<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://dainiknavajyoti.com/%C2%A0/tag-56450" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>Dainik Navajyoti Rising Rajasthan RSS Feed Generator</generator>
                <title> monsoon - Dainik Navajyoti Rising Rajasthan</title>
                <link>https://dainiknavajyoti.com/tag/56450/rss</link>
                <description> monsoon RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>राजस्थान के बांधों में जलभराव 45.58% पहुंचा, बीसलपुर 67% से अधिक भरा</title>
                                    <description><![CDATA[मानसून की सक्रियता के बीच राजस्थान के 693 बांधों में कुल क्षमता का 45.58 प्रतिशत पानी संग्रहित। जल संसाधन विभाग के अनुसार, 7 बांध पूरी तरह भर चुके, 404 आंशिक और 282 खाली। बीसलपुर 67.38 प्रतिशत तथा मोरेल बांध 100 प्रतिशत क्षमता तक भर चुका। 
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/waterlogging-in-dams-of-rajasthan-reaches-4558-bisalpur-filled-with/article-159964"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-07/bisalpur-dam1.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रदेश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मानसून</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सक्रियता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बीच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राजस्थान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बांधों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संग्रहण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्थिति</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सुधार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हुआ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संसाधन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विभाग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रिपोर्ट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अनुसार,</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राज्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 693 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बड़े</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मध्यम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">छोटे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बांधों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कुल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 13,029.09 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मिलियन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">घन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मीटर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षमता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मुकाबले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 5,938.80 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मिलियन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">घन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मीटर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पानी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संग्रहित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कुल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षमता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 45.58 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रतिशत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हालांकि,</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">यह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पिछले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्ष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">समान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अवधि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 61.93 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रतिशत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जलभराव</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पिछले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 24 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">घंटे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बांधों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भंडारण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 10.02 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मिलियन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">घन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मीटर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कमी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दर्ज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रिपोर्ट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अनुसार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रदेश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 693 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बांधों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 7 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बांध</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पूरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तरह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चुके</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हैं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जबकि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 404 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बांध</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आंशिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रूप</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भरे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हैं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 282 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बांध</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खाली</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हैं।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रमुख</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बांधों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बीसलपुर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बांध</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 67.38 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रतिशत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राणा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रताप</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सागर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 66.68 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रतिशत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">माही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बजाज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सागर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 46.29 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रतिशत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाखम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बांध</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 45.89 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रतिशत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षमता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भरे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हुए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हैं।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वहीं,</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मोरेल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बांध</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अपनी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 100 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रतिशत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षमता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">भर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चुका</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जोनवार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्थिति</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कोटा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षेत्र</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 56.32 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रतिशत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जलभराव</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">साथ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सबसे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आगे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जबकि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जोधपुर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जोन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">केवल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 17.89 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रतिशत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पानी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दर्ज</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/waterlogging-in-dams-of-rajasthan-reaches-4558-bisalpur-filled-with/article-159964</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/waterlogging-in-dams-of-rajasthan-reaches-4558-bisalpur-filled-with/article-159964</guid>
