<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://dainiknavajyoti.com/%C2%A0/tag-78711" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>Dainik Navajyoti Rising Rajasthan RSS Feed Generator</generator>
                <title> Health Awareness - Dainik Navajyoti Rising Rajasthan</title>
                <link>https://dainiknavajyoti.com/tag/78711/rss</link>
                <description> Health Awareness RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>बारिश में जायका पड़ सकता है सेहत पर भारी, खुले में बिक रहीं बीमारियां</title>
                                    <description><![CDATA[मानसून में खुले में बिक रहे स्ट्रीट फूड से फूड पॉइजनिंग और पेट संबंधी संक्रमण के मामले बढ़े। दूषित पानी, बर्फ, नमी और मक्खियों से संक्रमण का खतरा बढ़ता है। एसएमएस अस्पताल की रोजाना 10-12 हजार ओपीडी में 300-400 मरीज फूड पॉइजनिंग संबंधी शिकायतों के पहुंच रहे। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/taste-of-rain-can-take-a-toll-on-health-diseases/article-162335"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-08/111200-x-600-px)39.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">जयपुर।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानसून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सीजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगातार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फूड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पॉइजनिंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पेट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संबंधी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीमारियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मामलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ोतरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देखी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वजह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सड़क</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किनारे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खुले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्ट्रीट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फूड।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सीजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खतरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चिकित्सकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुसार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौसम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सड़क</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किनारे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खुले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बिकने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चाट</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">गोलगप्पे</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सैंडविच</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कटे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फल</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">ज्यूस</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">समोसे</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कचौरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अन्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्ट्रीट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फूड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नमी</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">गंदा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">मच्छर</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">मक्खियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संख्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लंबे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खुले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रखा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बैक्टीरिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वायरस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पनपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुकूल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वातावरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तैयार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौसम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लापरवाही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फूड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पॉइजनिंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वजह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एसएमएस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सहित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अन्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्पतालों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ओपीडी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फूड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्वाइजनिंग</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">उल्टी</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">दस्त</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पेट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर्द</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बुखार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डिहाइड्रेशन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मरीजों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संख्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ऐसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">डॉक्टर्स</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खुले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">दूषित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फैलता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ज्यादा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण </span>: </strong><span style="font-family:Mangal, serif;">चिकित्सकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुसार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दौरान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ठेलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दुकानों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस्तेमाल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्रोत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यदि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बर्फ</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">चटनी</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बर्तनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सफाई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दूषित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खतरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">ये</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्पतालों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आंकड़ा </span>: </strong><span style="font-family:Mangal, serif;">मौसमी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीमारियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देखते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हुए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एसएमएस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्पताल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोजाना</span> 10 <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> 12 <span style="font-family:Mangal, serif;">हजार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ओपीडी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इनमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> 300 <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> 400 <span style="font-family:Mangal, serif;">मरीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गेस्ट्रोलॉजी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मेडिसिन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विभाग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ओपीडी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फूड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्वाइजनिंग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समस्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कावंटिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्पताल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दिनों</span> 80 <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> 100 <span style="font-family:Mangal, serif;">मरीज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पीड़ित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहुंच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जयपुरिया</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">गणगौरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अन्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निजी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अस्पतालों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मरीजों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अच्छी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खासी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संख्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">इन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीमारियां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खतरा </span>:</strong> <span style="font-family:Mangal, serif;">फूड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्वाइजनिंग</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">उल्टी</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">दस्त</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">हैजा</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">टाइफाइड</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पेचिश</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">हेपेटाइटिस</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">ए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ई</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">पीलिया</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">क्यों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण </span>: </strong><span style="font-family:Mangal, serif;">बारिश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नमी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बैक्टीरिया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तेजी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खुले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मक्खियां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बैठकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कीटाणु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फैलाती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दूषित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बर्फ</span><span>  </span><span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपयोग।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जलभराव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंदगी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संक्रमण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खतरा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़ना।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">गर्म</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ताजा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकल्प :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">बरसात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मौसम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">घर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ताजा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गर्म</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकल्प</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाहर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पड़े</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साफ</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">सुथरे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विश्वसनीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिष्ठानों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चयन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करें।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खुले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रखे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पदार्थ</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कटे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फल</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बिना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ढके</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पेय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पदार्थ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लंबे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तैयार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बचना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चाहिए।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong>-<span style="font-family:Mangal, serif;">डॉ</span>. <span style="font-family:Mangal, serif;">श्याम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुंदर</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">एचओडी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मेडिसिन</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">ईएसआई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मॉडल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हॉस्पिटल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जयपुर।</span></strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/taste-of-rain-can-take-a-toll-on-health-diseases/article-162335</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/taste-of-rain-can-take-a-toll-on-health-diseases/article-162335</guid>
