैंपलिंग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बैठक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बाजार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बिना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉक्टर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर्ची</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मिलने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वाली</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ओटीसी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दवाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नियमित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सैंपलिंग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जांच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्राथमिकता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">देने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निर्देश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गए।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राठौड़</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निर्धारित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गुणवत्ता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अनुरूप</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नहीं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मिलने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वाली</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दवाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मामले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तत्काल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जांच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कानूनी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्रवाई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तथा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संबंधित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पक्ष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जिम्मेदारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाए।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उन्होंने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खाद्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">औषधि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सुरक्षा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जुड़े</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मामलों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सैंपलिंग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जांच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जिम्मेदारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कानूनी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्रवाई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">न्यायालय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पैरवी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पूरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रक्रिया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नियमित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मॉनिटरिंग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निर्देश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिए।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लंबित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मामलों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आवश्यक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दस्तावेज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">साक्ष्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">समय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपलब्ध</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कराने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गया।</span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/strict-action-will-be-taken-against-adulterators-during-festivals-instructions/article-163152</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/strict-action-will-be-taken-against-adulterators-during-festivals-instructions/article-163152</guid>
                <pubDate>Mon, 17 Aug 2026 16:35:59 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-08/111200-x-600-px%29-%286%2911.png"                         length="1091005"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>बूढ़ी तीज की शाही सवारी राजसी वैभव के बीच नगर भ्रमण पर निकली, 175 लोक कलाकारों ने प्रस्तुतियों से बांधा समां</title>
                                    <description><![CDATA[बूढ़ी तीज की पारंपरिक शाही सवारी आस्था, लोकगीतों और राजसी वैभव के बीच निकली। करीब 175 लोक कलाकारों ने कच्ची घोड़ी, कालबेलिया, घूमर, कठपुतली सहित विभिन्न लोक विधाओं की प्रस्तुतियां। गौरवी कुमारी और पद्मनाभ सिंह ने तीज माता की पूजा की। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-royal-procession-of-budhi-teej-took-place-on-a/article-163085"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-08/111200-x-600-px)-(1)62.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">जयपुर।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बूढ़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पारंपरिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शाही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सवारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परकोटे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आस्था</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">लोकगीतों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">धुन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राजसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वैभव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नगर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भ्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निकली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कोई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपलक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देखता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">देसी</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">विदेशी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मेहमानों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">झलक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कैमरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कैद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करनी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भरसक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कोशिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करीब</span> 175 <span style="font-family:Mangal, serif;">लोक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कलाकारों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कच्ची</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घोड़ी</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कालबेलिया</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">चरी</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">घूमर</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">चंग</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">ढप</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">मांगणिया</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">गायन</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">भपंग</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">रावणहत्था</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कठपुतली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बहुरूपिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जैसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विधाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रस्तुतियां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शाही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सवारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नयनाभिराम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिया।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पालकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शाही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लवाजमे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नगर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भ्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रवाना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुई।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सवारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">छोटी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चौपड़</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">गणगौरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाजार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तालकटोरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पौंड्रिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पार्क</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहुंची।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पारंपरिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सवारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जयपुर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सांस्कृतिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहचान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रखा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जिसमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोककला</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">संगीत</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">शौर्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राजसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परंपराओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संगम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिखाई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिया।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नन्हीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिनाया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गजब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुनर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देख</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दांतों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अंगली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दबा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ली।