<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://dainiknavajyoti.com/%C2%A0/tag-54547" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>Dainik Navajyoti Rising Rajasthan RSS Feed Generator</generator>
                <title> health - Dainik Navajyoti Rising Rajasthan</title>
                <link>https://dainiknavajyoti.com/tag/54547/rss</link>
                <description> health RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>सुपर स्पेशियलिटी हॉस्पिटल की कार्डियोथोरेसिक टीम का कमाल, सीने में धंसा 9 इंच का पाइप निकाल युवक की बचाई जान</title>
                                    <description><![CDATA[आरएनटी मेडिकल कॉलेज से जुड़े सुपर स्पेशियलिटी अस्पताल में डॉक्टरों ने 32 वर्षीय युवक के सीने में धंसे 9 इंच लोहे के पाइप को सफल सर्जरी से निकालकर जान बचाई। हादसे में फेफड़े और रक्त वाहिकाएं क्षतिग्रस्त हो गई थीं। चिकित्सकों की टीमवर्क से ऑपरेशन सफल।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/udaipur/amazing-work-of-the-cardiothoracic-team-of-super-specialty-hospital/article-151902"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-04/111200-x-600-px)-(2)42.png" alt=""></a><br /><p>उदयपुर। आरएनटी मेडिकल कॉलेज से संबद्ध सुपर स्पेशियलिटी हॉस्पिटल में चिकित्सकों ने एक अत्यंत जटिल और दुर्लभ सर्जरी कर 32 वर्षीय युवक को नई जिंदगी दी। भीलवाड़ा के इस युवक के सीने में धंसे करीब 9 इंच लंबे लोहे के पाइप को सफलतापूर्वक निकालकर डॉक्टरों ने उल्लेखनीय उपलब्धि दर्ज की है।  यह हादसा 24 अप्रेल को हुआ, जब युवक मोटरसाइकिल से एक ट्रक के पीछे चल रहा था। अचानक ब्रेक लगने से ट्रक में रखा लोहे का पाइप खिसककर सीधे उसके सीने में घुस गया। पाइप की लंबाई अधिक होने के कारण मौके पर ही उसे कटर से काटना पड़ा। अत्यधिक रक्तस्राव के चलते युवक शॉक की स्थिति में अस्पताल पहुंचाया गया।</p>
<p><strong>सीटी स्कैन में खुली गंभीर स्थिति :</strong></p>
<p>रेडियोलॉजी विभाग के प्रोफेसर डॉ. कुशल गहलोत द्वारा करवाए गए सीटी स्कैन में सामने आया कि लगभग 4 सेमी मोटा पाइप पसलियां तोड़ते हुए फेफड़े को चीरकर गर्दन तक पहुंच गया था। इससे सबक्लेवियन धमनी और शिरा भी बुरी तरह क्षतिग्रस्त हो गई थीं, जिससे फेफड़ों में भारी रक्तस्राव (हीमोथोरेक्स) हो गया।</p>
<p><strong>तुरंत ‍ऑपरेशन, टीमवर्क से बची जान :</strong></p>
<p>कार्डियोथोरेसिक सर्जन डॉ. विनय नैथानी के नेतृत्व में टीम ने बिना देर किए आॅपरेशन शुरू किया। अत्यंत सावधानी के साथ एल-आकार के पाइप को शरीर से बाहर निकाला गया। इसके बाद क्षतिग्रस्त रक्त वाहिकाओं की मरम्मत (वैस्कुलर रिपेयर), फेफड़े का उपचार और टूटी पसलियों का पुनर्निर्माण किया गया। एनेस्थीसिया विभाग की प्रमुख डॉ. उदिता नैथानी और डॉ. महेश सोमानी ने मरीज की नाजुक स्थिति में सुरक्षित एनेस्थीसिया सुनिश्चित किया। सर्जिकल टीम में डॉ. गिरीश, डॉ. ज्योतिद्रों और नर्सिंग अधिकारी संतोष पुरी गोस्वामी सहित ओटी व आईसीयू स्टाफ की महत्वपूर्ण भूमिका रही। सफल सर्जरी के बाद मरीज की स्थिति स्थिर है और वह तेजी से स्वस्थ हो रहा है। उसने सामान्य आहार लेना भी शुरू कर दिया है। </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>उदयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/udaipur/amazing-work-of-the-cardiothoracic-team-of-super-specialty-hospital/article-151902</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/udaipur/amazing-work-of-the-cardiothoracic-team-of-super-specialty-hospital/article-151902</guid>
                <pubDate>Tue, 28 Apr 2026 11:21:13 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-04/111200-x-600-px%29-%282%2942.png"                         length="1799488"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur PS]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>दोपहर 12 से 4 बजे के बीच बरस रही आग : अस्पतालों में 30 फीसदी बढ़े मरीज, बेहोशी, उल्टी, चक्कर और तेज बुखार जैसी समस्या से आमजन परेशान</title>
                                    <description><![CDATA[प्रदेशभर में इन दिनों भीषण गर्मी का दौर जारी है। तापमान 47 डिग्री सेल्सियस तक पहुंच गया है। ऐसे में हीट स्ट्रोक और अन्य गर्मी जनित बीमारियों के मरीजों की संख्या में तेजी आई है। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/fire-raining-between-12-noon-to-4-pm-patients-increased/article-151894"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-03/temprature-heat.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। प्रदेशभर में इन दिनों भीषण गर्मी का दौर जारी है। तापमान 47 डिग्री सेल्सियस तक पहुंच गया है। ऐसे में हीट स्ट्रोक और अन्य गर्मी जनित बीमारियों के मरीजों की संख्या में तेजी आई है। जयपुर के एसएमएस अस्पताल सहित अन्य सरकारी और निजी अस्पतालों में प्रतिदिन बड़ी संख्या में मरीज उपचार के लिए पहुंच रहे हैं। यहां मेडिसिन ओपीडी में 30 से 35 फीसदी तक इजाफा हो गया है। चिकित्सकों के अनुसार दोपहर के समय बेहोशी, उल्टी, चक्कर और तेज बुखार जैसी शिकायतों वाले मरीजों की संख्या लगातार बढ़ रही है। इनमें सबसे ज्यादा संख्या मजदूर वर्ग, रिक्शा चालकों, ट्रैफिक पुलिसकर्मियों और फिल्ड में काम करने वाले लोगों की है।</p>
<p>क्या होता है हीट स्ट्रोक : हीट स्ट्रोक सबसे गंभीर स्थिति होती है, जिसमें समय पर उपचार नहीं मिलने पर जान का खतरा भी बढ़ जाता है। विशेषज्ञों का कहना है कि शरीर का तापमान 40 डिग्री सेल्सियस से अधिक होने पर हीट स्ट्रोक की स्थिति बन सकती है। तुरंत उपचार नहीं मिलने पर यह शरीर के अंगों को नुकसान पहुंचाती है और जानलेवा साबित हो सकती है। डॉक्टरों के अनुसार दोपहर 12 से 4 बजे तक का समय सबसे ज्यादा खतरनाक होता है। इस दौरान धूप में निकलने से बचना चाहिए।</p>
<p>बच्चों का रखें खास ख्याल: भीषण गर्मी और लू के बढ़ते असर के बीच बच्चों में हीट स्ट्रोक का खतरा सबसे ज्यादा रहता है। छोटे बच्चे जल्दी डिहाइड्रेशन और हीट स्ट्रोक का शिकार हो सकते हैं। ऐसे में माता-पिता को विशेष सावधानी बरतने की जरूरत है।</p>
<p><strong>हीट स्ट्रोक के लक्षण :</strong></p>
<p>    तेज बुखार <br />    चक्कर और बेहोशी<br />    तेज सिरदर्द<br />    उल्टी और घबराहट<br />    पसीना आना बंद होना<br />    त्वचा का गर्म और सूखा होना</p>
<p><strong> ऐसे करें बचाव :</strong></p>
<p>    दिन में कम से कम 3-4 लीटर पानी पिएं<br />    दोपहर 12 से 4 बजे तक धूप में निकलने से बचें<br />    हल्के और सूती कपड़े पहनें<br />    बाहर निकलते समय सिर को ढककर रखें<br />    ओआरएस, छाछ, नींबू पानी का सेवन करें<br />    लक्षण दिखने पर तुरंत नजदीकी अस्पताल पहुंचें</p>
<p><strong>बच्चों को हीट स्ट्रोक का खतरा ज्यादा :</strong></p>
<p>    बच्चों का शरीर जल्दी गर्म हो जाता है <br />    प्यास लगने पर वे खुद पानी नहीं मांगते, इसलिए उन्हें बार-बार पानी की याद दिलाएं।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                            <category>Top-News</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/fire-raining-between-12-noon-to-4-pm-patients-increased/article-151894</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/fire-raining-between-12-noon-to-4-pm-patients-increased/article-151894</guid>
                <pubDate>Tue, 28 Apr 2026 09:23:21 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-03/temprature-heat.png"                         length="252877"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur PS]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>युवाओं में भी बढ़ रही गठिया की बीमारी : जागरूकता के लिए अल्बर्ट हॉल पर होगी वॉकथॉन, मरीजों के साथ आम लोग भी ले सकेंगे भाग</title>
                                    <description><![CDATA[26 अप्रैल को अल्बर्ट हॉल के सामने सुबह 7 से 9 बजे तक गठिया और ऑटोइम्यून रोगों पर जागरूकता वॉकथॉन आयोजित। इंडियन व राजस्थान रूमेटोलॉजी एसोसिएशन के आयोजन में मरीज, परिजन और आम लोग शामिल। विशेषज्ञों ने बताया कि यह बीमारी युवाओं में भी बढ़ रही।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/now-a-morning-walkathon-will-be-organized-at-albert-hall/article-150898"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-04/111200-x-600-px)-(1)19.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अल्बर्ट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हॉल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सामने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रविवार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, 26 </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अप्रैल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सुबह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 7 </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बजे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 9 </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बजे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गठिया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> (</span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रूमेटिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डिजीज़</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">) </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ऑटोइम्यून</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डिजीज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लेकर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अवेयरनेस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">वॉकथॉन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आयोजित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जाएगी।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">यह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आयोजन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">इंडियन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रूमेटोलॉजी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एसोसिएशन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">राजस्थान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रूमेटोलॉजी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एसोसिएशन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ओर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">किया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जिसमें</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सैकड़ों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">संख्या</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आर्थराइटिस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पेशेंट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अपने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">परिवार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">साथ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">शामिल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">होंगे।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">यह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">वॉकथॉन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पूरे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">देश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">साथ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रूमेटोलॉजी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अवेयरनेस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">थीम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आयोजित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मरीजों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">साथ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उनके</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अटेंडेंट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लोग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">इस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मुहिम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हिस्सा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बनेंगे।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आयोजन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">दौरान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अवेयरनेस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पोस्टर्स</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लगाए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जाएंगे।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">साथ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लोगों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">इस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बीमारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बारे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">विस्तार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जानकारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">दी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जाएगी।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">युवाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बढ़</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गठिया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">समस्या</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एसएमएस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हॉस्पिटल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सीनियर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रूमेटोलॉजिस्ट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अविनाश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जैन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> (</span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सेक्रेटरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">राजस्थान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रह्यूमेटोलॉजी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एसोसिएशन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">) </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बताया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रूमेटोलॉजी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ऐसी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मेडिकल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ब्रांच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जिसके</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बारे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लोग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अभी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पूरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तरह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">समझ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">नहीं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पाते</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हैं।