                <pubDate>Sat, 08 Aug 2026 11:41:35 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-08/111200-x-600-px%2939.png"                         length="2096131"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>खाद्य पदार्थों में मिलावट : स्वास्थ्य पर बढ़ता संकट</title>
                                    <description><![CDATA[खाद्य पदार्थों में मिलावट आज एक बहुत ही गंभीर सामाजिक, आर्थिक और स्वास्थ्य संबंधी समस्या बन चुकी है। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/opinion/food-adulteration-is-a-growing-threat-to-health/article-161509"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-07/111200-x-600-px)-(2)18.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पदार्थों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बहुत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामाजिक</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">आर्थिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वास्थ्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संबंधी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समस्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चुकी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लाभ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कमाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लालच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हानिकारक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एवं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निम्न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुणवत्ता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पदार्थ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलाए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जिससे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोगों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वास्थ्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दुष्प्रभाव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पड़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावटी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पदार्थ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कैंसर</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">हृदय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रोग</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">किडनी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीमारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तथा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अन्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनेक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बीमारियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसलिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शुद्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उपभोक्ता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिकार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वस्थ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जीवन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आवश्यकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">कहना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गलत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होगा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हमारे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पदार्थों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विकराल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समस्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इससे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शुद्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एवं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुणवत्तापूर्ण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वस्तुओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संकट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पैदा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनेक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वास्थ्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संबंधी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जटिलताओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जूझ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भयावह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थिति :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बहुत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दुखद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केंद्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राज्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकारों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तमाम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दावों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बावजूद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मुनाफाखोरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवैध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारोबार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रभावी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अंकुश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारतीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एवं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्राधिकरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ताजा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आँकड़े</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संकेत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावटी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पदार्थों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बाजार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगातार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">फल</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">फूल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बहरहाल</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">यदि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यहां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आंकड़ों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बात</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्ष</span> 2025–26 <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देशभर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पाँच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लाख</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रतिष्ठानों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निरीक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गया।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दौरान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लाख</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नमूने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गए</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">जिनमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगभग</span> 40 <span style="font-family:Mangal, serif;">हजार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नमूने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गैर</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">मानक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पाए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गए।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इनमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगभग</span> 20 <span style="font-family:Mangal, serif;">हजार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नमूने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उत्तर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रदेश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">थे।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हालांकि</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">अन्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">राज्यों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थिति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संतोषजनक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">गुणवत्ता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संबंधी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खामियाँ :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">अक्सर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देखा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जब</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पदार्थों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नमूनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जांच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">उनमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संख्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गुणवत्ता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संबंधी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खामियाँ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यहां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पाठकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बताता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चलूं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मामलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बांग्लादेश</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कठोर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कानून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देशों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">माना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वहाँ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कुछ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कानूनी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्थाओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अनुसार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यदि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यक्ति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मृत्यु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अत्यंत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जनहानि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दोषी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आजीवन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारावास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तथा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कुछ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विशेष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">परिस्थितियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मृत्युदंड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रावधान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हालांकि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मृत्युदंड</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अत्यंत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मामलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लागू</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इसका</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रयोग</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अत्यंत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दुर्लभ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एवं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिनियम :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">भारत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मामलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मुख्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रूप</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुरक्षा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एवं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिनियम</span>, 2006 <span style="font-family:Mangal, serif;">लागू</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कानून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अंतर्गत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीरता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दोषी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आर्थिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दंड</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">कारावास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अथवा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दोनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रावधान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यदि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावटी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पदार्थ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किसी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यक्ति</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मृत्यु</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दोषी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आजीवन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारावास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तथा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कम</span> 