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जानकारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुसार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आठ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उम्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उम्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिनाया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नाम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गिनीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्ल्ड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रिकॉर्ड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर्ज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">गौरवी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कुमारी</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पद्मनाभ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिंह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूजा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की </span>: <span style="font-family:Mangal, serif;">तीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवसर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राजपरिवार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूर्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सदस्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गौरवी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कुमारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिटी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पैलेस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पारम्परिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूजा</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">अर्चना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शाही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सवारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लवाजमे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">त्रिपोलिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गेट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुजरी</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जहां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राजपरिवार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूर्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सदस्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पद्मनाभ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिंह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रीति</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">रिवाज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूजा</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">अर्चना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">शाही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लवाजमे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिखा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राजसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वैभव : </span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">घोड़े</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऊंटों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सजे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शाही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लवाजमे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सवारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राजसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भव्यता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ाया।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शौर्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सेवा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संगठन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बालिकाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तलवारबाजी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रदर्शन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राजस्थान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परंपरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महिला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शक्ति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संदेश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिया।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सवारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मार्ग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महल</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">अटारियों</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">झरोखों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हवेलियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पालकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देखने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उमड़े।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">छोटी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चौपड़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गणगौरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाजार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कलाकारों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रस्तुतियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तथा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोकगीतों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वातावरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जीवंत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रखा।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शाही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सवारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तालकटोरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पौंड्रिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पार्क</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहुंची</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जहां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मेले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रस्तुतियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्सव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आगे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ाया।</span></p>
<p class="MsoNormal"> </p>
<p class="MsoNormal"> </p>
<p class="MsoNormal"> </p>
<p class="MsoNormal"> </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-royal-procession-of-budhi-teej-took-place-on-a/article-163085</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-royal-procession-of-budhi-teej-took-place-on-a/article-163085</guid>
                <pubDate>Mon, 17 Aug 2026 10:42:02 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-08/111200-x-600-px%29-%281%2962.png"                         length="2092038"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>गुरु पूर्णिमा केवल परंपरा मात्र नहीं, राष्ट्र निर्माण का संकल्प दिवस बनना चाहिए</title>
                                    <description><![CDATA[तस्मै श्री गुरुवे नमः की भारतीय संस्कृति में यदि किसी संबंध को सर्वाधिक पवित्र और जीवन-निर्माणकारी माना गया है तो वह है गुरु और शिष्य का संबंध। गुरु पूर्णिमा केवल एक धार्मिक पर्व नहीं, बल्कि ज्ञान, संस्कार, कर्तव्य और उत्तरदायित्व के प्रति सामूहिक प्रतिबद्धता का उत्सव है। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/opinion/guru-purnima-should-not-be-just-a-tradition-but-it/article-161265"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-07/111200-x-600-px)17.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">तस्मै</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्री</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरुवे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नमः</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारतीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संस्कृति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यदि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संबंध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सर्वाधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पवित्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जीवन</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">निर्माणकारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिष्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संबंध।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूर्णिमा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">धार्मिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ज्ञान</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">संस्कार</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कर्तव्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्तरदायित्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामूहिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिबद्धता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्सव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवसर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरुओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नमन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जिन्होंने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ज्ञान</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">तप</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">त्याग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चरित्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यक्तियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समाज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राष्ट्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्माण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किया।