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भाषा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">इसे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गठिया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">या</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">वात</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">समस्या</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जाता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लेकिन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">यह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ऑटोइम्यून</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डिजीज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जुड़ी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बीमारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रूमेटोलॉजी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गठिया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अलावा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">होने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">वाले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सभी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ऑटोइम्यून</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डिजीज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">इलाज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रूमेटोलॉजिस्ट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">द्वारा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">किया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जाता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">यह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ऐसी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बीमारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">शरीर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">किसी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अंग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">असर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सकते</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उन्होंने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बताया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">- </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ऑटोइम्यून</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डिजीज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अब</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">यह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सिर्फ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बुजुर्गों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सीमित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">नहीं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बल्कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">युवाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">इसके</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मामले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सामने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रहे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हैं।</span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/now-a-morning-walkathon-will-be-organized-at-albert-hall/article-150898</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/now-a-morning-walkathon-will-be-organized-at-albert-hall/article-150898</guid>
                <pubDate>Sat, 18 Apr 2026 18:29:26 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-04/111200-x-600-px%29-%281%2919.png"                         length="692329"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>होम्योपैथिक चिकित्सा प्रणाली में प्रचलित भ्रान्तियां एवं वास्तविक तथ्य</title>
                                    <description><![CDATA[होम्योपैथिक चिकित्सा प्रणाली के भीष्म पितामह, मील के पत्थर व जनक डॉ. क्रिश्चियन फ्रेडरिक सेमुअल हैनीमेन जी की 271वीं जयंती, सम्पूर्ण होम्योपैथिक जगत में विश्व होम्योपैथिक दिवस के रूप में मनाई जा रही है। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/opinion/popular-misconceptions-and-real-facts-in-homeopathic-medical-system/article-149795"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-04/1200-x-600-px)-(2)6.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथिक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चिकित्सा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्रणाली</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भीष्म</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पितामह</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मील</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पत्थर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जनक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">डॉ</span>. <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">क्रिश्चियन</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">फ्रेडरिक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सेमुअल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हैनीमेन</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> 271<span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">वीं</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जयंती</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सम्पूर्ण</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथिक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जगत</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">विश्व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथिक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दिवस</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रूप</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मनाई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रही</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">यह</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">एक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सर्व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कालिक</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सुग्राही</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जानी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मानी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चिकित्सा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पद्धति</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">समय</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">किसी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">परिचय</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मोहताज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">नहीं</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हैं</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जिसने</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पूरे</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">विश्व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कोरोना</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">काल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">विषम</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दुरूह</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">परिस्थितियों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अपनी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सफलता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">का</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">डंका</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बजवाया</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">परचम</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">फहराया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लोहा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मनवाया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">यद्धपि</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">एक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">स्थायी</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सुरक्षित</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सम्पूर्ण</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पूर्णतया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भरोसेमंद</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चिकित्सा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पद्धति</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पूरे</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">विश्व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लगभग</span> 81 <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">देशों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> 50 <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">करोड़</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">से</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ज्यादा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लोग</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इस</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भरोसा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">करते</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हैं</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इसे</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आम</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आदमी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चिकित्सा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पद्धति</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कहा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सहज</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सरल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सस्ती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होने</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">साथ</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जीवन</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दायिनी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">संजीवनी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">स्थायी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">छुटकारा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मिल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सामान्यतः</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इसका</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कोई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दुष्कर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">विपरीत</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्रभाव</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">नहीं</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तथा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रोगी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">द्वारा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बताई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">गई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लक्षणों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इतिहास</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रोग</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">को</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जान</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उसका</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सफलता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पूर्वक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इलाज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">किया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कि</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">खिलाड़ियां</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बच्चों</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बुजुर्गो</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">गर्भवती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">महिलाओं</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बच्चों</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">युवाओं</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कारगर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">श्ल्य</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चिकित्सा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">गम्भीर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारियों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कारगर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हैं।