10 <span style="font-family:Mangal, serif;">लाख</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जुर्माने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सजा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मामलों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जुर्माना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तथा</span> 6 <span style="font-family:Mangal, serif;">माह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेकर</span> 6 <span style="font-family:Mangal, serif;">वर्ष</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारावास</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रावधान</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विशेषज्ञों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कठोर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कानून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर्याप्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उनका</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सख्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रभावी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्रियान्वयन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उतना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आवश्यक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">चिंता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विषय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">यहां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रश्न</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उठता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आखिर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कठोर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कानूनी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रावधानों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बावजूद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पदार्थों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवैध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारोबार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लगातार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">क्यों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बढ़</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>? <span style="font-family:Mangal, serif;">जिस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तंत्र</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पदार्थों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियमित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जांच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दोषियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विरुद्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्रवाई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जिम्मेदारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">क्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दायित्व</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पूरी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ईमानदारी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निभा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>? <span style="font-family:Mangal, serif;">जो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मामले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर्ज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">उनमें</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यदि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दोषियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सजा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">दर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बेहद</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहती</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चिंता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विषय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कुछ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कर्मियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लापरवाही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निकलते</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अवैध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कारोबार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संलिप्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लोगों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कानून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समाप्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">रहा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यहां</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कहूंगा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समस्या</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निपटने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पदार्थों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">निगरानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जांच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">व्यवस्था</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पारदर्शी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तथा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रभावी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बनाना</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होगा।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">नागरिक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जागरूक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हों :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;">जांच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">करने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाले</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिकारियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जवाबदेही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सुनिश्चित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चाहिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तथा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावटखोरों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संरक्षण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">देने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वालों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विरुद्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कठोर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्रवाई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होनी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चाहिए।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">आम</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नागरिकों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">को</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जागरूक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">होकर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विश्वसनीय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">एवं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रमाणित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्थानों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खाद्य</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सामग्री</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">खरीदनी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चाहिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संदिग्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वस्तुओं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शिकायत</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संबंधित</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अधिकारियों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पहुँचानी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">चाहिए।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वास्तव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">में</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">सच</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">तो</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">केवल</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कानून</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">का</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">उल्लंघन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नहीं</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">बल्कि</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मानव</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जीवन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">साथ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">किया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जाने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">वाला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">गंभीर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपराध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सरकार</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रशासन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समाज</span>-<span style="font-family:Mangal, serif;">तीनों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">संयुक्त</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रयासों</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">से</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">ही</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">इस</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बुराई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">प्रभावी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">नियंत्रण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">पाया</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जा</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">स्वस्थ</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समाज</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आधारशिला</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">शुद्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">भोजन</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है</span>, <span style="font-family:Mangal, serif;">इसलिए</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">मिलावट</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विरुद्ध</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">जनजागरण</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">और</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कठोर</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कार्रवाई</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">समय</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">की</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">सबसे</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">बड़ी</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">आवश्यकता</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">-सुनील</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">कुमार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">महला</span></strong></p>
<p class="MsoNormal"><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">यह</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">लेखक</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">के</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">अपने</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">विचार</span> <span style="font-family:Mangal, serif;">हैं।</span></strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>ओपिनियन</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/opinion/food-adulteration-is-a-growing-threat-to-health/article-161509</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/opinion/food-adulteration-is-a-growing-threat-to-health/article-161509</guid>
                <pubDate>Fri, 31 Jul 2026 11:14:26 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-07/111200-x-600-px%29-%282%2918.png"                         length="1409048"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>प्रधानमंत्री सुरक्षित मातृत्व अभियान : 9 जून को जयपुर प्रथम जिले के सभी चिकित्सा संस्थानों में विशेष आयोजन</title>