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ब्रह्मा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विष्णु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महेश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महर्षि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वेदव्यास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्मृति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मनाई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूर्णिमा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">याद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिलाती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ज्ञान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रकाश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अज्ञान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अंधकार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समाप्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">भारतीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परंपरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में : </span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">भारतीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परंपरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ईश्वर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऊँचा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्योंकि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिष्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ईश्वर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहुँचने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मार्ग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिखाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कबीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिखा</span>—<span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गोविंद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दोऊ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खड़े</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">काके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लागूं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पाय।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बलिहारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आपने</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">गोविंद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दियो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बताय।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दोहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मात्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारतीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चिंतन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्राचीन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरुकुल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केंद्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">थे</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">वे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चरित्र</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुशासन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राष्ट्रधर्म</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रयोगशालाएँ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">थे।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महर्षि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वशिष्ठ</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">विश्वामित्र</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">द्रोणाचार्य</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सांदीपनि</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">चाणक्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जैसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरुओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विद्वान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यक्तित्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गढ़े</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जिन्होंने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इतिहास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिशा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दी।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रीराम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मर्यादा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पुरुषोत्तम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वशिष्ठ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">योगदान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">था</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रीकृष्ण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सांदीपनि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जीवन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुशासन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सीखा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चाणक्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चंद्रगुप्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौर्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तैयार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राजनीतिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इतिहास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिशा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दी।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरुओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कभी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जीविका</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साधन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाया</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोककल्याण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माध्यम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माना।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दायित्व :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्राचीन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">काल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दायित्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शास्त्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पढ़ाना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">था।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिष्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भीतर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सत्य</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">करुणा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">परिश्रम</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">राष्ट्रप्रेम</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">आत्मसंयम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">न्याय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जैसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मूल्यों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">था।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उद्देश्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नौकरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जीवन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जीने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिखाना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">था।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरुकुल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निकलने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विद्यार्थी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समाज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्तरदायी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नागरिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">था।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जैसे</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">जैसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदला</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">समाज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरचना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गई।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरुकुलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विद्यालयों</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">महाविद्यालयों</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">विश्वविद्यालयों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डिजिटल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्लेटफॉर्म</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ज्ञान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विस्तार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुआ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">तकनीक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुलभ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">शिष्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संबंधों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आत्मीयता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कमजोर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सेवा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवसाय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिस्पर्धा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माध्यम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अंकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रमाणपत्रों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दौड़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यक्तित्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्माण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पक्ष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपेक्षाकृत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पीछे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">छूट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">बाज़ारवादी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्था :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">इसमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनेक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रकार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दबावों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घिरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुआ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रशासनिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्य</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">परीक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्था</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">डिजिटल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रिपोर्टिंग</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">अभिभावकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपेक्षाएँ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाज़ारवादी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उसके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मूल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दायित्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रभावित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दूसरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ओर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विद्यार्थियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दुनिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मोबाइल</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कृत्रिम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बुद्धिमत्ता</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सोशल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मीडिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">त्वरित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सफलता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संस्कृति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संचालित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वातावरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिष्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संवाद</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">विश्वास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आत्मीयता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दायरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिमटता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फिर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समाज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भविष्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिखा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसलिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आदर्श</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भूमिका</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महत्त्वपूर्ण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विषय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विशेषज्ञ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मार्गदर्शक</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रेरक</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">संवेदनशील</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नागरिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नैतिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नेतृत्वकर्ता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होगा।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विद्यार्थियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परीक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तैयारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जीवन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चुनौतियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिखाना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होगा।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वैज्ञानिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दृष्टिकोण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानवीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संवेदनाएँ</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">संविधान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सम्मान</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पर्यावरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सामाजिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समरसता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राष्ट्रीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जैसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मूल्यों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संस्कार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उसकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जिम्मेदारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">सम्मान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जवाबदेही :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सच्चा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिष्यों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पढ़ाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपितु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आचरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यदि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सम्मान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सत्यनिष्ठ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">निष्पक्ष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निरंतर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अध्ययनशील</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उसके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विद्यार्थी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वतः</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुणों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपनाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चरित्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उसका</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रभावी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पाठ्यक्रम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इतना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">समाज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दायित्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">औपचारिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सम्मान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सीमित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रखें।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुणवत्तापूर्ण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रशिक्षण</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">शोध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवसर</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पर्याप्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संसाधन</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">गरिमापूर्ण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्य</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">परिस्थितियाँ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पारदर्शी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्तरदायित्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुनिश्चित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चाहिए।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियमित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शैक्षणिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मूल्यांकन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परीक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परिणामों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विद्यार्थियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नैतिक</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सामाजिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रचनात्मक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चाहिए।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्कृष्ट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सम्मान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रोत्साहन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तथा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दायित्वों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विमुख</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वालों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्तरदायित्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सम्मान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जवाबदेही</span>—<span style="font-family:Mangal, serif;">दोनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चलें</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">तभी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सशक्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होगी।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">आत्ममंथन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवसर :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">आज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आवश्यकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूर्णिमा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">औपचारिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्सव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाए।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आत्ममंथन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवसर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाए।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वयं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दायित्वों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मूल्यांकन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करें</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">विद्यार्थी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर्तव्यों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समझें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समाज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वास्तविक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उद्देश्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पुनर्विचार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करे।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ज्ञान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संस्कार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देगा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">शिष्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">श्रद्धा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जिज्ञासा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रखेगा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समाज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राष्ट्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्माण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सर्वोच्च</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माध्यम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानेगा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">तभी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सशक्त</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">संवेदनशील</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नैतिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्माण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संभव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होगा।