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ऐसी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारीयों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लक्षणों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">का</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">विशेष</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रूप</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">से</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ईलाज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">करने</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सहायक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जिनका</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मूल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कारण</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अज्ञात</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">किसी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रोग</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">का</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">नहीं</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बल्कि</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सम्पूर्ण</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रोगी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">का</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ईलाज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">करती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मरीज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">गुण</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अवगुणों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लक्षणों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">को</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्रधानता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथिक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चिकित्सा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्रणाली</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ने</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सम्पूर्ण</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चिकित्सा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">क्षेत्र</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सफलतापूर्वक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अपनी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">एक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अलग</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मजबूत</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पहचान</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बना</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ली</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ये</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पद्धति</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पूर्णत</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सत्यता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आधारित</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बहुत</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अच्छे</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सफलता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अनुभव</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">करवाती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तथा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कुशल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पंजीकृत</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चिकित्सक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">से</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ईलाज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">करवाने</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मरीज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">को</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पूर्ण</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रूप</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">से</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जड़</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">से</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">से</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">स्थायी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">छुटकारा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मिल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चिकित्सा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्रणाली :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सस्ती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हानि</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रहित</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चिकित्सा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्रणाली</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जरूरतमंदो</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">गरीबों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">असहायों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लिए</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रामबाण</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">वरदान</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">साबित</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हुई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">विगत</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लगभग</span> 229 <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">वर्षों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">से</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ये</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सर्वत्र</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सफलता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पूर्वक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आधुनिक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">युग</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अपना</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्रचार</span>-<span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्रसार</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रही</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मगर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इसके</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इतर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इस</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पद्धति</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लिए</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मिथक</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भ्रांतियां</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बारे</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">विस्तार</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पूर्वक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तथ्यपरक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रूबरू</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">करवाया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> :- <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">विशेष</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">परिस्थितियों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आपातकाल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मरीज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दूसरी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पद्धतियों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">को</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उनकी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">औषधियों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">को</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अपना</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सकता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तदुपरांत</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पुनः</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथिक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चिकित्सा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आरम्भ</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सकता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कुछ</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">विशेष</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">किस्म</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मरीजों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दो</span>-<span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तीन</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पैथी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दवाईयां</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">एक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">साथ</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सकती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हैं।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सामान्यतः</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">केस</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ऐसा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">नहीं</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होता</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मरीज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बार</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पुराने</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रोगों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">साथ</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दूसरी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">विभिन्न</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चिकित्सा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पद्धतियों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">से</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">परेशान</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होकर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अतः</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कभी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारियों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">विशेषकर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">त्वचा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जनित</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारीयों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रोग</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लक्षण</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दब</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जातें</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हैं</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सुसुप्त</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">छिपी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हुई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अवस्था</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चले</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाते</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हैं</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ईलाज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दौरान</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बार</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दबे</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हुए</span>/<span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">छिपे</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हुए</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लक्षण</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पुनः</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अपने</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आप</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उभर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आतें</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हैं</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मगर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उनके</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पूर्णतया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">निकल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाने</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बाद</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथिक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इलाज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">से</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रोगी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पूर्णतया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ठीक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रोगानुसार :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मुख्य</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">परहेज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इसमें</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">का</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रोगानुसार</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बताया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ना</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">विशेष</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सम्पूर्ण</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चीजों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">का</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथिक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दवाईयां</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जीभ</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">द्वारा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अवशोशित</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इसलिए</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मुख्य</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">परहेज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सिर्फ</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ये</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कि</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">डोज</span>/<span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दवाई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सेवन</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">समय</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">से</span> 