                                    <description><![CDATA[प्रधानमंत्री सुरक्षित मातृत्व अभियान (पीएमएसएमए) के 10 वर्ष पूरे होने पर 9 जून को जयपुर प्रथम जिले के सभी चिकित्सा संस्थानों में विशेष आयोजन। सीएमएचओ डॉ. रवि शेखावत ने बताया कि गर्भवती महिलाओं को निशुल्क प्रसव पूर्व जांच और परामर्श सेवाएं दी जाएंगी। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/prime-ministers-safe-motherhood-campaign-special-event-on-9th-june/article-156380"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-06/1111200-x-600-px)-(4)3.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर। प्रधानमंत्री</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सुरक्षित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मातृत्व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अभियान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> (</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पीएमएसएमए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">) </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">10</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्ष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पूरे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">होने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 9 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जून</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रथम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जिले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सभी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संस्थानों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विशेष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आयोजन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाएंगे।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मुख्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अधिकारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रवि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">शेखावत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बताया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अभियान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उद्देश्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गर्भवती</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">महिलाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विशेषकर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">द्वितीय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तृतीय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तिमाही</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रत्येक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">माह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 9 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तारीख</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निशुल्क</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गुणवत्तापूर्ण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रसव</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पूर्व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जांच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> (</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एएनसी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">) </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सेवाएं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपलब्ध</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कराना</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वहीं,</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विस्तारित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पीएमएसएमए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तहत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 18 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 27 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तारीख</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हाई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रिस्क</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गर्भावस्था</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नाम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आधारित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ट्रैकिंग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">फॉलोअप</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रेफरल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रसव</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बाद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 45 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निगरानी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाती</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">है।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">10</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्ष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पूर्ण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">होने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अवसर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अभियान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रति</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जागरूकता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बढ़ाने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">और</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सम्मानजनक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मातृ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सेवाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रोत्साहित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">करने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जिला</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपजिला</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अस्पतालों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सीएचसी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पीएचसी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">यूपीएचसी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तथा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आयुष्मान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आरोग्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मंदिरों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विशेष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">शिविर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लगाए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाएंगे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जहां</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विशेषज्ञ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सकों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">द्वारा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जांच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपचार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सुविधा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपलब्ध</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रहेगी।</span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/prime-ministers-safe-motherhood-campaign-special-event-on-9th-june/article-156380</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/prime-ministers-safe-motherhood-campaign-special-event-on-9th-june/article-156380</guid>
                <pubDate>Mon, 08 Jun 2026 19:01:52 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-06/1111200-x-600-px%29-%284%293.png"                         length="695633"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>विटामिन-ए अनुपूरण अभियान : 9 माह से 5 वर्ष तक के बच्चों को पिलाई जाएगी विटामिन-ए की खुराक, 29 मई से शुरू होगा विशेष अभियान</title>
                                    <description><![CDATA[29 मई से 29 जून तक विटामिन-ए अनुपूरण अभियान चलाया जाएगा। 9 माह से 5 वर्ष तक के बच्चों को विटामिन-ए की खुराक पिलाई जाएगी। डॉ. रवि शेखावत ने बताया कि आंगनबाड़ी केंद्रों, स्वास्थ्य केंद्रों और सरकारी अस्पतालों में विशेष व्यवस्था की जाएगी। 
]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/vitamin-a-supplementation-campaign-will-be-given-to-children-aged/article-155083"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-05/1111200-x-600-px)-(7)19.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बच्चों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कुपोषण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आंखों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कमजोरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रोग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रतिरोधक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षमता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बढ़ाने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उद्देश्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विभाग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">द्वारा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 29 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 29 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जून</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विटामिन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">-</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अनुपूरण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विशेष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अभियान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चलाया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाएगा।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अभियान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तहत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 9 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">माह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 5 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वर्ष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बच्चों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विटामिन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">-</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खुराक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पिलाई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाएगी।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">यह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अभियान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विभाग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तथा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">महिला</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बाल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विकास</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विभाग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> (</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आईसीडीएस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">) </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संयुक्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">समन्वय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संचालित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">होगा।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मुख्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चिकित्सा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अधिकारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रथम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रवि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">शेखावत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बताया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जिले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आंगनबाड़ी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">केंद्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उप</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">केंद्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्राथमिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">केंद्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सरकारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अस्पतालों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बच्चों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विटामिन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">-</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खुराक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पिलाने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">व्यवस्था</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाएगी।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अभियान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सफल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संचालन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आशा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सहयोगिनी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एएनएम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आंगनबाड़ी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्यकर्ताओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">टीमों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">द्वारा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">घर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">-</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">घर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संपर्क</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पात्र</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बच्चों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">केंद्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लाया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाएगा।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उन्होंने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बताया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अभियान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ब्लॉक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्तर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">माइक्रो</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्लान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तैयार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रहे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हैं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तथा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">शहरी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ग्रामीण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्षेत्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लिए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अलग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">-</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अलग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">टीमों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गठन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाएगा।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 29 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मई</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अभियान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">शुभारंभ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">होगा।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इसके</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बाद</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जून</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">माह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">नियमित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">टीकाकरण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सत्रों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ग्राम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पोषण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिवस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ममता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिवस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तथा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विशेष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आउटरीच</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गतिविधियों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">माध्यम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बच्चों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विटामिन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">-</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">खुराक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाएगी।</span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>स्वास्थ्य</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/vitamin-a-supplementation-campaign-will-be-given-to-children-aged/article-155083</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/vitamin-a-supplementation-campaign-will-be-given-to-children-aged/article-155083</guid>
                <pubDate>Tue, 26 May 2026 17:42:33 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-05/1111200-x-600-px%29-%287%2919.png"                         length="1021550"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>रिजर्व पुलिस लाइन चांदपोल जयपुर में विशेष स्वास्थ्य जागरूकता कार्यक्रम आयोजित, 315 जवानों को दी सीपीआर और आधुनिक रेडियोलॉजी की जानकारी</title>
                                    <description><![CDATA[रिजर्व पुलिस लाइन चांदपोल में इंटर्नल हॉस्पिटल जवाहर सर्किल के सहयोग से स्वास्थ्य जागरूकता कार्यक्रम आयोजित। राजेश कुमार कांवट ने पुलिस कर्मियों को सीपीआर, कार्डियक अरेस्ट व रेडियोलॉजी की जानकारी। लगभग 315 पुलिसकर्मियों ने भाग लिया। ]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/special-health-awareness-program-organized-at-reserve-police-line-chandpole/article-153026"><img src="https://dainiknavajyoti.com/media/400/2026-05/1111200-x-600-px)39.png" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पुलिस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपायुक्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> (</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मुख्यालय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">) </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">राजेश</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कुमार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कांवट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बताया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रिजर्व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पुलिस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लाइन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">चांदपोल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जयपुर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इंटर्नल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हॉस्पिटल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जवाहर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सर्किल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सौजन्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विशेष</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जागरूकता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्यक्रम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आयोजन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">किया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गया।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्यक्रम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपस्थित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पुलिस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्मिकों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अनिल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कुमार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">शर्मा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> (</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">क्रिटिकल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">केयर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">) </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">डॉ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">. </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अनुराग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गुप्ता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> (</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">इंटरवेंशनल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रेडियोलॉजी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">) </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">द्वारा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सीपीआर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्डियक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अरेस्ट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तथा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रेडियोलॉजी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संबंधित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">महत्वपूर्ण</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जानकारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गई।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कांवट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बताया</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पुलिस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कर्मियों</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">को</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">ड्यूटी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दौरान</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">होने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वाली</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संबंधी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">समस्याओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जैसे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वेरिकोस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वेन्स</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">परेशानी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्डियक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अरेस्ट</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">की</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्थिति</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तुरंत</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दिए</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जाने</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">वाले</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्राथमिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपचार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सीपीआर</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तकनीक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तथा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आधुनिक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रेडियोलॉजी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सेवाओं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">महत्व</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">बारे</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">विस्तार</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">से</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जानकारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">दी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">गई।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्यक्रम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लगभग</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> 315 </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पुलिस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अधिकारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">एवं</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कर्मचारी</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">तथा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अस्पताल</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रबंधन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">प्रतिनिधि</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपस्थित</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">रहे।</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">स्वास्थ्य</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">जागरूकता</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">कार्यक्रम</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">का</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">आयोजन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अतिरिक्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पुलिस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपायुक्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> (</span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मुख्यालय</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">) </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पार्थ</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">शर्मा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;">, </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">अतिरिक्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पुलिस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">उपायुक्त</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">पुलिस</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लाइन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">लाखन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सिंह</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">मीणा</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">के</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">निर्देशन</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">में</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">सफलतापूर्वक</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">संपन्न</span><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;">हुआ।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Mangal, serif;color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-family:Arial, 'sans-serif';color:#222222;background:#FFFFFF;"> </span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>राजस्थान</category>
                                            <category>जयपुर</category>
                                    

                <link>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/special-health-awareness-program-organized-at-reserve-police-line-chandpole/article-153026</link>
                <guid>https://dainiknavajyoti.com/rajasthan/jaipur/special-health-awareness-program-organized-at-reserve-police-line-chandpole/article-153026</guid>
                <pubDate>Thu, 07 May 2026 16:50:39 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://dainiknavajyoti.com/media/2026-05/1111200-x-600-px%2939.png"                         length="875443"                         type="image/png"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Jaipur KD]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        