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पाठ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पढ़ाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यक्ति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भविष्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिल्पकार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसलिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सम्मान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परंपरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राष्ट्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उज्ज्वल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भविष्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्सव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चाहिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">-डॉ</span>. <span style="font-family:Mangal, serif;">घनश्याम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बादल</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेखक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विचार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span></strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>ओपिनियन</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/opinion/guru-purnima-should-not-be-just-a-tradition-but-it/article-161265</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/opinion/guru-purnima-should-not-be-just-a-tradition-but-it/article-161265</guid>
                <pubDate>Wed, 29 Jul 2026 11:18:40 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-07/111200-x-600-px%2917.png"                         length="542628"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>वसंत पंचमी 23 जनवरी को श्रद्धा और उल्लास से मनाई जाएगी, उदयात तिथि के अनुसार 23 जनवरी को ही वसंत पंचमी का पर्व मनाया जाएगा</title>
                                    <description><![CDATA[वसंत पंचमी का पर्व 23 जनवरी को मनाया जाएगा। पंचमी तिथि प्रात: 2.28 बजे शुरू होकर 24 जनवरी को 1.46 बजे समाप्त होगी। सरस्वती पूजा का श्रेष्ठ मुहूर्त सुबह 6.43 से दोपहर 12.15 बजे तक रहेगा। यह दिन विद्या, कला और संगीत से जुड़े लोगों के लिए शुभ माना जाता है।
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/vasant-panchami-will-be-celebrated-with-devotion-and-gaiety-on/article-140454"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-01/1200-x-600-px)-(1200-x-600-px)-(5)15.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। हिंदू पंचांग के अनुसार माघ मास के शुक्ल पक्ष की पंचमी तिथि को मनाया जाने वाला वसंत पंचमी का पावन पर्व 23 जनवरी को मनाया जाएगा। पंचमी तिथि 23 जनवरी को प्रात: 2.28 बजे प्रारंभ होकर 24 जनवरी को 1.46 बजे समाप्त होगी। उदया तिथि के अनुसार 23 जनवरी को ही वसंत पंचमी का पर्व मनाया जाएगा। मां सरस्वती की पूजा के लिए सर्वश्रेष्ठ मुहूर्त प्रात: 6.43 बजे से दोपहर 12.15 बजे तक रहेगा। मान्यता है कि इसी दिन ज्ञान, वाणी और संगीत की देवी मां सरस्वती की उत्पत्ति हुई थी। विद्यार्थियों, शिक्षकों, कलाकारों, साहित्यकारों और संगीत से जुड़े लोगों के लिए यह दिन अत्यंत शुभ माना जाता है। पूजा में पीले वस्त्र, पीले पुष्प, हल्दी, केसर, पीली मिठाई और पीले व्यंजन का प्रयोग शुभ माना जाता है।</p>
<p><strong>क्या हैं धार्मिक मान्यता ?</strong></p>
<p>धार्मिक मान्यताओं के अनुसार इस दिन भगवान शिव और माता पार्वती के विवाह की लग्न भी लिखी गई थी। साथ ही कामदेव और रति की पूजा का भी विधान है। मां सरस्वती की सच्चे मन से की गई आराधना कभी निष्फ ल नहीं जाती और साधक को ज्ञान, बुद्धि व विवेक का आशीर्वाद प्राप्त होता है।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/vasant-panchami-will-be-celebrated-with-devotion-and-gaiety-on/article-140454</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/vasant-panchami-will-be-celebrated-with-devotion-and-gaiety-on/article-140454</guid>
                <pubDate>Thu, 22 Jan 2026 13:00:38 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-01/1200-x-600-px%29-%281200-x-600-px%29-%285%2915.png"                         length="902355"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>लोकआस्था का पर्व छठ : आज नहाय खाय, 26 को खरना, 27 को अस्ताचलगामी सूर्य को अर्घ्य, 28 को उदयकालीन सूर्य को अर्घ्य देकर होगा पर्व का समापन </title>
                                    <description><![CDATA[जयपुर में लोक आस्था का महापर्व डाला छठ 25 अक्टूबर से शुरू होगा। सूर्यदेव और छठी मैया की पूजा के इस चार दिवसीय पर्व में नहाय-खाय, खरना, अस्ताचलगामी सूर्य अर्घ्य और उदयाचलगामी सूर्य अर्घ्य शामिल हैं। व्रती महिलाएं परिवार की सुख-समृद्धि हेतु 36 घंटे का निर्जला व्रत रखती हैं। यह पर्व शुद्धता और आत्मसंयम का प्रतीक है।
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/chhath-the-festival-of-folk-faith-today-nahay-khay-kharna/article-130479"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-10/y-of-news28.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। लोक आस्था का महापर्व डाला छठ शनिवार से शुरू होगा। सूर्यदेव और छठी मैया की आराधना को समर्पित इस पर्व को लेकर गुलाबी नगरी में रह रहे पूर्वांचल और बिहार राज्यों के लोगों में भारी उत्साह है। जीवन में शुद्धता, आत्मसंयम और प्रकृति के प्रति कृतज्ञता के प्रतीक छठ पूजा को डाला छठ या सूर्य षष्ठी के नाम से भी जाना जाता है। यह पर्व कार्तिक मास के शुक्ल पक्ष की चतुर्थी तिथि से शुरू होकर सप्तमी तिथि तक चलता है। त्रेतायुग में माता सीता, द्वापर में द्रौपदी और कर्ण द्वारा भी छठ पूजा किए जाने का उल्लेख मिलता है, जो इस पर्व की प्राचीनता और सनातन परंपरा को दर्शाते हैं। छठ महापर्व न केवल धार्मिक अनुष्ठान है, बल्कि यह प्रकृति, अनुशासन और आत्मसंयम का प्रतीक माना जाता है। सूर्योपासना के माध्यम से यह पर्व जीवन में ऊर्जा, संतुलन और सकारात्मकता बनाए रखने की प्रेरणा देता है। व्रती महिलाएं परिवार की सुख-समृद्धि और संतान की दीर्घायु के लिए 36 घंटे का निर्जला व्रत रखती हैं।</p>
<p><strong>किस दिन क्या होगा ?</strong></p>
<p>पहले दिन 25 अक्टूबर को नहाय-खाय, दूसरे दिन 26 अक्टूबर को खरना होगा। तीसरे दिन 27 अक्टूबर को अस्तगामी सूर्य को अर्घ्य प्रदान किया जाएगा। चौथे और अंतिम दिन 28 अक्टूबर को कमर तक पानी में खड़े होकर उगते हुए सूर्य को अर्घ्य देकर पर्व पूर्ण होगा। बिहार समाज संगठन के सुरेश पंडित ने बताया कि पहले दिन व्रती महिलाएं स्नान कर लौकी-भात का शुद्ध सात्विक भोजन ग्रहण करती हैं। इसी दिन व्रत की पवित्र शुरुआत होती है। दूसरे दिन खरना के साथ 36 घंटे के निर्जला व्रत की शुरुआत होगी। खरना के दिन व्रती महिलाएं पूरे दिन निर्जला उपवास रखती हैं। शाम को गुड़ की खीर और घी से बनी रोटी बनाकर सूर्यदेव की पूजा करती हैं। पूजा के बाद 36 घंटे का निर्जला व्रत आरंभ होता है। तीसरे दिन अस्ताचलगामी सूर्य को अर्घ्य अर्पित किया जाएगा। </p>
<p> </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/chhath-the-festival-of-folk-faith-today-nahay-khay-kharna/article-130479</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/chhath-the-festival-of-folk-faith-today-nahay-khay-kharna/article-130479</guid>
                <pubDate>Sat, 25 Oct 2025 11:03:08 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-10/y-of-news28.png"                         length="243645"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>त्योहारों की मिठास, सेहत पर भारी न पड़ने पाए</title>
                                    <description><![CDATA[भारत विविधता और उत्सवों की भूमि है। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/opinion/the-sweetness-of-festivals-should-not-outweigh-your-health/article-129834"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-10/y-of-news-(2)8.png" alt=""></a><br /><p>भारत विविधता और उत्सवों की भूमि है। वर्ष भर चलने वाले त्योहारों की श्रृंखला में धनतेरस से लेकर दिवाली, गोवर्धन पूजा और भैया दूज तक का समय विशेष रूप से उल्लासपूर्ण होता है। यह केवल धार्मिक अनुष्ठानों का समय नहीं, बल्कि परिवार, मित्रों और समाज के साथ मिलकर आनंद मनाने का अवसर होता है। दीपों की जगमगाहट, उपहारों का आदान-प्रदान, पारिवारिक मेल-मिलाप और विशेष रूप से स्वादिष्ट पकवान इन सभी की सम्मिलित अनुभूति ही त्योहारों की असली मिठास है।किन्तु जैसे-जैसे समय बदला है, त्योहार मनाने का स्वरूप भी बदलता गया है। आज बाजार में उपलब्ध रेडीमेड मिठाइयों, पैक्ड स्रैक्स और केमिकल युक्त प्रसंस्कृत खाद्य पदार्थों ने जगह बना ली है। यह सुविधा भले ही समय की बचत करे, लेकिन इसके गंभीर दुष्परिणाम अब सामने आने लगे हैं। त्योहारों की यह कृत्रिम मिठास अब कई बार हमारे स्वास्थ्य पर कड़वी छाप छोड़ जाती है।</p>
<p><strong>मिठास में घुला जहर : </strong></p>
<p>त्योहारों के दौरान मिठाइयों की मांग अत्यधिक बढ़ जाती है। इसी अवसर का लाभ उठाकर बाजार में मिलावटी मिठाइयों की बाढ़ आ जाती है। खाद्य सुरक्षा विभाग की रिपोर्टों के अनुसार, भारत में त्योहारों के समय बिकने वाली करीब 20-25 प्रतिशत मिठाइयों में मिलावट पाई जाती है। मिलावटी मावा, सिंथेटिक रंग, कृत्रिम सुगंध, और सस्ते तेलों में तला हुआ नकली घी ये सभी तत्व सेहत के लिए बेहद नुकसानदेह होते हैं। इन नकली और हानिकारक तत्वों का सेवन पाचन तंत्र को कमजोर करता है, लिवर और किडनी पर अतिरिक्त भार डालता है, और कई बार विषाक्तता जैसी गंभीर स्थिति पैदा कर देता है। बच्चों, बुजुर्गों और पहले से बीमार व्यक्तियों के लिए यह स्थिति और भी घातक हो सकती है। आज भारत तेजी से मधुमेह, मोटापा,हृदय रोग,उच्च रक्तचाप और फैटी लिवर जैसी जीवनशैली जनित बीमारियों की चपेट में आ रहा है।</p>
<p><strong>रिपोर्ट के अनुसार :</strong></p>
<p>विश्व स्वास्थ्य संगठन की 2024 की रिपोर्ट के अनुसार, भारत में 10 करोड़ से अधिक लोग डायबिटीज से पीड़ित हैं और 13 करोड़ से ज्यादा प्री-डायबिटिक हैं अर्थात वे जल्द ही मधुमेह की चपेट में आ सकते हैं यदि जीवनशैली न बदली जाए। इसी तरह,नेशनल फैमिली हेल्थ सर्वे बताता है कि शहरी क्षेत्रों में हर तीसरा वयस्क व्यक्ति मोटापे से ग्रस्त है। त्योहारों के समय जब मिठाइयों, तले भुने व्यंजनों और अधिक कैलोरी युक्त खाद्य पदार्थों का सेवन अचानक बढ़ जाता है, तब यह स्थिति और गंभीर हो जाती है। भारत में मिठाइयों का महत्व केवल स्वाद तक सीमित नहीं है। यह हमारी संस्कृति, परंपरा और भावनाओं से जुड़ी हुई हैं। किसी के घर मिठाई भेजना, उपहार में देना या साथ मिलकर खाना इन सभी क्रियाओं में अपनापन झलकता है। परंतु, आज मिठाइयां कहीं न कहीं दिखावे और सामाजिक प्रतिस्पर्धा का माध्यम भी बन गई हैं।</p>
<p><strong>आकर्षक पैकेजिंग :</strong></p>