10 <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मिनट</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पूर्व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> 10 <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मिनट</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बाद</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जीभ</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">का</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">साफ</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होना</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अत्यावश्यक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इन</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">छोटी</span>-<span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">छोटी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">गोलियों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">शक्कर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मात्रा</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">काफी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कम</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अल्पतम</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बराबर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">फलस्वरूप</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कोई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">नुकसान</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">नहीं</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">फिर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">विशेष</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">परिस्थितियों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ऐसे</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मरीजों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">को</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दवाई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तरल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अवस्था</span>/ <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मात्र</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">द्रव</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">को</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पानी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मिलाकर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दिया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दवाईयां</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उदासीन</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">निष्क्रिय</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">एल्कोहल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अल्पमात्रा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">से</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बनायी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हैं</span>,<span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जिसमें</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">एल्कोहल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">का</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्रभाव</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">खत्म</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कि</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पूर्णतया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हानि</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रहित</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ये</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ही</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">एक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मात्र</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पद्धति</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जिसमें</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सभी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथिक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दवाईयों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">का</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्रयोग</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">परीक्षण</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">स्वस्थ</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मनुष्यों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">करके</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उनसे</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्राप्त</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लक्षणों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">को</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इस</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चिकित्सा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">का</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आधार</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बनाया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">परीक्षण</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आयु</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">वर्ग</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">नर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">नारी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">किया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ये</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पूर्णतया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्रमाणिक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दवाईयां</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">स्वस्थ्य</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मनुष्यों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्रमाणिक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उन</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सिद्ध</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हैं</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दवाईयों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">का</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्रमाणीकरण</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होने</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बाद</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ही</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उन्हें</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्रयोग</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लाया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ऐसा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">नहीं</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सभी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लक्षणों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">यदि</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सही</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पहचान</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ली</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाये</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">गोली</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">गोली</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तरह</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">काम</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">करती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इसमें</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मरीजों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">से</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्राप्त</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लक्षणों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आधार</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दवायी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बस</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लक्षण</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सही</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पहचान</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दवाई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">का</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सही</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चयन</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होना</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चाहिए।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अपातकालीन</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">परीस्थितियों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ज्यातर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारीयों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रोगी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथिक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चिकित्सक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पास</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पुरानी</span>/<span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">असाध्य</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारीयों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लंबे</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इतिहास</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">साथ</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उपचार</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लिए</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अतएव</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उसके</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इलाज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">काफी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अधिक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">समय</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लगता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारीयों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दूसरी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पैथी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दवाईयों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दुष्प्रभाव</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">को</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हटाना</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पड़ता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अतः</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">समय</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लगना</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">स्वभाविक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">त्वरित</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारियों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जैसे</span>- <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">खांसी</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सर्दी</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जुकाम</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बुखार</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">एलर्जी</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पेटदर्द</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सिरदर्द</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पित्ती</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">त्वचा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जनित</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारियां</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तुरंत</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">त्वरित</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">असर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दिखता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">गोलियां</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तरल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अवस्था</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">और</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दूसरी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अवस्थाओं</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मिलती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हैं</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कि</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कुछ</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">देखने</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">समान</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सकती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हैं</span>,<span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मगर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इस</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पद्धति</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">प्रत्येक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रोगी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लिए</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उसकी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दवाई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">का</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चयन</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उसके</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रोग</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आधार</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ना</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होकर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उसके</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लक्षणों</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">स्वभाव</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व्यक्तित्व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">आधार</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">किया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मरीज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">का</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व्यक्तित्व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अलग</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अतः</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">समान</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रोग</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">निदान</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होने</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">एक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">रोगी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दवाई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भिन्न</span>-<span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भिन्न</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हैं।