                <pubDate>Wed, 15 Jul 2026 17:19:21 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-07/bisalpur-dam1.png"                         length="1232096"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>प्रदेश में मानसून की एंट्री की तारीख नहीं, जुलाई और अगस्त की बारिश तय करती है पूरा सीजन</title>
                                    <description><![CDATA[मानसून इस बार सुस्त गति से आगे बढ़ रहा और अगले सप्ताह तक पहुंचने की संभावना। मौसम विभाग ने सामान्य से करीब 10% कम बारिश का अनुमान जताया। पिछले 30 वर्षों के आंकड़े बताते हैं कि देरी या जल्दी आने से बारिश तय नहीं होती। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/it-is-not-the-date-of-entry-of-monsoon-in/article-158213"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-06/12200-x-600-px)-(1).png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर। राजस्थान में इस बार मानसून की चाल सुस्त है। मौसम विभाग के अनुसार, प्रदेश में 25 जून को मानसून की एंट्री होती है, लेकिन इस बार अगले सप्ताह तक मानसून के प्रदेश में प्रवेश करने की संभावना है। साथ ही सामान्य से करीब 10 प्रतिशत कम बारिश का अनुमान भी जताया गया है। हालांकि पिछले 30 वर्षों यानी 1996-2025 के आंकड़ों का विश्लेषण बताता है कि मानसून का देर से पहुंचना हमेशा कम बारिश का संकेत नहीं होता। कई बार देर से आया मानसून रिकॉर्ड तोड़ बारिश देकर गया, जबकि समय से पहले पहुंचने पर भी सूखे जैसे हालात बने।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तय तारीख पर सिर्फ दो बार पहुंचा मानसून : </span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पिछले तीन दशक में मानसून केवल दो बार तय समय यानी 25 जून के आसपास राजस्थान पहुंचा। इस दौरान 15 बार समय से पहले और 13 बार देरी से मानसून ने दस्तक दी। सबसे खास बात यह रही कि तय समय पर पहुंचे दोनों मानसून 2023 और 2024 में सामान्य से ज्यादा बारिश देकर गए। वहीं देरी से आए 13 मानसून में से 7 ने सामान्य से अधिक वर्षा दर्ज कराई।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">8 दिन लेट आया, फिर भी बरसा रिकॉर्ड :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">साल 2012 में मानसून सबसे ज्यादा 8 दिन की देरी से पहुंचा। शुरुआत में चिंता बढ़ी लेकिन अगस्त की तेज बारिश ने पूरे सीजन की भरपाई कर दी और सामान्य से 11 प्रतिशत अधिक बारिश दर्ज हुई। वहीं 2019 में मानसून 7 दिन देरी से आया लेकिन प्रदेश में 550 मिमी से ज्यादा बारिश हुई, जो तीन दशक का रिकॉर्ड थी। मानसून ने पहले ही दिन राजस्थान के आधे से ज्यादा हिस्से को कवर कर लिया। वर्ष 2014 में भी 7 दिन की देरी रही लेकिन बारिश लगभग सामान्य रही।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">5 दिन तक की देरी में आधे साल ज्यादा, आधे साल कम बरसा :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">30 साल में 10 बार मानसून 1 से 5 दिन की देरी से पहुंचा। इनमें 5 बार सामान्य से अधिक और 5 बार सामान्य से कम बारिश हुई। हालांकि 2002 और 2009 में 4-4 दिन की देरी के साथ सूखे जैसे हालात बने। वहीं 2006 में केवल 2 दिन की देरी के बावजूद बाड़मेर में बाढ़ आ गई।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जल्दी आया मानसून भी हर बार मेहरबान नहीं रहा :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आम धारणा है कि जल्दी आने वाला मानसून ज्यादा बरसता है, लेकिन रिकॉर्ड इससे अलग कहानी कहते हैं। वर्ष 1999 में मानसून एक दिन पहले आया लेकिन 25 प्रतिशत कम बारिश हुई। वर्ष 2004 में तीन दिन पहले पहुंचने के बावजूद 22 प्रतिशत कम वर्षा हुई। वहीं 2025 में मानसून 7 दिन पहले पहुंचा और 64 प्रतिशत अधिक बारिश के साथ 108 साल का रिकॉर्ड तोड़ दिया। साथ ही 2021 में भी 7 दिन पहले एंट्री हुई और 17 प्रतिशत अधिक बारिश दर्ज की गई।</span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/it-is-not-the-date-of-entry-of-monsoon-in/article-158213</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/it-is-not-the-date-of-entry-of-monsoon-in/article-158213</guid>
                <pubDate>Sat, 27 Jun 2026 14:02:30 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-06/12200-x-600-px%29-%281%29.png"                         length="1637653"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>मानसून और जल संरक्षण का संकल्प</title>
                                    <description><![CDATA[भारत में मानसून का आगमन हमेशा आशा, उत्साह और नवजीवन का संदेश लेकर आता है। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/opinion/monsoon-and-water-conservation-resolution/article-158187"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-06/1200-x-600-px)-(2)15.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आगमन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हमेशा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आशा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्साह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नवजीवन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संदेश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तपती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">धरती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शीतलता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">खेतों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हरियाली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चादर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बिछने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>,<span style="font-family:Mangal, serif;">नदियां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जलाशय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भरने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तथा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करोड़ों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोगों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उम्मीदें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जन्म</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारतीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संस्कृति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्राकृतिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घटना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रकृति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आशीर्वाद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देखा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वागत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फिर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हमारे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">द्वार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दस्तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">तब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इंतजार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनमोल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संपदा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वागत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवसर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्ष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आवश्यकताओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">रेन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाटर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हार्वेस्टिंग :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सौभाग्यशाली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देशों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शामिल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जहां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विशाल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मात्रा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हमारे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्राकृतिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूंजी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यदि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उचित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रबंधन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पेयजल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिंचाई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आवश्यकताओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ग्रामीण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकास</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पर्यावरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कृषि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समृद्धि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आर्थिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रगति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसलिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौसम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राष्ट्रीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवसर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देखने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आवश्यकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुखद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पिछले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कुछ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्षों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जागरूकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तेजी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनेक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राज्यों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संचयन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ावा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शहरों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रेन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाटर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हार्वेस्टिंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपनाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रवृत्ति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्थाएं :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परंपरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिशा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रेरित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सदियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हमारे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूर्वजों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्थाएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकसित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">थीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधुनिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रबंधन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रेरणा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्रोत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राजस्थान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जोहड़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टांके</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">गुजरात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाव</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">दक्षिण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मंदिर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तालाब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देशभर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फैली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">असंख्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पारंपरिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरचनाएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिद्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हमारे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सांस्कृतिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वभाव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हिस्सा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आवश्यकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परंपराओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधुनिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तकनीक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जोड़ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लाभ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आत्मनिर्भरता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिशा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आगे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवसर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यदि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रत्येक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घर</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रत्येक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संस्थान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रत्येक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समुदाय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्तर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संचयन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपना</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजबूती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">छत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गिरने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यर्थ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चाहिए।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">पारंपरिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्रोत :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">शहरों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संभावनाएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौजूद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनेक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नगरों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संचयन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सफल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परियोजनाएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आवासीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परिसरों</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">विद्यालयों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्यालयों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परिसर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संग्रहण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एवं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भूजल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पुनर्भरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रभावी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्थाएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थापित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इससे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपलब्धता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भूजल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्तर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुधार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देखने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यदि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मॉडल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यापक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्तर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपनाए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शहर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संकट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चुनौती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">काफी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ग्रामीण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कहानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिख</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गांवों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तालाब</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">नाड़ियां</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जोहड़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अन्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पारंपरिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्रोत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यदि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साफ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाएं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्ष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपलब्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कराने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महत्वपूर्ण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भूमिका</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निभा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधारित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ग्राम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समस्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समाधान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पशुपालन</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कृषि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थानीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोजगार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजबूती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">प्रत्येक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बूंद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बहुमूल्य :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">कृषि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षेत्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रत्येक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बूंद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बहुमूल्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खेतों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोकने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संचित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तकनीकें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसानों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अत्यंत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लाभकारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिद्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खेत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तालाब</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">मेडबंदी</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">ड्रिप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिंचाई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सूक्ष्म</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रबंधन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जैसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहलें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बचाती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पादन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लागत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधारित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कृषि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भविष्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">टिकाऊ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खेती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसानों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जलवायु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परिवर्तन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्पन्न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चुनौतियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सहायक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर्यावरणीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दृष्टि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अत्यंत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महत्वपूर्ण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जमीन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भूजल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भंडार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पुनर्भरित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पेड़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पौधों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर्याप्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नमी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जैव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विविधता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थानीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जलवायु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संतुलित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अर्थ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बचाना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संपूर्ण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पारिस्थितिकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तंत्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजबूत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महत्व :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">आज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जलवायु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परिवर्तन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दौर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महत्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पैटर्न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बदलाव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौसम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनिश्चितता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थिति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भविष्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सक्षम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिशा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकारों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">द्वारा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चलाए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विभिन्न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्यक्रम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महत्वपूर्ण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वास्तविक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सफलता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलेगी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आंदोलन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेगा।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रत्येक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नागरिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समझना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होगा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संसाधन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साझा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राष्ट्रीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">धरोहर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बूंद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">वह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उम्मीद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">गांव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समृद्धि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">शहर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पर्यावरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संतुलन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">अर्थव्यवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मजबूती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पीढ़ियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उज्ज्वल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भविष्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मूल्यवान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राष्ट्रीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूंजी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसलिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वागत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समृद्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आत्मनिर्भर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्माण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महाअभियान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चाहिए।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">-गोपेश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शर्मा</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेखक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विचार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span></strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>ओपिनियन</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/opinion/monsoon-and-water-conservation-resolution/article-158187</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/opinion/monsoon-and-water-conservation-resolution/article-158187</guid>
                <pubDate>Sat, 27 Jun 2026 10:58:56 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-06/1200-x-600-px%29-%282%2915.png"                         length="1374144"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>बारिश से स्थिति बदहाल होने के बाद विभागों की टूटी नींद : दूसरे दिन भी नहीं सुधरे हालात, जलभराव से निपटने के लिए तैयारी में जुटा प्रशासन</title>
                                    <description><![CDATA[मानसून की पहली बारिश ने प्रशासन की तैयारियों की पोल खोली। जगह-जगह जलभराव, क्षतिग्रस्त सड़कों और जाम से लोग परेशान। राहत कार्यों में देरी। JDA ने अब 24x7 बाढ़ नियंत्रण कक्ष व हेल्पलाइन शुरू की। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/after-the-situation-worsened-due-to-rain-the-departments-lost/article-158185"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-06/1200-x-600-px)29.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">जयपुर।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तैयारियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दावा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रशासन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राजधानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जयपुर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पोल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खोलकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रख</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दी।