<p>कई लोग अब महंगी ब्रांडेड मिठाइयां या आकर्षक पैकेजिंग वाली वस्तुएं देने को प्राथमिकता देते हैं, भले ही उनमें पोषण शून्य हो। कभी-कभी यह प्रतिस्पर्धा इतनी बढ़ जाती है कि लोग खुद के स्वास्थ्य और परिवार की सेहत की भी अनदेखी कर देते हैं। बिल्कुल नहीं। त्योहारों का उद्देश्य खुशी और सामूहिकता मनाना है, न कि असंयम और अपव्यय करना। हमें यह समझना होगा कि हम परंपराओं को निभाते हुए भी सजग रह सकते हैं। यदि कुछ साधारण उपाय अपनाए जाएं, तो मिठास के साथ सेहत भी बनी रह सकती है। घर की बनी मिठाइयों को प्राथमिकता दें,ये न केवल स्वादिष्ट होती हैं, बल्कि उनमें इस्तेमाल होने वाली सामग्री पर भी हमारा नियंत्रण रहता है। बाजार से मिठाई खरीदते समय पैकिंग पर नंबर अवश्य जांचें, इससे पता चलता है कि उत्पाद भारतीय खाद्य सुरक्षा एवं मानक प्राधिकरण द्वारा प्रमाणित है या नहीं। कृत्रिम रंग, अत्यधिक चाशनी या सुगंध से युक्त मिठाइयों से बचें, ये पदार्थ स्वास्थ्य के लिए हानिकारक होते हैं। प्राकृतिक विकल्पों का प्रयोग करें जैसे गुड़, शहद, खजूर, स्टीविया, नारियल, ड्राई फू्रट्स आदि से बनी मिठाइयां। मात्रा पर नियंत्रण रखें,मिठाइयों का स्वाद जीभ पर हो, आदत न बने। संयम ही स्वास्थ्य की कुंजी है।</p>
<p><strong>सावधानी बरतें :</strong></p>
<p>डायबिटीज और मोटापे के रोगी विशेष सावधानी बरतें,दवाओं का नियमित सेवन, ब्लड शुगर मॉनिटरिंग, और हल्का व्यायाम न छोड़ें। बच्चों को सीमित मात्रा में मिठाई दें उनकी आदतें इसी समय बनती हैं। उन्हें स्वस्थ विकल्पों की आदत डालें। अतिथि सत्कार में भी संतुलन रखें,मिठाई के साथ फल, मेवे या हेल्दी स्रैक्स भी परोसें। सरकार और समाज दोनों को मिलकर मिलावटी खाद्य पदार्थों के खिलाफ सख्त कदम उठाने होंगे। आमजन को भी अपने अधिकारों और खाद्य सुरक्षा के नियमों के प्रति जागरूक होना पड़ेगा। हर व्यक्ति यदि दुकानदार से सही जानकारी मांगने लगे तो अनियमितताएं स्वत: कम होंगी। त्योहारों की मिठास तभी सार्थक है, जब वह मन के साथ शरीर को भी प्रसन्न करे। असली मिठास वह नहीं जो जीभ को भाए, बल्कि वह है जो शरीर को नुकसान न पहुंचाए और आत्मा को तृप्त करे। शुद्धता, संतुलन और सजगता से ही हम त्योहारों के मूल उद्देश्य सुख, समृद्धि और स्वास्थ्य को पूर्ण रूप से प्राप्त कर सकते हैं। इस बार जब दीपावली का दीप हर कोने में उजाला फैलाए, तो एक दीप मन में भी जलाएं,सेहत की सुरक्षा का, जिम्मेदार परंपरा का और संयमित जीवनशैली का। तभी त्योहारों की खुशी वास्तव में संपूर्ण कहलाएगी।</p>
<p><strong>-राजेंद्र कुमार शर्मा</strong><br /><strong>यह लेखक के अपने विचार हैं।</strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>ओपिनियन</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/opinion/the-sweetness-of-festivals-should-not-outweigh-your-health/article-129834</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/opinion/the-sweetness-of-festivals-should-not-outweigh-your-health/article-129834</guid>
                <pubDate>Thu, 16 Oct 2025 12:56:27 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-10/y-of-news-%282%298.png"                         length="465173"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>करवा चौथ भारतीय संस्कृति का लोकप्रिय पर्व</title>
                                    <description><![CDATA[हर साल कार्तिक मास की चतुर्थी को जब शाम का सूरज डूबता है, तो भारत के कोने-कोने में सजी-संवरी महिलाएं थाली में दीप, छलनी और करवा सजाकर चांद के दर्शन करती हैं।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/opinion/karva-chauth-is-a-popular-festival-of-indian-culture/article-129275"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-10/_4500-px)2.png" alt=""></a><br /><p>हर साल कार्तिक मास की चतुर्थी को जब शाम का सूरज डूबता है, तो भारत के कोने-कोने में सजी-संवरी महिलाएं थाली में दीप, छलनी और करवा सजाकर चांद के दर्शन करती हैं। उनके माथे पर लाल बिंदी, हाथों में मेंहदी, आंखों में इंतजार और होठों पर एक ही सवाल चांद निकला क्या,यह दृश्य भारतीय संस्कृति की सुंदरता का प्रतीक भी है और उसकी गहराई में छिपे सामाजिक अर्थों का आईना भी। करवा चौथ का व्रत उत्तर भारत में विशेष रूप से पंजाब, हरियाणा,राजस्थान, दिल्ली, उत्तर प्रदेश और बिहार में बड़े उत्साह से मनाया जाता है। इस दिन विवाहित महिलाएं अपने पति की दीर्घायु के लिए सूर्योदय से चंद्रोदय तक निर्जला व्रत रखती हैं। परंपरा के अनुसार यह व्रत सुहाग की स्थिरता और पति की लंबी उम्र के लिए रखा जाता है, और दिनभर की तपस्या के बाद जब चांद निकलता है तो पत्नी छलनी से पति का चेहरा देख कर व्रत तोड़ती है, लेकिन सवाल उठता है कि क्या यह व्रत सिर्फ प्रेम और आस्था की अभिव्यक्ति है या समाज की पितृसत्तात्मक जड़ों में गहरे धंसा एक प्रतीक।</p>
<p><strong>सुहाग से जोड़ा गया :</strong></p>
<p>भारतीय समाज में स्त्री के जीवन को सुहाग से जोड़ा गया है,उसकी खुशी, उसकी प्रतिष्ठा और उसकी पहचान तक। विवाह के बाद उसके जीवन की सबसे बड़ी उपलब्धि उसका पति माना गया, और उसकी मृत्यु को अभिशाप समझा गया। ऐसे में करवा चौथ जैसे व्रत स्त्री के समर्पण, त्याग और सहनशीलता का उत्सव बन गए। लेकिन क्या यह प्रेम का उत्सव है या स्त्री के अस्तित्व को पति की उम्र के साथ बांध देने का सांस्कृतिक औचित्य। आज की पढ़ी-लिखी स्त्री जब करवा चौथ का व्रत रखती है, तो उसके कारण परंपरागत नहीं भी हो सकते। कई महिलाओं के लिए यह पति के प्रति प्रेम का, साथ निभाने का, रिश्ते में सामंजस्य का प्रतीक बन चुका है। वहीं कई पुरुष भी अब पत्नी के साथ समान भाव से व्रत रखने लगे हैं,यह बदलाव सकारात्मक है। परंतु यह भी उतना ही सच है कि करवा चौथ आज एक कल्चरल इवेंट बन गया है,टीवी धारावाहिकों, फिल्मों और सोशल मीडिया पर यह व्रत जितना ग्लैमरस दिखाया जाता है, उतनी ही गहराई में उसका मूल अर्थ खोता जा रहा है। कभी यह व्रत गांव की औरतों के बीच अपनापन और सहयोग का प्रतीक था। महिलाएं एक-दूसरे के घर जातीं, मिट्टी के करवे में जल भरतीं, गीत गातीं, करवा चौथ का व्रत है भाई, करवा लाना भूली न जाई।</p>
<p><strong>इंस्टा रील्स का युग :</strong></p>
<p>यह त्योहार उनके लिए आपसी मिलन का अवसर था, जहां वे जीवन की तकलीफों को साझा करतीं। पर अब यह व्रत सोने के करवे, महंगे साज-श्रृंगार और डिजाइनर साड़ियों का प्रदर्शन बन गया है। उपवास के बजाय अब इंस्टा रील्स का युग है,जहां सजना-संवरना ही मुख्य उद्देश्य बन गया है। परंपराओं को केवल अंधविश्वास कहकर नकार देना भी उचित नहीं। हर संस्कृति की अपनी आत्मा होती है। करवा चौथ के पीछे जो भाव है प्रेम, समर्पण और आस्था का, उसे नजरअंदाज नहीं किया जा सकता, लेकिन यह भी जरूरी है कि हम परंपरा को आधुनिक दृष्टि से देखें। आज जब हम समानता, स्वतंत्रता और पारस्परिक सम्मान की बात करते हैं, तो यह व्रत भी एकतरफा नहीं रहना चाहिए। यदि पत्नी पति की लंबी उम्र के लिए व्रत रखती है, तो पति भी पत्नी की सुख-समृद्धि और स्वास्थ्य के लिए समान भाव से प्रार्थना करें, यही सच्चा प्रेम और समानता है। दिलचस्प बात यह है कि करवा चौथ का धार्मिक या पौराणिक आधार उतना स्पष्ट नहीं है, जितना कि इसके लोकप्रचलन का प्रभाव। करवा यानी मिट्टी का घड़ा, जो प्राचीन भारत में जल का प्रतीक था और चौथ यानी चतुर्थी का दिन।</p>
<p><strong>प्रेम का उत्सव :</strong></p>
<p>आधुनिक समाज में करवा चौथ की व्याख्या के कई अर्थ हैं। एक ओर यह प्रेम का उत्सव है, तो दूसरी ओर यह स्त्री पर आदर्श पत्नी बनने का सामाजिक दबाव भी। यह द्वंद्व हमें सोचने पर मजबूर करता है,क्या हर प्रेम का प्रमाण त्याग से ही मापा जाएगा, क्या भूखे रहकर ही सच्ची निष्ठा सिद्ध होती है,और क्या यह परंपरा पति-पत्नी के बीच समान संबंधों का उत्सव बन पाई है या अब भी पति-प्रधानता का ही प्रतीक है। यह सच है कि समय के साथ इसके स्वरूप में बदलाव आया है। अब कई जगह पति भी व्रत रखते हैं, यह बदलाव बताता है कि समाज धीरे-धीरे समानता की ओर बढ़ रहा है। त्योहार का अर्थ वही रहता है, पर दृष्टिकोण बदल जाता है। करवा चौथ का भी यही हाल है,जहां पहले यह स्त्री के कर्तव्य का प्रतीक था, वहीं अब यह रिश्तों की साझेदारी का रूप ले रहा है। आज जरूरत है कि हम परंपरा और आधुनिकता के बीच संतुलन बनाएं। करवा चौथ को न तो केवल रूढ़िवादिता समझें, न ही सिर्फ दिखावे का त्योहार बनाएं। इसके भीतर के प्रेम, भाव और समर्पण को सच्चे अर्थों में आत्मसात करें,बिना किसी सामाजिक दबाव के। हर स्त्री को यह अधिकार होना चाहिए कि वह चाहे तो व्रत रखे या न रखे,क्योंकि प्रेम की परिभाषा उपवास से नहीं, आपसी समझ और सम्मान से तय होती है।</p>
<p><strong>-डॉ.प्रियंका सौरभ</strong><br /><strong>यह लेखक के अपने विचार हैं।</strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>ओपिनियन</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/opinion/karva-chauth-is-a-popular-festival-of-indian-culture/article-129275</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/opinion/karva-chauth-is-a-popular-festival-of-indian-culture/article-129275</guid>
                <pubDate>Fri, 10 Oct 2025 12:13:21 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-10/_4500-px%292.png"                         length="221762"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>संघ शताब्दी वर्ष-विजयादशमी उत्सव : राजस्थान में 9 हजार स्थानों पर हुए कार्यक्रम, जयपुर प्रांत में 2500 से ज्यादा स्थानों पर हुए कार्यक्रमों में तीन लाख स्वयंसेवक हुए शामिल</title>
                                    <description><![CDATA[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ के शताब्दी वर्ष के उपलक्ष्य में विजयादशमी उत्सव 28 सितम्बर से 5 अक्टूबर तक मनाया गया।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/sangh-centenary-year-vijayadashami-festival-programs-held-at-9-thousand-places/article-128972"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-10/copy-of-news-(9)3.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ के शताब्दी वर्ष के उपलक्ष्य में विजयादशमी उत्सव 28 सितम्बर से 5 अक्टूबर तक मनाया गया। इस बार पूरे राजस्थान में प्रत्येक बस्ती व मंडल स्तर पर करीब 9 हजार स्थानों पर कार्यक्रम हुए। इनमें संघ के सभी आयु वर्ग के स्वयंसेवक सम्मिलित हुए। कार्यक्रम में समाज के सभी वर्गों की सहभागिता रही। उल्लेखनीय है कि संघ की रचना के अनुसार चार पांच गांव मिलकर एक मंडल होता है और शहरों में दो हजार घर की एक बस्ती होती है।</p>
<p>राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ के जयपुर प्रान्त संघचालक सरदार महेंद्र सिंह मग्गो ने बताया कि जयपुर प्रांत में 2500 से ज्यादा स्थानों पर कार्यक्रम हुए, जिनमें लगभग तीन लाख स्वयंसेवकों ने भाग लिया। एक लाख से अधिक स्वयंसेवकों ने नया गणवेश बनवाया। इन कार्यक्रमों में करीब पांच लाख जनता भी सहभागी रही। बड़ी संख्या में महिलाएं और युवाओं ने विजयादशमी के कार्यक्रमों में भाग लिया। जयपुर शहर में 291 स्थान पर विजयादशमी उत्सव का आयोजन हुआ।</p>
<p><strong>कार्यक्रमों में यह रहे मुख्य वक्ता :</strong></p>