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ट्रोमा</span>-<span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सर्जरी</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">एक्सीडेंट</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अपातकालीन</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">परीस्थितियों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">संदर्भ</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कोई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दूसरी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पद्धति</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सकता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ज्यादा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कारगर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मगर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">गंभीर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारीयों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ईलाज</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">काफी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अच्छा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">असर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">दिखाती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">यह</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">त्वचा</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">फेंफड़े</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जोड़ो</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पथरी</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अस्थमा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ऑटो</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इम्यून</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">डिसऑर्डर</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जैसी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारीयां</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तथा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इन</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जैसी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अन्य</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बीमारीयों</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">में</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">काफी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उपयोगी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सफल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सिद्ध</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हुई</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होम्योपैथी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">का</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सम्पूर्ण</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">कोर्स</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अंग्रेजी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">भाषा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">माध्यम</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">द्वारा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ही</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उत्तीर्ण</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">किया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाता</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span>, <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">इसके</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लिए</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">उपाधिधारी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तथा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">मंडल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">द्वारा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">पंजीकृत</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चिकित्सक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">होना</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जरूरी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है।</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ये</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">गोलियां</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">निष्क्रिय</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">निष्क्रिया</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">शील</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">एल्कोहल</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">द्वारा</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">बनायी</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">जाती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">है</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">फलस्वरूप</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">ये</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">एक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">त्वरित</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">चालक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">व</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">क्रियाशील</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">वाहक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">की</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">तरह</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">काम</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">करती</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हैं।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">-प्रो</span>. <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">राजीव</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">सक्सेना</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">यह</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">लेखक</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">के</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">अपने</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">विचार</span> <span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';">हैं।</span></strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>ओपिनियन</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/opinion/popular-misconceptions-and-real-facts-in-homeopathic-medical-system/article-149795</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/opinion/popular-misconceptions-and-real-facts-in-homeopathic-medical-system/article-149795</guid>
                <pubDate>Fri, 10 Apr 2026 10:24:52 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-04/1200-x-600-px%29-%282%296.png"                         length="1587694"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>एसएमएस हॉस्पिटल के क्लिनिकल हीमेटोलॉजी विभाग की बड़ी उपलब्धि : मल्टीपल मायलोमा मरीज का सफल ऑटोलॉगस बोन मैरो ट्रांसप्लांट, सुरक्षित और स्थिर अवस्था में डिस्चार्ज</title>
                                    <description><![CDATA[एसएमएस हॉस्पिटल के क्लिनिकल हीमेटोलॉजी विभाग ने बड़ी उपलब्धि हासिल करते हुए मल्टीपल मायलोमा और गंभीर सिलिकोसिस से पीड़ित 50 वर्षीय मरीज का उच्च जोखिम वाला ऑटोलॉगस बोन मैरो ट्रांसप्लांट सफलतापूर्वक। जटिल परिस्थितियों के बावजूद विशेषज्ञ टीम की निगरानी में उपचार सफल रहा।
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/major-achievement-of-clinical-hematology-department-of-sms-hospital-successful/article-149755"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2021-12/sms.jpg" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर। एसएमएस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हॉस्पिटल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">क्लिनिकल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हीमेटोलॉजी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">विभाग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">द्वारा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">महत्वपूर्ण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सीय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उपलब्धि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हासिल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">विभाग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मल्टीपल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मायलोमा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पीड़ित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 50 </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्षीय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पुरुष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मरीज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सफलतापूर्वक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डिस्चार्ज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">किया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जिनका</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उच्च</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जोखिम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">वाला</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ऑटोलॉगस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बोन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मैरो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्रांसप्लांट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> (BMT) </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">किया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">था।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मरीज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पहले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">न्यूमोकोनियोसिस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> (</span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सिलिकोसिस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">) </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जैसी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गंभीर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">फेफड़ों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बीमारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">थी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जिससे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उनकी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">फेफड़ों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्यक्षमता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">काफी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रभावित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">थी।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उन्नत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सिलिकोसिस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कारण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मरीज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">फेफड़ों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षमता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सीमित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">होने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">यह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्रांसप्लांट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">चुनौतीपूर्ण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">था।