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शहर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जगह</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">जगह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जलभराव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एवं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षतिग्रस्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सड़कों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आमजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बेहाल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जिला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कलक्ट्रेट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थिति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियंत्रण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कक्ष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करीब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">छह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घंटे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राहत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहुंचाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नाकाम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोगों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परेशानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जेडीए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तैयारियां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शुरु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूर्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आमतौर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> 15 <span style="font-family:Mangal, serif;">जून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सभी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विभागों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अलर्ट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मोड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संबंध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जिला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कलक्टर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जेडीए</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">नगर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निगम</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">राजस्थान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आवासन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मंडल</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जलदाय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विभाग</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">आपदा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रबंधन</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सार्वजनिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्माण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विभाग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सहित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अन्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संबंधित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विभागों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अलर्ट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मोड़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सभी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आवाश्यक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तैयारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निर्देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जिला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कलक्टर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आदेश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विभागों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लापरवाही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नतीजा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शहरवासियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भुगतना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पड़ा।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सड़कें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">धंस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घंटों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निकास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाहन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चालक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घंटों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यातायात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फंसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपजे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हालात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दुबारा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हों</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">इसके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जेडीए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शहर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तैयारियां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तेज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियंत्रण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कक्ष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थापित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियंत्रण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कक्ष</span> 30 <span style="font-family:Mangal, serif;">सितम्बर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चौबीसों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घंटे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सक्रिय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहेगा।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">इन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थानों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहेगा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियंत्रण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कक्ष :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दौरान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आपात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थिति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निपटने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जेडीए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनीपार्क</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अग्निशमन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केन्द्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परिसर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केन्द्रीयकृत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियंत्रण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कक्ष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जहां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शहर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जलभराव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राहत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्यो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निगरानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाएगी।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जेडीए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आयुक्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सिद्धार्थ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महाजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बताया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दौरान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आपात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थिति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निपटने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आवश्यक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संसाधनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">8</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घंटे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहेगी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिफ्ट :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">नियंत्रण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कक्ष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिकारियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर्मचारियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आठ</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">आठ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घंटे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिफ्ट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ड्यूटी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगाई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यहां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रभारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिकारी</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिशाषी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अभियंता</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सहायक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अभियंता</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कनिष्ठ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अभियंता</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">तकनीकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर्मचारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अन्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्टाफ</span><span>  </span><span style="font-family:Mangal, serif;">तैनात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहेंगे।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षेत्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जलभराव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संबंधित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिकायत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तत्काल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्रवाई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाएगी।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जेडीए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आमजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हेल्पलाइन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नंबर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एवं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जलभराव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जुड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समस्याओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समाधान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नागरिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियंत्रण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कक्ष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नंबर</span> 0141-2570096 <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> 9001288117 <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सूचना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अलावा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शहर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अलग</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">अलग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हिस्सों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियंत्रण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केन्द्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इनमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विद्याधर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नगर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सेक्टर</span> 4 <span style="font-family:Mangal, serif;">सामुदायिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केन्द्र</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">ज्योतिबा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फूले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कॉलेज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लॉस्ट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फार्म</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामुदायिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केन्द्र</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">वैशाली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नगर</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सायपुरा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">दांतली</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पालड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मीणा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">मुहाना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मंडी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हाथोज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्षेत्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शामिल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">दूसरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गड्डे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तस :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दूसरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">झोटवाड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पुलिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नीचे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गहरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गड्डा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिनभर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाहन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चालकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परेशानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उठानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हालात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रकार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अजमेर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिल्ली</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक्सप्रेस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हाईवे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सर्विस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लाईन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">झोटवाड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नांगल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पुलिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पेड़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गिरने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हटा।</span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                            <category>Top-News</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/after-the-situation-worsened-due-to-rain-the-departments-lost/article-158185</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/after-the-situation-worsened-due-to-rain-the-departments-lost/article-158185</guid>
                <pubDate>Sat, 27 Jun 2026 10:25:54 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-06/1200-x-600-px%2929.png"                         length="1545676"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>मानसून नजदीक... नाले जाम, सफाई व्यवस्था हो रही बेहाल</title>
                                    <description><![CDATA[मानसून से पहले नालों की सफाई और मरम्मत को लेकर नगर निगम के दावे अधूरे नजर आ रहे। कई इलाकों में सफाई अधूरी और निकाला गया मलवा सड़कों पर। प्रमुख नालों में गाद जमा होने से जलभराव का खतरा बढ़ा। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/near-monsoon-drains-are-jammed-and-cleaning-system-is-in/article-155905"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-06/dddddd.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। मानसून की दस्तक से पहले शहर में नालों और जल निकासी व्यवस्थाओं की सफाई को लेकर प्रशासनिक तैयारियों के दावों की पोल खुलती नजर आ रही है। शहर के कई क्षेत्रों में नालों की सफाई अधूरी है, जबकि सफाई के दौरान निकाला गया मलवा भी कई दिनों तक सड़कों और नालों के किनारे पड़ा रहने से आमजन परेशान हैं। मानसून से पूर्व नगर निगम को सभी छोटे बड़े नालों की सफाई के साथ ही क्षतिग्रस्त नालों की मरम्मत का काम करना होता है, लेकिन हर वर्ष की भांति इस बार भी देरी से शुरू हुई टेंडर प्रक्रिया के चलते शहर के विभिन्न इलाकों में नालों की सफाई के नाम पर कागजी खानापूर्ति की जा रही है। नालों की सफाई के साथ ही क्षतिग्रस्त नालों की मरम्मत में हो रही देरी को लेकर जिला कलक्टर भी निगम प्रशासन को मानसून पूर्व क्षतिग्रस्त नालों की मरम्म्त के साथ ही सफाई के निर्देश दे चुके हैं, लेकिन निगम प्रशासन की कछुआ चाल आमजन पर भारी पड़ने वाली है।</p>
<p>हालांकि, निगम अधिकारी मानसून पूर्व सभी नालों की सफाई का दावा तो कर रहे है, लेकिन यह केवल खानापूर्ति ही साबित होगी और शहर फिर से जलमग्न होने की स्थिति में रहने की संभावना रहेगी। कई प्रमुख नालों में गाद और कचरा जमा है, जिससे बरसात के दौरान जलभराव की आशंका बढ़ गई है। जिन स्थानों पर सफाई की गई है, वहां से निकाला गया मालवा समय पर नहीं उठाया जा रहा, जिससे दुर्गंध और गंदगी का माहौल बना हुआ है। निगम प्रशासन को मिल रही बार बार शिकायतों के बावजूद जिम्मेदार अधिकारी स्थिति को गंभीरता से नहीं ले रहे हैं। लोगों को डर है कि यदि समय रहते नालों की पूरी सफाई नहीं हुई तो पहली ही तेज बारिश में सड़कें और कॉलोनियां पानी में डूब सकती हैं। इससे यातायात बाधित होने के साथ साथ जनजीवन भी प्रभावित होगा। निगम के अतिरिक्त मुख्य अभियंता एसके वर्मा ने बताया कि सभी एक्सईएन से आज की वीसी के माध्यम से वार्ता कर सभी अधिकारियों को 15 जून तक नालों की सफाई एवं मरम्मत का काम पूर्ण करने के निर्देश दिए है। </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/near-monsoon-drains-are-jammed-and-cleaning-system-is-in/article-155905</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/near-monsoon-drains-are-jammed-and-cleaning-system-is-in/article-155905</guid>
                <pubDate>Thu, 04 Jun 2026 10:22:40 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-06/dddddd.png"                         length="1677444"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur PS]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>प्रदेश में इस मानसून 65 फीसदी से ज्यादा बारिश : 125 सालों में दूसरी बार सबसे ज्यादा बरसात, राज्य में लगभग विदा हो चुका है मानसून</title>