<p>इन कार्यक्रमों में राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ के सह सरकार्यवाह अरुण कुमार, अखिल भारतीय कार्यकारिणी सदस्य दुर्गादास, शंकर लाल, सुरेश कुमार, सेवा भारती के अखिल भारतीय अधिकारी मूलचंद, क्षेत्र संघचालक डॉ. रमेश अग्रवाल, क्षेत्र प्रचारक निम्बाराम, क्षेत्र कार्यवाह जसवंत खत्री, सह क्षेत्र कार्यवाह गेंदालाल और प्रांत प्रचारक बाबूलाल समेत संघ के कई अधिकारियों ने मुख्य वक्ता के रूप में संबोधित किया। इस अवसर पर भारत की प्राचीन परंपरा के अनुसार उत्साह से शस्त्र पूजन भी किया गया। अनेक स्थानों पर स्वयंसेवकों ने संचलन भी निकाला।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/sangh-centenary-year-vijayadashami-festival-programs-held-at-9-thousand-places/article-128972</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/sangh-centenary-year-vijayadashami-festival-programs-held-at-9-thousand-places/article-128972</guid>
                <pubDate>Tue, 07 Oct 2025 13:37:26 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-10/copy-of-news-%289%293.png"                         length="605459"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>अहंकार के प्रतीक रावण के पुतले को फूंका : ‘अन्याय पर न्याय’ की जीत का दिया संदेश, 51 फीट का रावण बारिश में भीगने से कई जगह से फट गया कागज </title>
                                    <description><![CDATA[गुलाबी नगरी में अहंकार, अन्याय और दंभ के प्रतीक रावण के पुतले का जगह-जगह दहन कर समाज में ‘अन्याय पर न्याय’ की जीत का संदेश दिया गया। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-message-of-the-victory-of-justice-on-injustice-to/article-128570"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-10/111-(3)1.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। गुलाबी नगरी में अहंकार, अन्याय और दंभ के प्रतीक रावण के पुतले का जगह-जगह दहन कर समाज में ‘अन्याय पर न्याय’ की जीत का संदेश दिया गया। शहर के अनेक हिस्सों में शाम ढलने के साथ ही हल्की-हल्की बारिश होने से रावण के पुतले कुछ जगह भीग गए, लेकिन शहरवासियों का उत्साह कम नहीं हुआ। राम ने जैसे ही रावण की नाभि पर अग्नि बाण छोड़ा, उसके साथ ही रावण धू-धू कर जलने लगा और पटाखों की अनुगूंज से वातावरण गुंजायमान हो गया। रावण के दहन के साथ ही ‘जयश्री राम’ के जयघोष के साथ वातावरण गूंज उठा।  </p>
<p>आदर्शनगर, विद्याधरनगर, न्यूगेट स्थित रामलीला मैदान, शास्त्री नगर में राष्ट्रपति मैदान, झोटवाड़ा में नांगल जैसा बोहरा, कालवाड़ रोड, प्रतापनगर, सांगानेर सहित शहर में सैकड़ों स्थानों पर रावण के पुतले जलाए गए। लोगों ने परिवार सहित रावण दहन के दृश्य का आनंद लिया। कई स्थानों पर दशहरा मेलों का आयोजन हुआ, जहां खाने-पीने और बच्चों के मनोरंजन के लिए झूले एवं स्टॉल्स का विशेष प्रबंध किया गया। आदर्शनगर दशहरा मैदान में 105 फीट ऊंचे रावण और 90 फीट ऊंचे कुंभकरण के पुतलों का दहन हुआ। रावण दहन से पूर्व रंगीन आतिशबाजी का नजारा देखने को मिला। नियाग्रा फॉल्स जैसे झरने, स्टार वार जैसी झलक और आकाश में धूमकेतु, चमकीली अशरफि यां और फू लों की वर्षा ने दर्शकों को मंत्रमुग्ध कर दिया। जैसे ही भगवान श्रीराम के स्वरूप ने रावण की नाभि में अग्निबाण छोड़ा, रावण धू-धू कर जल उठा। बड़ी संख्या में उपस्थित श्रद्धालुओं ने जय श्रीराम के जयकारों के बीच दृश्य को अपनी आंखों में कैद कर लिया। इसके बाद राम मंदिर में भगवान श्रीराम का राजतिलक सम्पन्न हुआ।</p>
<p><strong>बारिश से रावण दहन में हुई परेशानी :</strong></p>
<p>शहर में कई जगह छिटपुट और कुछेक जगह तेज बारिश ने रावण दहन में खलल डाल दिया। रावण पानी में भीग गए और उसमें रखे पटाखे भी भीगने से रावण को जलाने में काफी परेशानी का सामना करना पड़ा। आदर्श नगर में रावण दहन के दौरान बारिश होने से लोगों ने कुर्सियों को सिर पर रख लिया और जब तक बारिश होती रही, उसका छाते के रूप में इस्तेमाल करते रहे।</p>
<p><strong>ऑनलाइन रूपी रावण का दहन :</strong></p>
<p>वैशाली नगर व्यापार मंडल समिति की ओर से आम्रपाली सर्किल पर ऑनलाइन रूपी रावण का दहन किया गया। जयपुर व्यापार मंडल अध्यक्ष डॉ. ललित सांचौरा ने कहा कि आज के समय में व्यापारियों के लिए तथा आम जनता के लिए अगर कोई रावण है तो वे विदेशी ऑनलाइन कंपनिया हैं, जो इस स्वदेशी भारतीय बाजार को खत्म किया जा रहा है। भारत डेढ़ सौ करोड़ जनसंख्या का देश है, यहां पर सभी व्यक्तियों को रोजगार चाहिए, जिसके चलते गिनी-चुनी ऑनलाइन विदेशी कंपनिया झूठे प्रचार कर अधिकतर सेल का हिस्सा अपने नाम कर रही है, जिसके चलते बेरोजगारी और स्वदेशी स्थानीय दुकान बंद होने के कगार पर है। अगर यही चलता रहा तो लाखों लोग बेरोजगार हो जाएंगे, अर्थव्यवस्था ठप हो जाएगी। रावण दहन के समय व्यापार मंडल महासचिव वीरेंद्र राघव, रमेश शर्मा, दिलीप सिंह एवीरेंद्र सिंह लोग मौजूद रहे।</p>
<p><strong>मुरलीपुरा में रामलीला का समापन, रावण का दहन :</strong></p>
<p>मुरलीपुरा सर्किल पर चल रही ग्यारह दिवसीय रामलीला का गुरुवार रात समापन हुआ। आदर्श रामलीला मंडल समिति की ओर से आयोजित रामलीला में अंतिम दिन रावण वध की लीला ने माहौल को भक्तिमय कर दिया। इसके बाद 60 फीट ऊंचे रावण के पुतले का दहन किया गया, जिसे देखने के लिए बड़ी संख्या में लोग उमड़े। जैसे ही राम ने तीर चलाया, अग्नि की लपटों में घिरा रावण का पुतला धू-धू कर जलने लगा। आसमान में आतिशबाजियां छूटने लगीं और  जय श्रीराम के नारों से पूरा इलाका गूंज उठा। इसके बाद भगवान राम के अयोध्या लौटने की झांकी निकाली गई और उनका राजतिलक किया गया। मंच पर फू लों की वर्षा के बीच कलाकारों ने राजा राम का राज्याभिषेक किया।  समिति अध्यक्ष अभिनव शर्मा और समाजसेवी राकेश शर्मा ने मंच पर पहुंचकर रामलीला के सभी कलाकारों को स्मृति चिह्न भेंट कर सम्मानित किया।</p>
<p><strong>जलता हुआ रावण नीचे गिर गया :</strong></p>
<p>आदर्श नगर में जलता हुआ रावण जमीन पर गिर गया। उसके बाद उसमें से धुंआ निकलता रहा। गनीमत रही कि कोई रावण के आस-पास नहीं था, नहीं तो बड़ी दुर्घटना हो सकती थी। </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                            <category>Top-News</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-message-of-the-victory-of-justice-on-injustice-to/article-128570</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-message-of-the-victory-of-justice-on-injustice-to/article-128570</guid>
                <pubDate>Fri, 03 Oct 2025 10:15:40 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-10/111-%283%291.png"                         length="474964"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>सत्य की जीत का सन्देश देता है दशहरा</title>
                                    <description><![CDATA[भारत एक विविधताओं से भरा देश है, जहां अनेक धर्मों और संस्कृतियों के लोग साथ रहते हैं। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/opinion/dussehra-gives-the-message-of-victory-of-truth/article-128508"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-10/copy-of-news-(4)2.png" alt=""></a><br /><p>भारत एक विविधताओं से भरा देश है, जहां अनेक धर्मों और संस्कृतियों के लोग साथ रहते हैं। यहां साल भर अनेक त्योंहार मनाए जाते हैं, जो न केवल धार्मिक महत्व रखते हैं, बल्कि सामाजिक एकता और सांस्कृतिक समृद्धि का प्रतीक भी होते हैं। इन्हीं प्रमुख त्योहारों में से एक है दशहरा, जिसे विजयादशमी के नाम से भी जाना जाता है। यह पर्व अच्छाई की बुराई पर जीत का प्रतीक है और इसका भारतीय संस्कृति में एक विशेष स्थान है। दशहरा का पर्व भगवान राम की रावण पर विजय के उपलक्ष्य में मनाया जाता है। इसे विजयादशमी कहा जाता है, जिसका अर्थ है विजय प्राप्त करने वाला दसवां दिन। रामायण के अनुसार भगवान राम ने रावण का वध कर अपनी पत्नी सीता को उसके बंदीगृह से मुक्त कराया था। यह पर्व यह संदेश देता है कि चाहे बुराई कितनी भी शक्तिशाली क्यों न हो अंत में जीत सत्य और धर्म की ही होती है। यह त्योहार लोगों को नैतिक मूल्यों, सत्यए और कर्तव्य के मार्ग पर चलने की प्रेरणा देता है। दशहरा अथवा विजयदशमी पर्व को भगवान राम की विजय के रूप में मनाया जाए अथवा दुर्गा पूजा के रूप में। दोनों ही रूपों में यह शक्ति पूजा का पर्व है। शस्त्र पूजन की तिथि है। हर्ष और उल्लास तथा विजय का पर्व है।</p>
<p><strong>रावण का संहार :</strong></p>
<p>दशहरा भारत के सबसे महत्वपूर्ण त्योहारों में से एक है। इसी दिन भगवान राम ने बुराई के प्रतीक दस सिर वाले रावण का संहार किया था, तो देवताओं को हराकर स्वर्ग पर अधिकार करने वाले महिषासुर का 10 दिन तक चले भयंकर युद्ध के बाद मां दुर्गा ने वध किया था। इसीलिये इसको विजयादशमी के नाम से जाना जाता है। अश्विन मास के शुक्ल पक्ष की दशमी तिथि को इसका आयोजन होता है। इसे असत्य पर सत्य की विजय के रूप में मनाया जाता है। इसी दिन लोग नया कार्य प्रारम्भ करते हैं। इस दिन शस्त्र पूजा की जाती है। इस दिन जगह-जगह मेले लगते हैं। रामलीला का समापन होता है। रावण का विशाल पुतला बनाकर उसे जलाया जाता है। भारतीय संस्कृति वीरता की पूजक व शौर्य की उपासक है। व्यक्ति और समाज के रक्त में वीरता प्रकट हो इसलिए दशहरे का उत्सव रखा गया है। भारत कृषि प्रधान देश है। जब किसान अपने खेत में फसल उगाकर अनाज घर लाता है तो उसके उल्लास और उमंग का पारावार नहीं रहता। इस प्रसन्नता के लिये वह भगवान की कृपा को मानता है और उसे प्रकट करने के लिए उनका पूजन करता है। भारतवर्ष में यह पर्व विभिन्न प्रदेशों में विभिन्न प्रकार से मनाया जाता है।</p>
<p><strong>विशेष पूजा :</strong></p>
<p>बंगाल, ओडिशा और असम में यह पर्व दुर्गा पूजा के रूप में ही मनाया जाता है। यह बंगालियों, ओडिया और आसमिया लोगों का सबसे महत्वपूर्ण त्योहार है। बंगाल में दशहरा पूरे पांच दिनों के लिए मनाया जाता है। ओडिशा और असम मे चार दिन तक त्योहार चलता है। यहां देवी दुर्गा को भव्य सुशोभित पंडालों में विराजमान करते हैं। देश के नामी कलाकारों को बुलवा कर दुर्गा की मूर्ति तैयार करवाई जाती हैं। यहां दशमी के दिन विशेष पूजा का आयोजन किया जाता है और प्रसाद वितरण किया जाता है। स्त्रियां देवी के माथे पर सिंदूर चढ़ाती हैं व देवी को अश्रुपूरित विदाई देती हैं। इसके साथ ही वे आपस में भी सिंदूर लगाती हैं व सिंदूर से खेलती हैं। इस दिन यहां नीलकंठ पक्षी को देखना बहुत ही शुभ माना जाता है। अन्त में देवी प्रतिमाओं को विसर्जन के लिए ले जाया जाता है। नवरात्रि के नौ दिन मां दुर्गा को समर्पित रहते हैं, जबकि दसवें दिन ज्ञान की देवी सरस्वती की वंदना की जाती है। इस दिन विद्यालय जाने वाले बच्चे अपनी पढ़ाई में आशीर्वाद पाने के लिए मां सरस्वती के तांत्रिक चिह्नों की पूजा करते हैं। किसी भी चीज को प्रारंभ करने के लिए खासकर विद्या आरंभ करने के लिए यह दिन शुभ माना जाता है। लोग इस दिन विवाह, गृह-प्रवेश एवं नये घर खरीदने का शुभ मुहूर्त समझते हैं। इस अवसर पर सिलंगण के नाम से सामाजिक महोत्सव के रूप में भी इसको मनाया जाता है।</p>
<p><strong>मैसूर का दशहरा :</strong></p>
<p>कर्नाटक में मैसूर का दशहरा भी पूरे भारत में प्रसिद्ध है। इस समय प्रसिद्ध मैसूर महल को दीपमालिकाओं से दुल्हन की तरह सजाया जाता है। इसके साथ शहर में लोग टार्च लाइट के संग नृत्य और संगीत की शोभायात्रा का आनंद लेते हैं। पंजाब में दशहरा नवरात्रि के नौ दिन का उपवास रखकर मनाते हैं। हिमाचल प्रदेश में कुल्लू का दशहरा बहुत प्रसिद्ध है। अन्य स्थानों की ही भांति यहां भी दस दिन अथवा एक सप्ताह पूर्व इस पर्व की तैयारी आरंभ हो जाती है। स्त्रियां और पुरुष सभी ढोल, नगाड़े, बांसुरी आदि वाद्य यंत्रों को लेकर बाहर निकलते हैं। पहाड़ी लोग अपने ग्रामीण देवता का धूम धाम से जुलूस निकाल कर पूजन करते हैं। देवताओं की मूर्तियों को बहुत ही आकर्षक पालकी में सुंदर ढंग से सजाया जाता है। साथ ही वे अपने मुख्य देवता रघुनाथ जी की भी पूजा करते हैं। इस जुलूस में प्रशिक्षित नर्तक नटी नृत्य करते हैं। इस प्रकार जुलूस बनाकर नगर के मुख्य भागों से होते हुए नगर परिक्रमा करते हैं और कुल्लू नगर में देवता रघुनाथजी की वंदना से दशहरे के उत्सव का आरंभ करते हैं। दशमी के दिन इस उत्सव की शोभा निराली होती है। बस्तर में दशहरे के मुख्य कारण को राम की रावण पर विजय ना मानकरलोग इसे मां दंतेश्वरी की आराधना को समर्पित एक पर्व मानते हैं। दंतेश्वरी माता बस्तर अंचल के निवासियों की आराध्य देवी हैं,जो दुर्गा का ही रूप हैं। यहां यह पर्व पूरे 75 दिन चलता है। यहां दशहरा श्रावण मास की अमावस से आश्विन मास की शुक्ल त्रयोदशी तक चलता है। बस्तर में यह समारोह लगभग 15वीं शताब्दी से शुरु हुआ था। इसका समापन अश्विन शुक्ल त्रयोदशी को ओहाड़ी पर्व से होता है।</p>