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">श्वसन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">संबंधी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जटिलताओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">संक्रमण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उच्च</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जोखिम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बावजूद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">विशेषज्ञ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सकों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">टीम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सावधानीपूर्वक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">योजना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बनाकर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उपचार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सफलतापूर्वक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अंजाम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">दिया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्रांसप्लांट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पूर्व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मरीज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">विस्तृत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तैयारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> (</span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">प्री</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">-</span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्रांसप्लांट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ऑप्टिमाइजेशन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">) </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तथा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उनकी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">स्थिति</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ध्यान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रखते</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हुए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">विशेष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रूप</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">संशोधित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कंडीशनिंग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रेजीमेन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अपनाया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्रांसप्लांट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">दौरान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मरीज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">निरंतर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">निगरानी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">संक्रमण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">नियंत्रण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कड़े</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रोटोकॉल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तथा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">विशेष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">श्वसन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सहयोग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रदान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">किया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सकारात्मक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रूप</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मरीज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सफल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एंग्राफ्टमेंट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हुआ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तथा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रक्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">संबंधी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पैरामीटर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">स्थिर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रूप</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बेहतर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हुए।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उपचार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">दौरान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मरीज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">श्वसन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">स्थिति</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">संतुलित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बनी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रही।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्तमान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मरीज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">स्थिर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अवस्था</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डिस्चार्ज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">किया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"> </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/major-achievement-of-clinical-hematology-department-of-sms-hospital-successful/article-149755</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/major-achievement-of-clinical-hematology-department-of-sms-hospital-successful/article-149755</guid>
                <pubDate>Thu, 09 Apr 2026 18:46:03 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2021-12/sms.jpg"                         length="123270"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>दुर्लभ सर्जरी का मामला : जयपुर की 65 वर्षीय संतोष मंगल को मिली नई जिंदगी, पिट्यूटरी ट्यूमर का सफल ऑपरेशन</title>
                                    <description><![CDATA[65 वर्षीय संतोष मंगल के मस्तिष्क में पिट्यूटरी ट्यूमर का सफल ऑपरेशन पिंक स्टार हॉस्पिटल में किया। डॉ. राजवेन्द्र सिंह चौधरी ने एंडोस्कोपिक सर्जरी से चार घंटे में ट्यूमर हटाया। ऑपरेशन के बाद मरीज की सेहत और आंखों की रोशनी में सुधार। 
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/rare-surgery-65-year-old-santosh-mangal-of-jaipur-gets/article-149766"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-04/1200-x-600-px)-(3)4.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर। </span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">65 </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्षीय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">संतोष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मंगल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">निवासी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पिछले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">काफी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">समय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लगातार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तेज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सिरदर्द</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आंखों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रोशनी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">होने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">समस्या</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">परेशान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">थी</span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">परिजनों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बड़े</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अस्पतालों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">इलाज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कराया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लेकिन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कोई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">खास</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">फायदा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">नहीं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हुआ।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आंखों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रोशनी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">धीरे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">-</span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">धीरे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">दिनों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">दिन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">होते</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">थी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">महिला</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मरीज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">संतोष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मंगल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पिंक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">स्टार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हॉस्पिटल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भर्ती</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">करवाया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जहां</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सीनियर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कंसल्टेंट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">न्यूरोसर्जन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">राजवेन्द्र</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सिंह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">चौधरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उनकी जांच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">करवायी</span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जांचो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">चला</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उनके</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मस्तिष्क</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पिट्यूटरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ग्रंथि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्यूमर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पाया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जिसके</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बाद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तुरंत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सर्जरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सलाह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">दी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गई।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">चौधरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बताया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आधुनिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तकनीक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एंडोस्कोपिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्रांसस्फेनॉइडल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सर्जरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जरिए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ऑपरेशन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">किया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">इस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">विधि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">नाक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रास्ते</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्यूमर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पहुंचकर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उसे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सावधानीपूर्वक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हटाया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जाता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">यह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सर्जरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">करीब</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 4 </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">घंटे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">चली</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">इस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सर्जरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">दौरान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉक्टरों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्यूमर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सफलतापूर्वक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">निकाल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">दिया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ऑपरेशन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बाद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उनकी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सेहत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लगातार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सुधार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सबसे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">राहत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बात</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">यह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उनकी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आंखों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रोशनी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सुधार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">देखा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">परिजनों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉक्टरों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अस्पताल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">टीम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आभार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जताते</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हुए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जहां</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जगह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">निराशा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मिली</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">वहीं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">यहां</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उन्हें</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उम्मीद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">नया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जीवन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मिला।