                                    <description><![CDATA[राजस्थान में अब मानसून लगभग विदा हो चुका है। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/more-than-65-percent-rain-in-this-monsoon-in-the/article-127963"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-09/copy-of-news-(10)5.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। राजस्थान में अब मानसून लगभग विदा हो चुका है। राज्य में इस बार मानसून की रिकॉर्ड बारिश हुई है। बीते 125 सालों यानी साल 1901 से 2025 तक में इस साल का ही ये ऐसा सीजन है, जब दूसरी बार सबसे ज्यादा बरसात हुई। मौसम विशेषज्ञों ने बताया कि इस बार राजस्थान में औसत से 65 फीसदी से ज्यादा बरसात हुई है। राजस्थान में 1 जून से 24 सितंबर तक 712.2 एमएम बरसात हो चुकी है। जबकि मानसून के एक सीजन में औसत बरसात 436.5 एमएम होती है। इससे पहले साल 1917 में इससे ज्यादा बरसात दर्ज हुई थी। साल 1917 में कुल 844.2 एमएम बरसात मानसून सीजन में दर्ज हुई थी। जयपुर जिले में सामान्य बारिश एक जून से 24 सितम्बर तक 519.3 एमएम होती है। इस साल इस अवधि तक 915 एमएम बारिश जयपुर जिले में हो चुकी है।</p>
<p><strong>बारां जिले में सबसे तेज बारिश :</strong></p>
<p>राजस्थान में इस सीजन में सबसे ज्यादा बरसात बारां जिले में हुई। यहां पूरे सीजन में अब तक कुल 1589 एमएम बरसात हो चुकी है, जबकि यहां सीजन में औसत बरसात 827 एमएम होती है। बारां के अलावा बांसवाड़ा, भीलवाड़ा, बूंदी, दौसा, धौलपुर, झालावाड़, करौली, कोटा, प्रतापगढ़, सिरोही और टोंक ऐसे जिले है जहां 1000 एमएम से ज्यादा बरसात हो चुकी है।</p>
<p><strong>66 फीसदी बांध भरे :</strong></p>
<p>राजस्थान में इस बार अच्छी बारिश का ही नतीजा है कि 66 फीसदी बांध फुल हो गए। जल संसाधन विभाग की रिपोर्ट के मुताबिक राज्य में छोटे-बड़े 693 बांध है, जिनमें से 457 बांध ओवर-फ्लो हो चुके हैं। जबकि 132 बांध ऐसे हैं, जहां 10 से लेकर 95 फीसदी तक पानी भरा है। इस साल राजस्थान में लगातार बारिश के कारण रेगिस्तान में सूखी पड़ी लूणी नदी में भी 18 जुलाई को पानी आ गया।</p>
<p><strong>इन जिलों में बाढ़ जैसे हालात बने :</strong></p>
<p>बूंदी, कोटा, सवाईमाधोपुर, टोंक, पाली, भीलवाड़ा में भारी बरसात से इस सीजन में बाढ़ जैसे हालात हो गए थे। इस पूरे महीने में सबसे ज्यादा 503 एमएम बरसात बूंदी के नैनवां में एक ही दिन में दर्ज हुई। भारी बारिश के इन जिलों के अलावा अन्य जिलों में भी कई इलाके पानी में डूब गए और कई लोग इसकी चपेट में आने से मर गए। फसलें खराब हो गई और कई कच्चे-पक्के मकान ढ़ह गए।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/more-than-65-percent-rain-in-this-monsoon-in-the/article-127963</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/more-than-65-percent-rain-in-this-monsoon-in-the/article-127963</guid>
                <pubDate>Fri, 26 Sep 2025 13:27:59 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-09/copy-of-news-%2810%295.png"                         length="658137"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>मौसम अपडेट : प्रदेश के अधिकांश हिस्सों से मानसून विदा, 27 से फिर शुरू होगा बारिश का दौर</title>
                                    <description><![CDATA[टोंक, भीलवाड़ा में दोपहर को कुछ जगह बादल छाने के साथ हल्की बूंदाबांदी हुई, जबकि शेष सभी जिलों में आसमान साफ रहा।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-weather-update-will-resume-the-monsoon-from-most-parts/article-127871"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-05/cloud.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। प्रदेश के अधिकांश हिस्सों से मानसून विदा हो चुका है। सिर्फ बांसवाड़ा, झालावाड़ के आंशिक हिस्सों से मानसून की आधिकारिक विदाई होनी बाकी है। मानसून की विदाई के साथ ही गर्मी ने भी तीखे तेवर दिखाने शुरू कर दिए हैं। इधर राज्य में आज और कल बारिश का दौर थमेगा। 27 सितंबर से एक नया सिस्टम बंगाल की खाड़ी से आएगा, जिसके प्रभाव से प्रदेश के दक्षिण-पूर्वी जिलों में बारिश का दौर शुरू होगा। मौसम विशेषज्ञों के मुताबिक, कल भरतपुर, धौलपुर, करौली, सवाई माधोपुर, बूंदी, कोटा, चित्तौड़गढ़, प्रतापगढ़, डूंगरपुर, उदयपुर से भी मानसून लौट गया। झालावाड़ और बांसवाड़ा के आंशिक हिस्सों से मानसून की विड्रॉल लाइन गुजर रही है। इधर, मानसून की विदाई के साथ ही प्रदेश में बारिश का दौर भी थम गया है। कल पूरे प्रदेश में मौसम ड्राय रहा। टोंक, भीलवाड़ा में दोपहर को कुछ जगह बादल छाने के साथ हल्की बूंदाबांदी हुई, जबकि शेष सभी जिलों में आसमान साफ रहा।</p>
<p>मौसम केन्द्र जयपुर के निदेशक राधेश्याम शर्मा ने बताया- राज्य में अगले दो दिन मौसम ड्राय रहने की प्रबल संभावना है। वर्तमान में म्यांमार से लगने वाले बंगाल की खाड़ी में एक साइक्लोनिक सर्कुलेशन बन रहा है। ये सिस्टम अगले 24 घंटों में तेज होकर लो-प्रेशर सिस्टम में तब्दील होगा। इससे 26 सितंबर के आसपास दक्षिणी ओडिशा व उत्तरी आंध्र प्रदेश तट पर और तेज होकर अवदाब यानी डिप्रेशन बनने की प्रबल संभावना है। इस सिस्टम का असर राजस्थान में 27 सितंबर की शाम से देखने को मिलेगा। पूर्वी, दक्षिणी-पूर्वी व दक्षिणी भागों मेघ गर्जन के साथ बारिश का दौर शुरू हो सकता है। इस सिस्टम का असर 3 अक्टूबर तक रहने की संभावना है।</p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-weather-update-will-resume-the-monsoon-from-most-parts/article-127871</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/the-weather-update-will-resume-the-monsoon-from-most-parts/article-127871</guid>
                <pubDate>Thu, 25 Sep 2025 17:43:37 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-05/cloud.png"                         length="284797"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur PS]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>प्रदेश में फिर से सक्रिय हुआ मानसून : कई जिलों में बारिश, सड़कों पर नदी की तरह बहने लगा पानी </title>
                                    <description><![CDATA[कुछ दिनों की बेरूखी के बाद प्रदेश में मानसून फिर से एक्टिव हो गया है। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/monsoon-became-active-again-in-the-state-rain-started-flowing/article-124280"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-08/1ne1ws-(7)17.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। कुछ दिनों की बेरूखी के बाद प्रदेश में मानसून फिर से एक्टिव हो गया है। जयपुर, डूंगरपुर, कोटा, भीलवाड़ा, पाली, जालोर सहित कई जिलों में सुबह से रुक-रुककर बारिश हो रही है। भीलवाड़ा में मूसलाधार बारिश के कारण सुबह शहर की सड़कों पर नदी की तरह पानी बहने लगा। लगातार बरसात से जलभराव, नदियों में फिर से उफान दिख रहा है। इससे पहले जयपुर में बुधवार शाम और देर तक झमाझम बरसात हुई है। तेज हवा के साथ हुई बारिश से कई जगह पेड़ टूट गए और काफी देर तक बिजली सप्लाई बंद रही। मौसम एक्सपर्ट के अनुसार आने वाले दो दिन में हल्की से तेज बारिश का दौर जारी रहेगा। इस मानसून सीजन में अब तक 39 फीसदी ज्यादा बरसात हुई है। पिछले 24 घंटों में कोटा, उदयपुर, जयपुर संभाग में कहीं-कहीं भारी बारिश दर्ज की गई है।</p>
<p>सर्वाधिक बारिश शेरगढ़, बांसवाड़ा में 97 मिमी दर्ज हुई है। मौसम विभाग केंद्र जयपुर से मिली जानकारी के अनुसार आज पूर्वी राजस्थान व आसपास के एमपी के ऊपर एक परिसंचरण तंत्र बना हुआ है इसके असर से आगामी एक सप्ताह राज्य के अधिकांश भागों में मानसून पुनः सक्रिय होने की प्रबल संभावना है। आज कोटा, उदयपुर संभाग में कहीं-कहीं भारी व अतिभारी बारिश जबकि जोधपुर, अजमेर, भरतपुर, जयपुर संभाग के कुछ भागों में मध्यम से कहीं-कहीं भारी बारिश होने की संभावना है। दक्षिणी व दक्षिण-पूर्वी भागों में कहीं-कहीं भारी, अतिभारी बारिश की गतिविधियां आगामी 3-4 दिन जारी रहने व शेष अधिकांश भागों में मध्यम  से तेज बारिश होने की संभावना है। पश्चिमी राजस्थान के जोधपुर, बीकानेर संभाग के कुछ भागों में भी 22 से 29 अगस्त के दौरान बारिश की गतिविधियों में बढ़ोतरी होने की प्रबल संभावना है।</p>
<p> </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/monsoon-became-active-again-in-the-state-rain-started-flowing/article-124280</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/monsoon-became-active-again-in-the-state-rain-started-flowing/article-124280</guid>
                <pubDate>Thu, 21 Aug 2025 15:37:25 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-08/1ne1ws-%287%2917.png"                         length="414860"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>मानसून में सामान्य वर्षा औसत 424 एमएम, अब तक 94 प्रतिशत वर्षा दर्ज, अभी तक की समय अवधि में सामान्य से 85 प्रतिशत अधिक हुई वर्षा</title>
                                    <description><![CDATA[राज्य में पूरे मानसून काल में सामान्य वर्षा औसतन 424 एमएम मानी जाती है।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/normal-rainfall-in-monsoon-average-424-mm-so-far-94/article-122353"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-08/1ne1ws-(2)2.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। राज्य में पूरे मानसून काल में सामान्य वर्षा औसतन 424 एमएम मानी जाती है, लेकिन इस बार मानसून प्रदेश पर मेहरबान है। राज्य में एक  जून 2025 से एक अगस्त 2025 तक 403 एमएम वर्षा दर्ज हुई है, जो कि पूरे मौसम में सामान्य वर्षा का 94 प्रतिशत है। यह वर्षा इसी अवधि अर्थात एक जून से एक अगस्त तक होने वाली सामान्य वर्षा 217 एमएम से 85 प्रतिशत अधिक है। राज्य के 714 वर्षामापी स्टेशनों पर यह रिकॉर्ड दर्ज किया गया है। राज्य में अच्छी वर्षा से 260 बांध अपनी पूर्ण जलभराव क्षमता पर पहुंच गए हैं।</p>
<p><strong>बांधों में 76 प्रतिशत जल संचयन :</strong></p>
<p>जल संसाधन विभाग के अंतर्गत कुल 693 बांधों की पूर्ण भराव क्षमता 13026 एमसीयूएम है। इनमें अभी 9902 एमसीयूएम जल संग्रहीत है। राज्य के 23 वृहद बांधों में कुल पूर्ण भराव क्षमता 8196 एमसीयूएम है, जिनमें अभी 6929 एमसीयूएम जल संग्रहीत हो चुका है।  </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/normal-rainfall-in-monsoon-average-424-mm-so-far-94/article-122353</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/normal-rainfall-in-monsoon-average-424-mm-so-far-94/article-122353</guid>