<p><strong>-रमेश सर्राफ धमोरा</strong><br /><strong>यह लेखक के अपने विचार हैं।</strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>ओपिनियन</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/opinion/dussehra-gives-the-message-of-victory-of-truth/article-128508</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/opinion/dussehra-gives-the-message-of-victory-of-truth/article-128508</guid>
                <pubDate>Thu, 02 Oct 2025 12:35:14 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-10/copy-of-news-%284%292.png"                         length="406777"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>इस नवरात्रि अपने मन में बैठे महिषासुर का नाश करें</title>
                                    <description><![CDATA[भारत अपनी प्राचीन संस्कृति और विविध पर्व-त्योहारों के लिए पूरे विश्व में प्रसिद्ध है।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/opinion/destroy-mahishasura-sitting-in-your-mind-this-navratri/article-127760"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-09/copy-of-news-(2)20.png" alt=""></a><br /><p>भारत अपनी प्राचीन संस्कृति और विविध पर्व-त्योहारों के लिए पूरे विश्व में प्रसिद्ध है। यहां प्रत्येक त्योहार केवल एक सामाजिक या धार्मिक आयोजन नहीं होता, बल्कि उसमें कोई गूढ़ आध्यात्मिक अर्थ छुपा होता है। परंतु खेद की बात यह है कि आज के समय में बहुत कम लोग ऐसे हैं, जो इन त्योहारों के पीछे छिपे गहरे रहस्यों को समझते हैं। नवरात्रि भी ऐसा ही एक पर्व है जिसे आश्विन मास की शुक्ल प्रतिपदा से नवमी तक बड़े ही उत्साह और भक्ति के साथ मनाया जाता है। यह पर्व मां दुर्गा, मां लक्ष्मी, मां सरस्वती जैसी शक्तियों की आराधना का प्रतीक माना जाता है। लोग घरों में मिट्टी का कलश स्थापित करते हैं, अखंड दीप जलाया जाता है, कन्याओं का पूजन किया जाता है, उपवास रखे जाते हैं और माता का जागरण होता है। यह एकमात्र ऐसा पर्व है, जहां लगातार 9 दिनों तक स्त्री शक्ति के विभिन्न स्वरूपों की पूजा की जाती है।</p>
<p><strong>आध्यात्मिक रहस्य :</strong></p>
<p>क्या कभी हमने यह सोचा है कि ये देवी-स्वरूप वास्तव में कौन हैं नवरात्रि के पीछे छिपे आध्यात्मिक रहस्य क्या हैं। इन सवालों के उत्तर हमें उन पौराणिक आख्यानों में मिलते हैं, जिन्हें हम कथा के रूप में सुनते हैं-जैसे कि महिषासुर वध की कथा। इस कथा के अनुसार, जब महिषासुर नामक असुर ने देवताओं को पराजित कर दिया, तब त्रिदेवों की सामूहिक शक्ति से आदि शक्ति का प्रकट रूप हुआ-जो अष्टभुजा, त्रिनेत्री और दिव्य शस्त्रों से सुसज्जित थीं। उन्होंने महिषासुर का वध किया और देवताओं को मुक्त कराया। इसी कारण उन्हें महिषासुर मर्दिनी भी कहा जाता है। यदि इस आख्यान को गहराई से देखा जाए, तो यह केवल एक ऐतिहासिक या पौराणिक कहानी नहीं है, बल्कि इसमें एक गहरा आध्यात्मिक रूप छिपा है। महिषासुर का तात्पर्य किसी विशेष व्यक्ति से नहीं, बल्कि एक मनोवृत्ति से है, महिष अर्थात भैंसा, जो मंद बुद्धि, तमोगुण और आलस्य का प्रतीक है। वही तमसिक प्रवृत्तियां हमारे मन में भी बसती हैं, जो हमें आत्मज्ञान और आध्यात्मिक उन्नति से दूर रखती हैं। ऐसे ही अन्य असुर भी प्रतीकात्मक हैं -मधु और कैटभ राग और द्वेष के प्रतीक हैं। धूम्रलोचन यानी धुएं जैसी दृष्टि ,जो ईर्ष्या और भ्रम का सूचक है। शुम्भ और निशुम्भ हिंसा और द्वेष के प्रतिनिधि हैं। रक्तबीज उस आदत या दोष का प्रतीक है, जो जितना नष्ट किया जाए, उतना ही अधिक बढ़ जाता है।</p>
<p><strong>असुरों का अर्थ :</strong></p>
<p>इन सभी असुरों का अर्थ है हमारे भीतर की नकारात्मक,अवांछनीय और विनाशकारी प्रवृत्तियां। जब ये प्रवृत्तियां हमारे जीवन में हावी हो जाती हैं, तब भीतर की दिव्यता दब जाती है। पौराणिक कथाओं के अनुसार, जब कलियुग के प्रारंभ में अज्ञान, अधर्म और असुरी शक्तियां चारों ओर फैल चुकी थीं, तब स्वयं परमपिता परमात्मा ने त्रिदेवों के माध्यम से भारत की सुकन्याओं को दिव्य ज्ञान, योगबल और सात्विक गुणों से सुसज्जित किया। वे कन्याएं आत्मिक दृष्टि से जागृत थीं। उनका तीसरा नेत्र ज्ञान और विवेक का प्रतीक था और अष्ट भुजाएं,उनके अंदर की दिव्य शक्तियों-जैसे सहनशीलता, करुणा, त्याग, आत्मबल आदि का प्रतीक थीं। इन कन्याओं ने ही आत्मज्ञान से अपने भीतर और समाज में बसे हुए असुरतत्वों को परास्त किया। यही कारण है कि वे आदि शक्ति के रूप में पूजी गईं। उन्होंने न केवल स्वयं को तमोगुण से मुक्त किया, बल्कि अन्य लोगों को भी दिव्यता की ओर प्रेरित किया। नवरात्रि पर्व के प्रमुख प्रतीक कलश स्थापना, अखंड दीप, कन्या पूजन और जागरण सब इसी आध्यात्मिक घटना की स्मृति में हैं। कलश आत्मा का प्रतीक है, जिसमें दिव्यता और सात्विकता की स्थापना होती है। अखंड दीप आत्मिक जागृति और परमात्मा के ज्ञान का प्रकाश है, जो नव दिनों तक सतत जलता है।</p>
<p><strong>अज्ञान से जगाना :</strong></p>
<p>कन्या पूजन उस शक्ति की स्मृति है, जो इन कन्याओं ने संसार को अज्ञान से जगाने में दिखाई। जागरण अज्ञान की नींद से बाहर आने का प्रतीक है। इसलिए आज आवश्यकता है कि हम नवरात्रि को केवल एक धार्मिक अनुष्ठान न मानें, बल्कि इसके पीछे छिपे आध्यात्मिक सन्देश को समझें। यह पर्व हमें अपने भीतर झांकने का अवसर देता है, जहां महिषासुर, रक्तबीज, शुम्भ-निशुम्भ जैसी प्रवृत्तियां आज भी सक्रिय हैं आलस्य, क्रोध, ईर्ष्या, द्वेष, लालच, मोह, और घमंड। इस नवरात्रि पर संकल्प लें कि हम केवल बाह्य पूजा या जयघोष तक सीमित नहीं रहेंगे, बल्कि अपने भीतर की इन असुर प्रवृत्तियों का नाश करेंगे। अपने भीतर के तम को दूर कर ज्ञान का दीप जलाएंगे। यही सच्चे अर्थों में नवरात्रि मनाना होगा। तो आइए, इस नवरात्रि हम केवल कन्याओं का पूजन न करें, बल्कि अपने भीतर की आत्मिक कन्या यानी आत्मा में स्थित शुद्धता, पवित्रता, सहनशीलता और दिव्यता को जागृत करें। इसी के माध्यम से हम महिषासुर जैसे तमोगुणी विचारों का नाश कर सकते हैं और अपने जीवन को सच्चे अर्थों में दिव्य बना सकते हैं। नवरात्रि केवल एक पर्व नहीं, बल्कि एक आत्मिक अभियान है स्वयं को पहचानने, आंतरिक अशुद्धियों से युद्ध करने और आत्मा को परमात्मा से जोड़ने का। यह पर्व हमें यही प्रेरणा देता है कि हम अपने भीतर के अंधकार को दूर कर आत्मिक प्रकाश से जगमगाएं।</p>
<p><strong>-राजयोगी ब्रह्माकुमार निकुंज</strong><br /><strong>यह लेखक के अपने विचार हैं।</strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>ओपिनियन</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/opinion/destroy-mahishasura-sitting-in-your-mind-this-navratri/article-127760</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/opinion/destroy-mahishasura-sitting-in-your-mind-this-navratri/article-127760</guid>
                <pubDate>Wed, 24 Sep 2025 12:29:56 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-09/copy-of-news-%282%2920.png"                         length="615501"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>त्योहारों से पहले पीएम ने दिया नारा : जो भी खरीदें, उसमें हिंदुस्तान की मिट्टी की महक हो- मोदी</title>
                                    <description><![CDATA[मोदी ने कहा कि अब त्योहारों का समय आ रहा है, इस पूरे समय में हमें स्वदेशी का मंत्र लगातार दोहराना है। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/leads/before-festivals-the-pm-gave-the-slogan-whatever-the-soil/article-127164"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-09/_4500-px)9.png" alt=""></a><br /><p>भैंसोला (धार)। आने वाले त्योहारों के पहले बुधवार को प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी ने देश को विकसित भारत की दिशा में ले जाने के उद्देश्य से देशवासियों से स्वदेशी अपनाने का आग्रह करते हुए 'गर्व से कहो, ये स्वदेशी है' का नया नारा दिया। मोदी मध्यप्रदेश के धार जिले के भैंसोला में आयोजित समारोह को संबोधित कर रहे थे। इस दौरान उन्होंने देश के पहले 'पीएम मित्रा' पार्क की आधारशिला रखी। मोदी ने कहा कि अब त्योहारों का समय आ रहा है, इस पूरे समय में हमें स्वदेशी का मंत्र लगातार दोहराना है। लोग अपने जीवन में इस मंत्र को उतारें। जो भी खरीदें, देश में ही बना हो, उसमें हिंदुस्तान की मिट्टी की महक हो। </p>
<p><strong>ये नया भारत है, किसी की परमाणु धमकियों से नहीं डरता</strong><br />मोदी ने एक बार फिर पाकिस्तान के लिए चेतावनी भरे शब्दों में दोहराया कि ये नया भारत है, जो किसी की परमाणु धमकियों से नहीं डरता और घर में घुस कर मारता है। उन्होंने जैश-ए-मुहम्मद के कमांडर मसूद इलियास कश्मीरी की हालिया स्वीकारोक्ति के संदर्भ में कहा कि हमारा देश मां भारती की रक्षा को सवार्च्च प्राथमिकता देता है। पाकिस्तान से आए आतंकियों ने हमारी माताओं और बहनों का सिंदूर उजाड़ा था, हमने ऑपरेशन सिंदूर करके आतंकियों के किाने उजाड़ दिए। हमारे वीर जवानों ने पलक झपकते ही पाकिस्तान को घुटनों पर ला दिया।  </p>
<p><strong>कोई भी वस्तु खरीदने से पहले देख लें, अपने देश में ही बनी हैं ना</strong><br />उन्होंने व्यापारी वर्ग का आह्वान करते हुए कहा कि ये वर्ग भी देश की मदद करे। 2047 तक हमें देश को विकसित भारत बनाना है, उसका रास्ता 'आत्मनिर्भर भारत' से होकर जाता है। व्यापारी जो भी बेचें, भारत में ही बना हो। उन्होंने कहा कि महात्मा गांधी ने स्वदेशी को आजादी का माध्यम बनाया था, हमें अब स्वदेशी को विकसित भारत का माध्यम बनाना है। लोग अपने बच्चे के लिए खिलौना भी खरीदें, तो वो भारत का हो। कोई भी चीज़ खरीदने के पहले देखें कि वो देश में बनी हो।</p>
<p><strong>देश का पैसा देश में ही रहना चाहिए</strong><br />प्रधानमंत्री ने कहा कि जब हम स्वदेशी खरीदते हैं तो वो पैसा देश में ही रहता है। ये पैसा देश के विकास के काम आता है। उस पैसे से गरीब कल्याण की योजनाएं बनती हैं। स्वदेशी से रोजगार भी पैदा होता है। इसी क्रम में उन्होंने राज्य सरकार से कहा कि वो ये अभियान चलाए, हर दुकान पर बोर्ड हो,'गर्व से कहो, ये स्वदेशी है'।  </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>भारत</category>
                                            <category>Top-News</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/leads/before-festivals-the-pm-gave-the-slogan-whatever-the-soil/article-127164</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/leads/before-festivals-the-pm-gave-the-slogan-whatever-the-soil/article-127164</guid>
                <pubDate>Thu, 18 Sep 2025 09:45:54 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-09/_4500-px%299.png"                         length="435878"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur PS]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        