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हॉस्पिटल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अधीक्षक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कंसलटेंट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">न्यूरो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सर्जन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अश्वनी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">शर्मा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कहना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अगर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">समय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रहते</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जांच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">इलाज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">हो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जाए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">तो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पिट्यूटरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्यूमर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जैसी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गंभीर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बीमारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">भी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सफल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उपचार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">संभव</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">इस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ऑपरेशन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ओटी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">इंचार्ज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">चरण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सिंह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ओटी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">टीम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सहयोग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रहा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">।</span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/rare-surgery-65-year-old-santosh-mangal-of-jaipur-gets/article-149766</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/rare-surgery-65-year-old-santosh-mangal-of-jaipur-gets/article-149766</guid>
                <pubDate>Thu, 09 Apr 2026 18:13:40 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-04/1200-x-600-px%29-%283%294.png"                         length="1122212"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>मातृ-शिशु स्वास्थ्य दिवस पर टीकाकरण सत्र आयोजित : गर्भवती महिलाओं को उपचार, पोषण और मौसमी बीमारियों से बचाव की जानकारी</title>
                                    <description><![CDATA[मातृ, शिशु स्वास्थ्य एवं पोषण दिवस पर जिलेभर के स्वास्थ्य केंद्रों पर टीकाकरण सत्र आयोजित। गर्भवती महिलाओं और बच्चों को टीके लगाए गए तथा एनीमिया उपचार के लिए फेरिक कार्बोक्सी माल्टोज इंजेक्शन दिए। साथ ही पोषण, खानपान और मौसमी बीमारियों से बचाव को लेकर जागरूकता।
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/vaccination-session-organized-on-mother-child-health-day-information-about-treatment/article-149669"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-04/1200-x-600-px)3.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर</span>। मातृ<span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">शिशु</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पोषण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">दिवस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जिले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">संस्थानों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">टीकाकरण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सत्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आयोजन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">किया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">इसमे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गर्भवती</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">महिलाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बच्चों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">टीके</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लगाए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गए।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मुख्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">अधिकारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">द्वितीय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मनीष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मित्तल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बताया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जिले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">प्राथमिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">केंद्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">शहरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">प्राथमिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">केंद्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आंगनवाड़ी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">केंद्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सामुदायिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">केंद्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गुरुवार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एमसीएचएन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">टीकाकरण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सत्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आयोजन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गर्भवती</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">महिलाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बच्चों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">टीके</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लगाए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गए।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">साथ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एनीमिया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उपचार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लिए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गर्भवती</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">धात्री</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">महिलाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">फेरिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्बोक्सी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">माल्टोज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">इंजेक्शन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लगाए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गए।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आरसीएचओ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">द्वितीय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रमिला</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मीणा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बताया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मातृ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">शिशु</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पोषण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">दिवस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">आयोजित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सत्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गर्भवती</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">महिलाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">परिजनों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पर्याप्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">उचित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पोषण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">विषय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जानकारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">दी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">नियमित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रूप</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">पोषणयुक्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">खानपान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">लेने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रति</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जागरूक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">किया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">साथ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मौसमी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बीमारियों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">रोकथाम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बारे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">बताया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">टीकाकरण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">सत्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">जिला</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">ब्लॉक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">स्तर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रभावी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">मॉनिटरिंग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">गई।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:'Nirmala UI', 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p> </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/vaccination-session-organized-on-mother-child-health-day-information-about-treatment/article-149669</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/vaccination-session-organized-on-mother-child-health-day-information-about-treatment/article-149669</guid>
                <pubDate>Thu, 09 Apr 2026 12:31:29 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-04/1200-x-600-px%293.png"                         length="988658"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>विश्व स्वास्थ्य दिवस पर आयुष क्षेत्र के उत्कृष्ट प्रतिभाओं का सम्मान : उपमुख्यमंत्री प्रेम चंद बैरवा ने किया शुभारंभ, विशेषज्ञ और चिकित्सकों ने लिया भाग</title>
                                    <description><![CDATA[विश्व स्वास्थ्य दिवस के अवसर पर राष्ट्रीय आयुर्वेद संस्थान में आरोहण-आयुर्वेद अधिवेशन एवं सम्मान समारोह-2026 आयोजित। उपमुख्यमंत्री प्रेम चंद बैरवा ने संस्थान का निरीक्षण और कार्यक्रम का शुभारंभ। देशभर के विशेषज्ञ, चिकित्सक और शोधकर्ता शामिल। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/honoring-the-outstanding-talents-of-ayush-sector-on-world-health/article-149463"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-04/122200-x-60-px)-(4)10.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। विश्व स्वास्थ्य दिवस के अवसर पर राष्ट्रीय आयुर्वेद संस्थान, जयपुर में आरोहण – आयुर्वेद अधिवेशन एवं सम्मान समारोह-2026 का आयोजन जोरावर सिंह गेट स्थित संस्थान परिसर में मंगलवार को किया गया। कार्यक्रम में देशभर से आए विशिष्ट अतिथियों, विशेषज्ञों, चिकित्सकों, शोधकर्ताओं, उद्यमियों एवं आयुष क्षेत्र से जुड़े प्रतिनिधियों ने भाग लिया। कार्यक्रम से पूर्व राजस्थान सरकार के उपमुख्यमंत्री प्रेम चंद बैरवा ने संस्थान के अस्पताल, ओपीडी एवं कैंटीन का निरीक्षण किया तथा आमजन एवं रोगियों को प्रदान की जा रही स्वास्थ्य सुविधाओं की सराहना की।</p>
<p>इस अवसर पर यह भी उल्लेखनीय रहा कि राष्ट्रीय आयुर्वेद संस्थान को मानद विश्वविद्यालय का दर्जा स्थायी रूप से प्रदान किया गया है, जिससे संस्थान की शैक्षणिक एवं शोध गतिविधियों को और अधिक सुदृढ़ता मिलेगी। कार्यक्रम का शुभारंभ मुख्य अतिथि उपमुख्यमंत्री प्रेम चंद बैरवा, विशिष्ट अतिथि बालमुकुंदाचार्य विधायक, हवामहल विधानसभा क्षेत्र एवं संस्थान के कुलपति प्रो. संजीव शर्मा द्वारा किया गया।</p>
<p> </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/honoring-the-outstanding-talents-of-ayush-sector-on-world-health/article-149463</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/honoring-the-outstanding-talents-of-ayush-sector-on-world-health/article-149463</guid>
                <pubDate>Tue, 07 Apr 2026 18:15:00 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-04/122200-x-60-px%29-%284%2910.png"                         length="998598"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>सार्वभौमिक स्वास्थ्य की दिशा में राजस्थान का समग्र संकल्प</title>
                                    <description><![CDATA[विश्वभर में हर वर्ष 7 अप्रैल को विश्व स्वास्थ्य दिवस मनाया जाता है। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/opinion/rajasthans-overall-commitment-towards-universal-health/article-149374"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-04/122200-x-60-px)-(7)3.png" alt=""></a><br /><p>विश्वभर में हर वर्ष 7 अप्रैल को विश्व स्वास्थ्य दिवस मनाया जाता है। यह दिन हमें याद दिलाता है कि स्वास्थ्य मात्र व्यक्तिगत विषय नहीं, बल्कि सामाजिक, आर्थिक और नीतिगत प्राथमिकताओं का केंद्र है। विश्व स्वास्थ्य संगठन द्वारा निर्धारित इस वर्ष की थीम सार्वभौमिक स्वास्थ्य कवरेज के लिए वैश्विक कार्रवाई आज के समय की सबसे महत्वपूर्ण आवश्यकता है। यह थीम हमें एक ऐसी व्यवस्था विकसित करने के लिए प्रेरित करती है, जहां प्रत्येक नागरिक को बिना आर्थिक बोझ के गुणवत्तापूर्ण स्वास्थ्य सेवाएं सुलभ हों। राजस्थान जैसे विशाल, भौगोलिक रूप से विविध और सामाजिक रूप से बहुस्तरीय राज्य में सार्वभौमिक स्वास्थ्य कवरेज सुनिश्चित करना एक चुनौतीपूर्ण, लेकिन संभव लक्ष्य है। मुख्यमंत्री भजन लाल शर्मा के नेतृत्व में हमारी सरकार ने इस दिशा में स्वास्थ्य को केवल चिकित्सा सेवाओं तक सीमित न रखकर उसे जीवनशैली, पर्यावरण, ऊर्जा, पोषण और सामाजिक सुरक्षा से जोड़ते हुए एक समग्र दृष्टिकोण अपनाया है। सार्वभौमिक स्वास्थ्य की अवधारणा के अनुसार स्वास्थ्य सेवाएं केवल अस्पतालों और दवाइयों तक सीमित नहीं होनी चाहिए। स्वच्छ जल, पोषणयुक्त आहार, सुरक्षित कार्य वातावरण और प्रदूषण मुक्त जीवन से ही पूर्णतः स्वस्थ रहा जा सकती है।</p>