                <pubDate>Sat, 02 Aug 2025 12:00:43 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-08/1ne1ws-%282%292.png"                         length="510049"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>प्रदेश में धीमा पड़ा मानसून का दौर : आगामी दिनों में हल्की-मध्यम बारिश होने की संभावना, बारिश का नया दौर होगा शुरू</title>
                                    <description><![CDATA[प्रदेश में बीते कई दिनों से सक्रिय रहा भारी बारिश का दौर अब धीमा पड़ गया है। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/monsoon-era-in-the-state-will-start-again-from-27/article-121209"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-07/news-(4)20.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। प्रदेश में बीते कई दिनों से सक्रिय रहा भारी बारिश का दौर अब धीमा पड़ गया है। हालांकि, 4-5 दिन की राहत के बाद एक बार फिर भारी बारिश का दौर शुरू हो सकता है। इस बीच जयपुर, अजमेर, टोंक, दौसा, कोटा, भरतपुर समेत कई जिलों में बादल छाए हुए हैं। हालांकि, ज्यादातर जिलों में आसमान साफ है। मौसम केंद्र जयपुर के निदेशक राधेश्याम शर्मा ने बताया कि राज्य में अगले कुछ दिन ऐसा ही मौसम रहने की संभावना है। 5 जिलों में बारिश का येलो अलर्ट जारी किया है।</p>
<p>वहीं, सिरोही में बनास नदी में गए दो दोस्तों की डूबने से मौत हो गई। करीब 7 घंटे चले रेस्क्यू ऑपरेशन के बाद रात एक बजे दोनों के शव बाहर निकाले गए। कोटा में चंबल में पानी की अच्छी आवक के चलते सुबह 7 बजे बैराज के 2 गेट खोले गए। दो-दो फीट खोले गए गेट से 5 हजार 14 क्यूसेक पानी की निकासी की जा रही है।</p>
<p><strong>आगे कैसा रहेगा मौसम <br /></strong></p>
<p>पूर्वी राजस्थान के कुछ भागों में आगामी दिनों में हल्की-मध्यम बारिश होने की संभावना है। 22-23 जुलाई को दक्षिण-पूर्वी व उत्तर-पूर्वी राजस्थान में कहीं-कहीं मध्यम से तेज बारिश होने की संभावना है। पश्चिमी राजस्थान के जोधपुर संभाग के कुछ भागों में हल्की मध्यम बारिश आज भी होने की संभावना है। इसके बाद आगामी 4-5 दिन केवल छुटपुट स्थानों पर हल्की मध्यम बारिश होने की संभावना है। पूर्वी राजस्थान के कुछ भागों में भारी बारिश का नया दौर 27-28 जुलाई के आसपास शुरू हो सकती है।</p>
<p> </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/monsoon-era-in-the-state-will-start-again-from-27/article-121209</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/monsoon-era-in-the-state-will-start-again-from-27/article-121209</guid>
                <pubDate>Mon, 21 Jul 2025 18:20:18 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-07/news-%284%2920.png"                         length="468812"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>प्रदेश में भारी बारिश का दौर जारी, अजमेर सहित कई जिलों में हुई तेज बारिश </title>
                                    <description><![CDATA[प्रदेश में मानसून की मेहरबानी लगातार बनी हुई है। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/heavy-rains-continue-in-the-state-strong-rains-in-many/article-120931"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-07/djdjhd.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। प्रदेश में मानसून की मेहरबानी लगातार बनी हुई है। इसके चलते कहीं बाढ़ के हालात बने हुए हैं, तो कहीं मध्यम बारिश हो रही है। मौसम के नए सिस्टम के कारण अजमेर, पुष्कर में सुबह तीन से चार घंटे तक मूसलाधार बरसात हुई। इन शहरों में बाढ़ जैसे हालात हो गए हैं। कई कॉलोनियां में चार-पांच फीट तक पानी जमा हो गया है।</p>
<p>लोगों को सुरक्षित स्थान पर पहुंचाया गया है। अजमेर के सबसे बड़े सरकारी हॉस्पिटल जेएलएन के वार्डों तक में पानी भर गया है। पाली जिले के मारवाड़ में भी तेज बारिश से नदी-नाले उफान पर हैं। यहां के समदरिया गांव में स्कूली बच्चों को उफनती नदी में उतरकर स्कूल पहुंचना पड़ा। वहीं, कोटा में लगातार हो रही बरसात के बाद आज फिर से कोटा बैराज के गेट खोले गए हैं।</p>
<p>आज अजमेर, कोटा, बूंदी, टोक, भीलवाड़ा और पाली भी भारी बारिश को रेड अलर्ट है। सीकर शहर में भी आज सुबह हुई तेज बारिश के बाद मुख्य बाजारों में जलजमाव हो गया है। वहीं, आज सीकर में आज सुबह करीब 20 मिनट तक तेज बरसात हुई है। इस बारिश से नवलगढ़ रोड, लोहारू बस स्टैंड एरिया में जलभराव हो गया।</p>
<p>राजसमंद के कुंभलगढ़ जिले में एक महिला बरसाती नाले में बह गई। राजस्थान में बारिश से हुए हादसों में बीते चार दिन में राजस्थान में 21 लोगों की जान गई है। सबसे ज्यादा मौतें कोटा में हुई हैं। राजधानी जयपुर में सुबह से बादल छाए हुए हैं और बारिश का इंतजार बना हुआ है। वहीं बांधो में भी पानी की आवक लगातार बनी हुई है। कई बांध छलकने को हैं।</p>
<p>बीसलपुर बांध में भी पानी की आवक लगातार बनी हुई है। इसके चलते आज सुबह बांध का जलस्तर 314.32 आर एल मीटर हो गया है। त्रिवेणी नदी अब 2.90 मीटर की ऊंचाई पर बह रही है।</p>
<p> </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/heavy-rains-continue-in-the-state-strong-rains-in-many/article-120931</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/heavy-rains-continue-in-the-state-strong-rains-in-many/article-120931</guid>
                <pubDate>Fri, 18 Jul 2025 18:19:55 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-07/djdjhd.png"                         length="379441"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>मानसून की जलधार : तीन दिन में 20 की मौत, प्रदेश में नदी नाले उफान पर</title>
                                    <description><![CDATA[बीकानेर संभाग में आगामी 2-3 दिन हल्की मध्यम बारिश होने व जोधपुर संभाग में केवल छुटपुट स्थानों पर हल्की बारिश होने की संभावना है।]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/monsoon-waterfall-killed-20-in-three-days-river-drain-in/article-120732"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2025-07/8842roer-(6)4.png" alt=""></a><br /><p>जयपुर। प्रदेश में जारी मानसून के बीच बुधवार को करीब 28 जिलों में हल्की से भारी बारिश तक दर्ज की गई।  कई नदी नाले उफान पर हैं और तीन बांध और ओवरफ्लो हो गए हैं। बीसलपुर बांध का जलस्तर 314.22 गेज पार कर गया है। पूर्वी राजस्थान में कुछ स्थानों पर हल्की-मध्यम बारिश, पश्चिमी राजस्थान में कहीं हल्की तो कुछ जगह भारी बारिश हुई। बारिश के कारण पिछले तीन दिन में करीब 20 लोगों की जान गई है।  श्रीगंगानगर के श्रीविजयनगर में सर्वाधिक 83 एमएम बारिश हुई। दिल्ली में खराब मौसम की वजह से चार फ्लाइट जयपुर डायवर्ट की गई।  </p>
<p><strong>प्रदेश में 17 जुलाई को कोटा और भरतपुर संभाग में कहीं-कहीं भारी बारिश</strong><br />मौसम विभाग ने दक्षिणी-पश्चिमी बिहार और आसपास के यूपी के क्षेत्र के ऊपर एक लो प्रेशर एरिया बनने से पूर्वी राजस्थान में 17-18 जुलाई को फिर से भारी बारिश की संभावना जताई है। प्रदेश में 17 जुलाई को कोटा और भरतपुर संभाग में कहीं-कहीं भारी बारिश, 18 जुलाई को कोटा और भरतपुर संभाग में कहीं-कहीं भारी और अतिभारी बारिश होने व अजमेर, उदयपुर, जयपुर संभाग के कुछ भागों में मध्यम और कहीं कहीं भारी बारिश होने की संभावना जताई है। </p>
<p><strong>पिकनिक मनाने गया छात्र बहा</strong><br />बीकानेर संभाग में आगामी 2-3 दिन हल्की मध्यम बारिश होने व जोधपुर संभाग में केवल छुटपुट स्थानों पर हल्की बारिश होने की संभावना है। बीसलपुर बांध में बुधवार सुबह छह बजे तक दस सेमी जलस्तर बढ़ने से बांध करीब 77 प्रतिशत तक भर चुका है। कई जगह तेज बारिश के चलते जनजीवन प्रभावित हुआ है। करौली में गंभीरी नदी में डूबने से एक युवक की मौत हो गई। बूंदी में पिकनिक के लिए गए पांच जेईई स्टूडेंट्स में से एक छात्र बह गया। उसकी बॉडी करीब आठ घंटे बाद मिली। टोंक में एक बुजुर्ग नदी में डूब गया। जयपुर के चौंमू में कोचिंग बस नेशनल हाइवे के पास पानी से भरे गड्ढे में फंसने से बच्चों की जान पर बन आई। मौसम विशेषज्ञों के अनुसार राज्य में भारी बारिश का दौर गुरुवार से कुछ धीमा पड़ेगा,लेकिन कुछ जगह अभी भी भारी बारिश का अलर्ट जारी किया गया है। </p>
<p><strong>कोटा-चित्तौड़गढ़ में सबसे ज्यादा चार मौतें</strong><br />राजस्थान में पिछले तीन दिन में अलग अलग हादसों में करीब 20 लोगों की मौत हो गई है। सबसे ज्यादा 4-4 मौंते कोटा और चित्तौड़गढ़ में हुई हैं। वहीं, प्रतापगढ़ में तीन,चूरू में दो और राजसमंद, भरतपुर, अलवर, पाली, बूंदी और धौलपुर में एक-एक मौत हुई है। कोटा में चंबल में बहे छह लोगों में से दो के शव मिल गए। </p>
<p><strong>इन जिलों में बारिश का अलर्ट</strong><br />गुरुवार और शुक्रवार को बारां, झालावाड़, कोटा, बूंदी, बीकानेर, गंगानगर, हनुमानगढ़, चूरू, झुंझुंनू, सीकर, जयपुर, अलवर, दौसा, भरतपुर, करौली, धौलपुर, सवाईमाधोपुर, अजमेर, टोंक, भीलवाड़ा, चित्तौड़गढ़, डूंगरपुर, प्रतापगढ़, बांसवाड़ा, उदयपुर और राजसमंद में येलो अलर्ट (हल्की बारिश) जारी किया गया है।  </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                            <category>Top-News</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/monsoon-waterfall-killed-20-in-three-days-river-drain-in/article-120732</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/monsoon-waterfall-killed-20-in-three-days-river-drain-in/article-120732</guid>
                <pubDate>Thu, 17 Jul 2025 10:15:25 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2025-07/8842roer-%286%294.png"                         length="453171"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur PS]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        