<p><strong>स्वास्थ्य सेवाओं का विस्तार :</strong></p>
<p>मुख्यमंत्री भजन लाल शर्मा के नेतृत्व में राज्य ने स्वास्थ्य सेवाओं के विस्तार के साथ-साथ उन आधारभूत कारकों पर भी विशेष ध्यान दिया है, जो सीधे तौर पर जनस्वास्थ्य को प्रभावित करते हैं। ग्रामीण क्षेत्रों में किसानों को दिन में बिजली उपलब्ध कराने की पहल इसी सोच का उत्कृष्ट उदाहरण है। पूर्व में किसानों को रात्रि के समय सिंचाई करने के लिए बाध्य होना पड़ता था। अंधेरे में खेतों में काम करना, जहरीले जीवों का खतरा, अत्यधिक ठंड या वर्षा के बीच कार्य उनके शारीरिक और मानसिक स्वास्थ्य के लिए हानिकारक थीं। अब 24 जिलों में दिन के समय बिजली उपलब्ध कराए जाने से न केवल कृषि उत्पादन में सुधार हुआ है, बल्कि किसानों की जीवन गुणवत्ता और स्वास्थ्य में भी सकारात्मक परिवर्तन आया है। वर्ष 2027 तक सभी जिलों में इस सुविधा का विस्तार किया जाना प्रस्तावित है। स्वास्थ्य की बात करते समय स्थानीय परिस्थितियों और जीवन की गुणवत्ता को भी उतना ही महत्व देना होगा। सुरक्षित कार्य वातावरण स्वयं में एक महत्वपूर्ण स्वास्थ्य सेवा है। स्वच्छ और सतत ऊर्जा की दिशा में राजस्थान का बढ़ता कदम भी स्वास्थ्य सुरक्षा से गहराई से जुड़ा हुआ है।</p>
<p><strong>राज्य में सौर ऊर्जा उत्पादन :</strong></p>
<p>प्रधानमंत्री कुसुम योजना के माध्यम से राज्य में सौर ऊर्जा उत्पादन में उल्लेखनीय वृद्धि हुई है। लगभग 1961 मेगावाट क्षमता के सौर संयंत्र स्थापित किए जा चुके हैं, जिससे राजस्थान देश में हरित ऊर्जा के क्षेत्र में अग्रणी बनकर उभरा है। इसका सीधा प्रभाव पर्यावरणीय स्वास्थ्य पर पड़ रहा है। थर्मल ऊर्जा पर निर्भरता कम होने से वायु प्रदूषण में कमी आई है, जिससे श्वसन संबंधी रोगों के जोखिम में गिरावट आई है। कार्बन उत्सर्जन में कमी जलवायु परिवर्तन के प्रभावों को नियंत्रित करने में सहायक है, जो भविष्य में स्वास्थ्य संकटों को कम करने की दिशा में एक महत्वपूर्ण कदम है। इस प्रकार, ऊर्जा क्षेत्र में सुधार भी स्वास्थ्य सुरक्षा का एक सशक्त माध्यम बन गया है। सार्वभौमिक स्वास्थ्य कवरेज की दिशा में हमारी सरकार ने चिकित्सा सेवाओं को सुलभ, सस्ती और प्रभावी बनाने के लिए कई महत्वपूर्ण कदम उठाए हैं। निःशुल्क दवा और जांच योजनाओं के माध्यम से आमजन को आर्थिक राहत प्रदान की गई है। स्वास्थ्य बीमा योजनाओं के विस्तार से गंभीर बीमारियों के उपचार का बोझ कम हुआ है। डिजिटल स्वास्थ्य सेवाओं के माध्यम से दूरस्थ क्षेत्रों में भी चिकित्सा सुविधाओं की पहुंच सुनिश्चित की जा रही है।</p>
<p><strong>सार्वभौमिक स्वास्थ्य कवरेज :</strong></p>
<p>मातृ एवं शिशु स्वास्थ्य के क्षेत्र में भी उल्लेखनीय सुधार हुए हैं। संस्थागत प्रसव को बढ़ावा, पोषण कार्यक्रमों का विस्तार और टीकाकरण अभियान की सुदृढ़ व्यवस्था ने मातृ एवं शिशु मृत्यु दर में कमी लाने में महत्वपूर्ण भूमिका निभाई है। स्वास्थ्य केवल सरकारी योजनाओं से ही सुनिश्चित नहीं किया जा सकता। इसके लिए जनभागीदारी और जागरूकता भी उतनी ही आवश्यक है। स्वस्थ जीवनशैली अपनाना प्रत्येक व्यक्ति की जिम्मेदारी है। संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, योग, स्वच्छता और मानसिक संतुलन अच्छे स्वास्थ्य के आधार हैं।</p>
<p>राजस्थान में आयुष पद्धतियों योग, आयुर्वेद और प्राकृतिक चिकित्सा को भी बढ़ावा दिया जा रहा है। इससे आमजन की दवाइयों पर निर्भरता कम होगी और प्राकृतिक व संतुलित जीवनशैली अपनाने के लिए प्रेरित होंगे। यह दृष्टिकोण रोगों की रोकथाम में भी अत्यंत प्रभावी है। सार्वभौमिक स्वास्थ्य कवरेज का एक महत्वपूर्ण पहलू आर्थिक और सामाजिक सुरक्षा भी है। आर्थिक रूप से सक्षम व्यक्ति अपने स्वास्थ्य पर बेहतर ध्यान दे पाता है।</p>
<p><strong>रोजगार के अवसर बढ़ाना :</strong></p>
<p>किसानों को ऊर्जा के माध्यम से सशक्त बनाना, ग्रामीण क्षेत्रों में रोजगार के अवसर बढ़ाना और जीवन स्तर में सुधार करना अप्रत्यक्ष रूप से स्वास्थ्य को सुदृढ़ करते हैं। विश्व स्वास्थ्य संगठन की परिभाषा के अनुसार स्वास्थ्य मात्र बीमारी का अभाव नहीं, बल्कि एक समग्र शारीरिक, मानसिक और सामाजिक कल्याण की अवस्था है। इसी सिद्धांत को आधार बनाकर राज्य सरकार स्वास्थ्य सेवाओं के साथ-साथ जीवन की गुणवत्ता को बेहतर बनाने की दिशा में निरंतर कार्य कर रहे हैं। मुख्यमंत्री भजन लाल शर्मा का लक्ष्य एक ऐसे राजस्थान का निर्माण करना है, जहां प्रत्येक नागरिक स्वस्थ, सुरक्षित और सशक्त हो। जहां किसान उजाले में आत्मविश्वास के साथ कार्य करे, जहां स्वच्छ ऊर्जा से पर्यावरण सुरक्षित हो और जहां स्वास्थ्य सेवाएं हर व्यक्ति तक समान रूप से पहुंचें। इसी समग्र दृष्टिकोण के साथ राजस्थान सबके लिए स्वास्थ्य के लक्ष्य की ओर दृढ़ संकल्प के साथ आगे बढ़ रहा है।</p>
<p><strong>-गजेंद्र सिंह खींवसर</strong><br /><strong>स्वास्थ्य मंत्री, राजस्थान</strong><br /><strong>(यह लेखक के अपने विचार हैं) </strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>ओपिनियन</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/opinion/rajasthans-overall-commitment-towards-universal-health/article-149374</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/opinion/rajasthans-overall-commitment-towards-universal-health/article-149374</guid>
                <pubDate>Tue, 07 Apr 2026 11:53:20 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-04/122200-x-60-px%29-%287%293.png"                         length="615934"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>3डी प्रिंटिंग तकनीक से जटिल हिप रिप्लेसमेंट सर्जरी : सामान्य सर्जरी से कहीं अधिक चुनौतीपूर्ण था केस, अपनी जगह से खिसक गया था कृत्रिम कप </title>
                                    <description><![CDATA[सीके बिरला हॉस्पिटल में डॉक्टर ललित मोदी और उनकी टीम ने जटिल रिवीजन हिप रिप्लेसमेंट सर्जरी सफलतापूर्वक। 65 वर्षीय महिला का पहले इंप्लांट फेल हो गया था। 3D प्रिंटिंग और कस्टमाइज्ड इंप्लांट की मदद से सर्जरी की। चुनौतीपूर्ण केस में सटीक योजना से मरीज को नई उम्मीद।
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/complex-hip-replacement-surgery-patient-gets-new-life-with-3d/article-149118"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-04/122200-x-60-px)-(6)1.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। चिकित्सा जगत में नित नई तकनीकों के समावेश ने अब उन मामलों को भी संभव बना दिया है, जिन्हें पहले अत्यधिक जोखिम भरा माना जाता था। ऐसा ही एक मामला सीके बिरला हॉस्पिटल्स, जयपुर में सामने आया, जहाँ सीनियर जॉइंट रिप्लेसमेंट सर्जन डॉ. ललित मोदी और उनकी टीम ने एक बेहद जटिल 'रिवीजन हिप रिप्लेसमेंट' सर्जरी को सफलतापूर्वक अंजाम दिया।</p>
<p><strong>क्या था मामला? </strong></p>
<p>65 वर्षीय महिला संगीता (परिवर्तित नाम) का करीब एक साल पहले किसी अन्य अस्पताल में हिप रिप्लेसमेंट हुआ था, लेकिन कूल्हे की हड्डी (एसीटैबुलम) के कमजोर होने और बनावट में खराबी (डिफॉर्मिटी) के कारण सर्जरी के कुछ ही हफ्तों बाद इंप्लांट फेल हो गया। स्थिति इतनी गंभीर थी कि कृत्रिम कप अपनी जगह से खिसक कर पेल्विस के अंदरूनी हिस्से में धंस गया था। इस कारण मरीज पिछले एक साल से चलने-फिरने में पूरी तरह असमर्थ थी। 3D प्रिंटिंग और कस्टमाइज्ड इंप्लांट का कमाल- डॉ. ललित मोदी ने बताया कि यह केस सामान्य सर्जरी से कहीं अधिक चुनौतीपूर्ण था। डॉ. ललित ने बताया कि सबसे बड़ा जोखिम कप निकालते समय आसपास की रक्त वाहिकाओं को चोट पहुँचने का था। इसके लिए हमने सीटी एंजियोग्राफी के जरिए बारीकी से प्लानिंग की। चूँकि हड्डी में बड़ा डिफेक्ट था, इसलिए सामान्य इंप्लांट काम नहीं कर सकता था। हमने मरीज के सीटी स्कैन के आधार पर 3डी प्रिंटिंग तकनीक से एक कस्टमाइज्ड इंप्लांट तैयार करवाया, जिसे विशेष रूप से मरीज की जरूरत के अनुसार डिजाइन किया गया है।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/complex-hip-replacement-surgery-patient-gets-new-life-with-3d/article-149118</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/complex-hip-replacement-surgery-patient-gets-new-life-with-3d/article-149118</guid>
                <pubDate>Sat, 04 Apr 2026 18:49:35 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-04/122200-x-60-px%29-%286%291.png"                         length="936899"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>2050 तक आलसी हो जाएंगे भारतीय : गर्मी से बढ़ेगा हार्ट अटैक-डायबिटीज का जोखिम, लैंसेट रिपोर्ट में 156 देशों के डेटा का एनालेसिस</title>
                                    <description><![CDATA[बढ़ते तापमान से 2050 तक करोड़ों लोग शारीरिक रूप से निष्क्रिय हो सकते। 27.8°C से ऊपर तापमान पर फिजिकल एक्टिविटी घटती। भारत में यह खतरा अधिक, जहां गर्मी और उमस के कारण लोग बाहर निकलना कम करेंगे, जिससे लाइफस्टाइल बीमारियों का जोखिम बढ़ेगा।
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/bharat/indians-will-become-lazy-by-2050-risk-of-heart-attack/article-147287"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-03/1200-x-60-px)-(9)4.png" alt=""></a><br /><p>नई दिल्ली। आपने नोटिस किया होगा जब हम छोटे हुआ करते थे, तब इतनी गर्मी नहीं पड़ती थी जितनी आज पड़ती है। पहले के समय में हर मौसम लगभग 4 महीने का होता था, लेकिन आज के समय में 12 महीने में अधिकतर महीने में गर्मी महसूस की जाती है। ऐसे में दुनियाभर में पैर पसारता जलवायु परिवर्तन अब सीधे आपकी सेहत और रोजमर्रा की फिजिकल एक्टिविटी पर असर डाल रहा है।</p>
<p>हाल ही में द लैंसेट ग्लोबल हेल्थ जर्नल में पब्लिश हुई स्टडी में बताया गया है कि 2050 तक लगातार तापमान बढ़ने से करोड़ों लोग फिजिकली रूप से एक्टिव नहीं रहेंगे। वहीं ये स्थिति भारत जैसे गर्म देशों के लिए और भी खतरनाक साबित हो सकती है क्योंकि यहां गर्मी का असर ग्लोबल एवरेज से कहीं अधिक होने का अनुमान है।</p>
<p><strong>क्या कहती है लैंसेट की रिपोर्ट ?</strong></p>
<p>लैंसेट रिपोर्ट में 156 देशों के डेटा का एनालेसिस किया गया जिसमें बताया गया है कि यदि किसी महीने का औसत तापमान 27.8 डिग्री सेल्सियस से ऊपर जाता है तो लोगों की फिजिकल एक्टिविटी में गिरावट आने लगती है। भारत में यह स्थिति और गंभीर हो सकती है। अनुमान है कि 2050 तक भारत में फिजिकल एनेक्टिविटी में करीब 2 प्रतिशत की बढ़ोतरी होगी। इसका मतलब है कि लोग गर्मी के डर से बाहर निकलना, टहलना या एक्सरसाइज करना कम कर देंगे जो सीधे तौर पर लाइफस्टाइल से जुड़ी बीमारियों का जोखिम बढ़ा देगा।</p>
<p><strong>भारत में अधिक जोखिम क्यों ?</strong></p>
<p>भारत जैसे विकासशील और गर्म देशों में संसाधन सीमित हैं। एक्सपर्ट्स का कहना है कि बढ़ती गर्मी और ह्यूमिडिटी (उमस) के कारण दिन के समय बाहर निकलना लगभग असंभव होता जा रहा है। ऐसे में जो लोग सुबह या शाम को पार्क में टहलते थे, रनिंग करते थे, साइकिल चलाते थे या कोई भी फिजिकल एक्टिविटी के लिए घर से निकलते थे, उनके लिए ऑपशंस कम होते जा रहे हैं। वहीं शहरों में बढ़ते कंक्रीट के इस्तेमाल और कम होते जंगल-पेड़ों ने इस स्थिति को और अधिक बिगाड़ दिया है।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>भारत</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/bharat/indians-will-become-lazy-by-2050-risk-of-heart-attack/article-147287</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/bharat/indians-will-become-lazy-by-2050-risk-of-heart-attack/article-147287</guid>
                <pubDate>Sat, 21 Mar 2026 14:31:53 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-03/1200-x-60-px%29-%289%294.png"                         length="990874"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>ऑल इंडिया ऑप्थल्मोलॉजिकल सोसाइटी की इंटरनेशनल कॉन्फ्रेंस आयोजित, जीन थैरेपी से आंखों की जन्मजात बीमारियों का इलाज संभव</title>
                                    <description><![CDATA[एआईओसी-2026 कॉन्फ्रेंस में विशेषज्ञों ने बताया कि जीन थैरेपी से रेटिनाइटिस पिगमेंटोसा जैसी आनुवंशिक आंखों की बीमारियों का इलाज संभव। जेईसीसी में चार दिवसीय सम्मेलन के दूसरे दिन 80 से अधिक वैज्ञानिक सत्र। विशेषज्ञों ने मोतियाबिंद सर्जरी में फेम्टोसेकंड लेजर तकनीक को अधिक सटीक और सुरक्षित।
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/international-conference-of-all-india-ophthalmological-society-organized-treatment-of/article-146442"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-03/1200-x-60-px)-(1)15.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। कुछ आंखों की बीमारियां ऐसी होती हैं, जो माता-पिता से बच्चों में जीन के माध्यम से पहुंचती हैं। रेटिनाइटिस पिगमेंटोसा जैसी बीमारियों में रेटिना की कोशिकाएं धीरे-धीरे खराब हो जाती हैं और व्यक्ति की दृष्टि कम होती चली जाती है।</p>
<p>अब जीन थैरेपी से इनका कारगर इलाज संभव है। जेईसीसी में आयोजित चार दिवसीय इंटरनेशनल कॉन्फ्रेंस एआईओसी-2026 के दूसरे दिन एक्सपर्ट्स ने इलाज की नवीनतम तकनीकों के बारे में बताया। कॉन्फ्रेंस के ऑर्गनाइजिंग सेक्रेट्री डॉ. मुकेश शर्मा ने जानकारी दी कि ऑल इंडिया ऑप्थल्मोलॉजिकल सोसाइटी की ओर से आयोजित इस कॉन्फ्रेंस के दूसरे दिन ऑप्थॉल्मोलॉजी क्विज में विजेताओं को नगद पुरस्कार से सम्मानित किया गया। इसके अलावा 80 से अधिक साइंटिफिक सेशन आयोजित हुए, जिसमें डॉक्टर्स ने अपने रिसर्च और जटिल केसों के बारे में बताया। ऑर्गनाइजिंग चेयरमैन डॉ. वीरेंद्र अग्रवाल ने बताया कि दूसरे कई विषयों पर पैनल डिस्कशन हुए।</p>
<p><strong>फेम्टोसेकंड लेजर से मोतियाबिंद की अधिक सटीक सर्जरी :</strong></p>
<p>डॉ. नम्रता शर्मा ने बताया कि मोतियाबिंद के ऑपरेशन में अब फेम्टोसेकंड लेजर तकनीक का उपयोग होने लगा है। इसमें सर्जरी के कुछ महत्वपूर्ण चरण बहुत तेज और सटीक लेजर किरणों की मदद से किए जाते हैं।</p>
<p><strong>जीन थेरेपी से अंधेपन का इलाज :</strong></p>
<p>प्रसिद्ध नेत्र रोग विशेषज्ञ डॉ. जीवन सिंह तितियाल ने बताया कि भारत में रेटिनाइटिस पिगमेंटोसाश यानी आरपी की दर वैश्विक औसत से काफी अधिक है। आरपीई 65 जीन के कारण होने वाली बीमारी में जीन थैरेपी कारगर है। जीन थेरेपी में वैज्ञानिक खराब जीन की जगह सही जीन को आंख की कोशिकाओं तक पहुंचाते हैं। इसके लिए विशेष प्रकार के वायरस का उपयोग किया जाता है जो केवल जीन को कोशिका तक पहुंचाने का काम करता है। सही जीन मिलने पर कुछ कोशिकाएं फिर से काम करना शुरू कर देती हैं और मरीजों की दृष्टि में सुधार हो सकता है। </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/international-conference-of-all-india-ophthalmological-society-organized-treatment-of/article-146442</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/international-conference-of-all-india-ophthalmological-society-organized-treatment-of/article-146442</guid>
                <pubDate>Sat, 14 Mar 2026 11:41:31 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-03/1200-x-60-px%29-%281%2915.png"                         length="957322"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        